Giới chuyên gia nhận định, việc dỡ bỏ này không có nghĩa là xóa vĩnh viễn những biện pháp bình ổn giá mà thay vào đó, Bộ Công Thương sẽ giám sát, kiểm tra thường xuyên nhằm ngăn chặn việc thao túng giá sữa trên thị trường. Đặc biệt, trong trường hợp cần thiết, Bộ vẫn phải tiếp tục đưa chương trình bình ổn vào để điều hòa thị trường.

Điều chỉnh giá trong 5%

Theo đề nghị của Bộ Công Thương, tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 3/2017 vừa qua, Chính phủ đã đồng ý với đề nghị của Bộ về việc kết thúc áp dụng các biện pháp bình ổn giá đối với sản phẩm sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi từ ngày 1/4/2017.

Bộ Công Thương khẳng định, sau khi kết thúc việc áp dụng biện pháp bình ổn, giá sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi sẽ được quản lý theo quy định chung của Luật Giá và các văn bản hướng dẫn.

Tại dự thảo Thông tư về quản lý giá sữa và thực phẩm chức năng dành cho trẻ em dưới 6 tuổi đang được Bộ Công Thương xây dựng, các tổ chức, cá nhân kinh doanh sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi được phép điều chỉnh tăng – giảm giá khi chính sách của Nhà nước thay đổi và những yếu tố đầu vào như: giá nguyên liệu, tỷ giá, giá nhập khẩu… biến động làm tăng hoặc giảm chi phí sản xuất, chi phí kinh doanh và giá bán sữa.

Trường hợp điều chỉnh tăng – giảm giá trong phạm vi 5% được thực hiện bằng cách gửi văn bản thông báo về mức giá điều chỉnh mới cho cơ quan tiếp nhận văn bản trước khi điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ.

Trường hợp điều chỉnh tăng – giảm giá hàng hóa, dịch vụ cộng dồn vượt mức 5% so với mức giá đã kê khai liền kề trước đó, tổ chức, cá nhân phải thực hiện kê khai giá theo quy định.

Cơ quan quản lý nhà nước về giá ở trung ương và địa phương phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp nhận, rà soát chặt chẽ văn bản kê khai giá sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi của những tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh theo quy định của Luật Giá.

Đồng thời, tăng cường công tác thanh, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi.

Ông Nguyễn Lộc An, Phó Vụ trưởng Vụ thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho biết thêm, theo các quy định này, thương nhân đầu mối sẽ tự xác định giá bán lẻ đối với sữa và thực phẩm chức năng do mình cung ứng và thực hiện việc kê khai (trong trường hợp không áp dụng biện pháp bình ổn giá) hoặc đăng ký giá đối với mặt hàng sữa (trong trường hợp áp dụng biện pháp bình ổn giá) với các cơ quan chức năng của ngành Công Thương theo phân cấp, đồng thời thông báo hệ thống phân phối của mình với các cơ quan chức năng ngành Công Thương.

Sau khi xem xét tính phù hợp của mức giá đăng ký và kê khai, các cơ quan chức năng ngành Công Thương sẽ thông báo mức giá nêu trên và thông tin về hệ thống phân phối của từng thương nhân đầu mối đến cơ quan quản lý tại các địa phương để phối hợp giám sát giá ở khâu bán lẻ cuối cùng.

“Mức giá này sẽ là mức giá trần của sản phẩm sữa bán trong toàn hệ thống của thương nhân đầu mối. Giá sữa bán lẻ của các đơn vị phân phối sẽ chịu sự giám sát của các thương nhân đầu mối nêu trên, đồng thời chịu sự kiểm soát của các lực lượng chức năng trên địa bàn kinh doanh (Sở Công Thương, Quản lý thị trường, Thanh tra thuế…)”, ông An cho biết.

Các tổ chức, cá nhân kinh doanh sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi được phép điều chỉnh tăng hoặc giảm giá trong phạm vi 5%

Lo độc quyền, thao túng giá

Ông Võ Văn Quyền, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho biết, đây không phải áp dụng biện pháp mới mà biện pháp đã được quy định trong Luật Giá, vấn đề là đồng thuận và chia sẻ lợi ích thế nào bởi hiện nay có nhiều quy định quản lý giá sữa ở các văn bản khác nhau. Do đó, Bộ Công Thương ban hành thông tư mới nhằm đưa ra quy trình quản lý mới, còn luật pháp vẫn là cũ.

“Việc dừng áp dụng bình ổn giá bằng áp giá trần là chuyện bình thường. Làm như vậy không có nghĩa là giá sữa không được quản lý. Trái lại, cơ quan chức năng vẫn quản lý giá song bằng biện pháp kê khai giá theo tăng – giảm 5%. Do đó, kiểm soát giá vẫn được tiến hành mà không bỏ hoàn toàn”, ông Quyền khẳng định.

Tuy nhiên, dưới góc độ người tiêu dùng, chia sẻ với Thời báo Kinh Doanh, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Phó Chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, lo ngại rằng việc DN được tự tăng giá trong phạm vi 5% nếu không quản lý, giám sát chặt chẽ, một số DN làm ăn không chân chính dễ lợi dụng điều này để “thổi giá” lên cao.

“Điều tôi lo ngại nhất là giá bán lẻ sữa ở các địa phương, bởi với hệ thống bán lẻ chủ yếu theo kiểu hộ gia đình hoặc cửa hàng nhỏ, họ có thể thao túng giá vì những chỗ đó rất khó kiểm soát, còn người dân không thể lên tận thành phố chỉ để mua một hộp sữa”, ông Hùng chia sẻ.

Đồng thuận với việc Chính phủ bỏ áp giá trần sữa, song ông Vũ Ngọc Quỳnh – Tổng Thư ký Hiệp hội Sữa Việt Nam, đặt câu hỏi: “Khi đưa ra biện pháp quản lý giá sữa theo cách làm mới cũng phải nhìn lại mấy năm giá sữa ‘nhảy múa’, mà chủ yếu toàn nhảy lên, Chính phủ phải dùng biện pháp áp giá trần. Cho đến nay, thị trường tạm ổn, vậy nguyên nhân là do thị trường hay do chính sách”.

“Nếu Nhà nước quản lý không tốt, các hộ buôn bán sữa không chính thức sẽ phá ngay quy định quản lý giá sữa theo kiểu mới này”, ông Quỳnh nêu quan điểm.

Lê Thúy