Vụ Quản lý ngoại hối Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết quy mô giao dịch vàng miếng mỗi ngày thời gian gần đây bình quân chỉ đạt khoảng 10.000 lượng, giảm tới 75% so với đầu năm 2013.

Thời gian qua, giá vàng trong nước liên tục biến động, đặc biệt trong tháng Chín giá vàng có xu hướng giảm mạnh. Hiện giá vàng cao hơn 14% ( 161 USD/ounce) so với cuối năm 2016. Vàng thế giới quy đổi theo giá USD ngân hàng có giá 36,3 triệu đồng/lượng, chưa tính thuế và phí, thấp hơn giá vàng trong nước khoảng 250.000 đồng/lượng.

Vàng chuyển mạnh thành tiền

Ngày 19/9, giá vàng miếng trong nước được Tập đoàn Vàng bạc Đá quý DOJI niêm yết ở mức 36,6 triệu đồng/lượng (mua vào) và 36,85 triệu đồng/lượng (bán ra), giảm 60.000 đồng/lượng chiều mua vào và bán ra so với ngày 18/9.

Giá vàng liên tục có biến động, khiến giao dịch trên thị trường trầm lắng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, giao dịch vàng trên thị trường giảm một phần do giá vàng không đi theo dự báo của các nhà đầu tư.

Nguyên nhân thứ hai là từ đầu năm 2013, NHNN đã chấm dứt hoạt động huy động và cho vay vàng trên toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Thay vào đó, các ngân hàng thương mại sẽ áp dụng cơ chế giữ hộ hoặc cho mượn két.

Song thời gian qua, lượng vàng gửi dưới dạng giữ hộ nói trên đã giảm rất mạnh. Cụ thể, số dư vàng giữ hộ trong hệ thống các tổ chức tín dụng vào cuối năm 2013 ở mức 32 tấn, đến năm 2014 còn 21 tấn, năm 2015 còn 10 tấn, đến 2016 giảm xuống còn 3 tấn và đến ngày 31/6/2017 chỉ còn 2,89 tấn.

Theo lý giải từ Vụ Quản lý ngoại hối, xu hướng sụt giảm trên chủ yếu do người dân dịch chuyển vàng thành tiền, sau đó đầu tư vào lĩnh vực bất động sản, chứng khoán… hoặc đưa vào đầu tư, sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Ngoài ra, do việc gửi vàng ở ngân hàng không thể sinh lời, thậm chí còn phải mất phí nên người nhiều người đã mang vàng về nhà cất giữ.

Thời điểm năm 2012, giá vàng khoảng 48 – 50 triệu đồng/lượng nhưng cho đến nay chỉ còn dưới 37 triệu đồng. Do đó, thay vì đầu tư vàng, người dân sẽ chuyển sang thành tiền đồng để đầu tư, kinh doanh thu lời.

Một số ngân hàng thương mại cho biết, khách hàng muốn gửi vàng vào và rút ra bất cứ lúc nào có thể chọn hình thức thuê két sắt để cất giữ với mức phí khoảng 150.000 – 280.000 đồng/tháng (tùy theo loại), đồng thời khách hàng phải có một khoản ký quỹ là 1,5 triệu đồng.

Bên cạnh đó, cũng có ý kiến cho rằng việc NHNN thay đổi cơ chế quản lý vàng là nguyên nhân khiến giá vàng không còn “sốt” như những năm trước.

Theo dõi diễn biến giá vàng kể từ năm 2012 đến nay có thể thấy, giá vàng đã giảm mạnh. Thời điểm năm 2012, giá vàng khoảng 48 – 50 triệu đồng/lượng nhưng cho đến nay chỉ còn dưới 37 triệu đồng. Do đó, thay vì đầu tư vàng, người dân sẽ chuyển sang thành tiền đồng để đầu tư, kinh doanh thu lời.

Huy động bằng cách nào?

Nhiều chuyên gia cho rằng có lượng lớn vàng được chuyển sang thành tiền đồng để đầu tư kinh doanh nhưng hiện vẫn đang còn lượng lớn vàng trong dân.

Theo ước tính của Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, lượng vàng trong dân hiện nay còn khoảng 500 tấn (khoảng 13,3 triệu lượng, tương đương trên 20 tỷ USD). Chính vì vậy, hiệp hội này đã nhiều lần kiến nghị NHNN thành lập sở giao dịch vàng quốc gia; phát hành chứng chỉ vàng hoặc trái phiếu vàng để huy động vàng trong dân nhằm đỡ lãng phí khoản vàng này.

Tuy nhiên, huy động được nguồn lực này không hề dễ dàng. Theo Ts. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế, muốn người dân bán vàng lấy tiền gửi vào ngân hàng để hưởng lãi hoặc đầu tư vào sản xuất, kinh doanh thì trước hết, cơ quan quản lý cần áp dụng nguyên tắc thị trường thay vì sử dụng các biện pháp mang tính hành chính, tức là phải tạo ra môi trường kinh doanh ngày càng thuận lợi để người dân tin tưởng hơn mà bỏ tiền ra làm ăn. Sau đó phải có các giải pháp đảm bảo sự ổn định của đồng nội tệ. Khi tin tưởng, người dân sẽ chuyển vàng sang thành tiền đồng.

Mới đây, tại cuộc làm việc của Tổ công tác Chính phủ với NHNN, Thủ tướng yêu cầu NHNN sớm có chủ trương huy động vàng trong dân vào đầu tư phát triển.

Giải trình trước Chính phủ, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho biết, trong những năm qua, chúng ta không mất ngoại tệ để nhập vàng. Người dân cũng không đổ nguồn lực mua vàng như trước mà đã chuyển hóa nguồn lực vào nền kinh tế. Vì vậy, thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục báo cáo Chính phủ các giải pháp cụ thể về huy động các nguồn lực nhưng đảm bảo ổn định.

“Hiện tại, NHNN đang lấy ý kiến các bộ, ngành về đề án chống đô la hóa, vàng hóa, trong đó nhấn mạnh các giải pháp vĩ mô, cụ thể là chuyển hóa nguồn lực vàng, đôl a này vào đầu tư sản xuất, kinh doanh”, Thống đốc nói.

Huyền Anh