Theo thông cáo của Bộ Tài chính Trung Quốc, hành động của nước này là nhằm đáp trả sắc thuế nhập khẩu của Tổng thống Trump đối với sản phẩm thép và nhôm, với lý do Mỹ vi phạm các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới và không tuân thủ các điều khoản ngoại lệ về an ninh, vốn là cơ sở để mỗi nước tạo ra các biện pháp mang tính phòng vệ. Phía Trung Quốc khẳng định Mỹ đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho mình.

Trả đũa lần thứ nhất

Thông cáo có đoạn: “Để bảo vệ lợi ích của Trung Quốc và bù đắp những thiệt hại do các biện pháp của Mỹ gây ra, Trung Quốc sẽ áp thuế đối với 7 nhóm hàng, bao gồm 128 sản phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ Mỹ kể từ ngày 2/4/2018, dựa trên các mức thuế hiện tại”.

Mức thuế suất bổ sung cao nhất - 25%, sẽ được cộng dồn vào thuế nhập khẩu nhôm phế liệu và các loại thịt lợn đông lạnh nhập khẩu. Thuế suất bổ sung 15% được áp dụng cho hàng chục chủng loại thực phẩm của Mỹ bao gồm trái cây tươi và trái cây khô, như cherry, quả hạch, quả hồ trăn, rượu vang và các loại thép cuộn.

Còn nhớ vào tháng trước, Bắc Kinh đã thông tin về kế hoạch đánh thuế đối với lượng hàng nhập khẩu trị giá khoảng 3 tỷ USD từ Mỹ và cuối cùng, Trung Quốc đã làm thật. Hành động này được xem là rất dứt khoát, song vẫn giữ chừng mực nhất định, khi chưa động đến một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Mỹ sang Trung Quốc (như đậu nành - sản phẩm có kim ngạch 14 tỷ USD năm 2017).

Trong khi đó, chính quyền Mỹ từng “dọa” sẽ tăng thuế đánh vào 50 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, bao gồm cả lĩnh vực công nghệ cao, nhưng trên thực tế chưa công bố danh sách hàng hóa dịch vụ cụ thể. 

Theo Đại diện Thương mại Mỹ - ông Robert Lighthizer, Mỹ sẽ sử dụng thuật toán máy tính để chọn lựa mặt hàng đánh thuế sao cho tối đa hóa những tổn thất mà các nhà xuất khẩu Trung Quốc phải gánh chịu, đồng thời giảm thiểu thiệt thòi cho người tiêu dùng Mỹ.

Ông Lighthizer nhận định sẽ phải mất nhiều năm nữa để đưa mối quan hệ thương mại Mỹ - Trung đến “điểm dung hòa” và sẽ thường trực xảy ra “căng thẳng nhất định giữa hai nước”, bởi hai bên có cơ chế kinh tế khác xa nhau.

Trung Quốc “không ngán” chiến tranh thương mại với Mỹ

Mạnh tay hơn trong tương lai

Trung Quốc tuyên bố việc đánh thuế bổ sung 128 mặt hàng của Mỹ là để trả đũa cho thuế nhập khẩu thép và nhôm của Mỹ hồi tháng 3, chứ chưa phải đáp trả cho kế hoạch đánh thuế 50 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Vì vậy, có thể hiểu rằng Bắc Kinh sẽ còn đưa ra phản ứng quyết liệt tiếp theo trong tương lai.

Giới phân tích nhận định Bắc Kinh không muốn leo thang tranh chấp thương mại với Washington, vì nền kinh tế nước này vẫn phụ thuộc khá nhiều vào xuất khẩu. Cũng bởi đang có thặng dư với Mỹ, nên Trung Quốc có thể tổn thất nhiều hơn nếu để xảy ra chiến tranh thương mại song phương.

Tuy nhiên, một số ý kiến “hiếu thắng” cho rằng Trung Quốc cần mạnh tay trong các lần đáp trả tiếp theo, đánh trực diện vào những lĩnh vực trọng điểm, như robot, đậu nành… vừa để khuyến khích năng lực tự thân trong nước, vừa gây “đau đớn” cho doanh nghiệp Mỹ.

Ví dụ, nếu Trung Quốc tấn công vào mặt hàng đậu nành, thì nông dân Mỹ sẽ chịu nhiều ảnh hưởng, trong khi đối tượng này phân bố dày ở các bang đã bỏ phiếu cho ông Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2016. Tuy nhiên, bản thân Trung Quốc cũng sẽ gặp rắc rối, bởi đang lệ thuộc vào đậu nành nhập khẩu từ Mỹ để làm thức ăn chăn nuôi.

Có ý kiến cho rằng mối quan tâm lớn nhất của Bắc Kinh là làm sao không để Liên minh châu Âu và Nhật Bản đứng về phía Mỹ trong các tranh chấp thương mại. 

Trung Quốc tự tin có thể “đánh tay đôi” với bất kỳ đối thủ nào, kể cả Mỹ, trong từng “trận chiến” riêng lẻ. Nhưng nếu các đối thủ hợp sức lại để kìm chế tham vọng phát triển thương mại của Trung Quốc, thì “chấn thương” sẽ có thể vượt quá sức chịu đựng.

Hải Châu