Vấn đề tinh gọn bộ máy, cắt giảm biên chế đã làm nóng cuộc thảo luận về kết quả thực hiện nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2018 và 3 năm thực hiện Kế hoạch 5 năm 2016 - 2020 mới diễn ra.

“Sống” trên đồng thuế của dân

Theo Đại biểu Trần Văn Tiến (Vĩnh Phúc), cơ cấu chi thường xuyên vẫn ở mức cao, ước chi cả năm 2018 đạt 63,3% tổng chi, tuy thấp hơn dự toán nhưng vẫn cao hơn so với số đánh giá bổ sung năm 2017; số đánh giá bổ sung năm 2017 chiếm 62,46% tổng chi. Trong khi đó, về chi đầu tư phát triển, việc giải ngân 3 năm, chưa năm nào đạt mục tiêu.

Đại biểu Phạm Xuân Thăng (Hải Dương), chỉ rõ tỷ lệ chi thường xuyên lớn là do tổ chức bộ máy còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian, nhiều đầu mối. Số lượng người hưởng lương và phụ cấp từ nguồn ngân sách còn rất lớn, nhất là trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Số lượng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn và khu dân cư còn rất nhiều.

Theo báo cáo của Chính phủ, sau 3 năm, việc tinh giản biên chế còn thấp so với mục tiêu tối thiểu 10% vào năm 2021. Đến nay, số đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ cả về tài chính và chi thường xuyên mới chiếm 0,2%.

Tổ chức bộ máy bên trong của một số bộ, cơ quan bộ thuộc Chính phủ và cơ quan chuyên môn thuộc UBND còn nhiều đầu mối, nhiều tầng lớp chưa tinh gọn, hoạt động chưa thực sự hiệu lực, hiệu quả.

Việc xã hội hóa giao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp công lập còn hạn chế. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn ở một số bộ, ngành, địa phương chưa thực sự quyết liệt. Đầu mối tổ chức bộ máy, nhất là cơ cấu tổ chức bên trong của nhiều cơ quan đơn vị địa phương vẫn giảm chậm.

Đại biểu Phạm Xuân Thăng cho rằng: “Lãnh đạo các đơn vị, tổ chức cần có quyết tâm chính trị cao trong việc thực hiện các biện pháp một cách sáng tạo và quyết liệt, lấy kết quả thực hiện sắp xếp bộ máy tinh giản biên chế là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Đồng thời, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật trong việc thực hiện chính sách pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước”.

Sáp nhập thêm các tỉnh, thành phố

Trước tình trạng NSNN hàng năm dành cho chi trả lương vẫn chiếm tỷ trọng lớn, Đại biểu Tạ Văn Hạ (Bạc Liêu), chia sẻ đồng ý với nhận định, quyết tâm đã lên cao, hành động đã quyết liệt từ Trung ương tới địa phương.

“Tinh gọn bộ máy không thể làm trong ngày một, ngày hai. Đây là lĩnh vực vừa phức tạp, vừa nhạy cảm. Song, đã đến lúc chúng ta phải nhận thức rõ rằng NSNN hay nói cách khác, tiền thuế của nhân dân không thể chịu nổi khi mà hàng năm chi thường xuyên vẫn chiếm hơn 60% tổng chi NSNN, số còn lại dành một phần không nhỏ cho quốc phòng, an ninh, vậy còn đâu để đầu tư phát triển”, Đại biểu Tạ Văn Hạ bức xúc.

Nhìn ra các nước láng giềng trong khu vực, có nước diện tích lớn hơn Việt Nam 28 lần và dân số đông hơn 15 lần, nhưng chỉ có 33 đơn vị hành cấp tỉnh, thành phố.

Có nước được hình thành bởi gần 7.000 hòn đảo, dân số hơn 120 triệu cũng chỉ 47 đơn vị hành chính cấp tỉnh, thành phố. Nước ta khi bắt đầu bước vào thời kỳ đổi mới năm 1986 cũng chỉ 44 đơn vị hành chính cấp tỉnh, thành.

Đại biểu Tạ Văn Hạ chia sẻ: “Trong chúng ta chắc nhiều người còn in đậm dấu ấn và kỷ niệm một thời Hoàng Liên Sơn, Hà Bắc, Hà Nam Ninh, Bình Trị Thiên, Sông Bé... Thực tế gần đây bài học kinh nghiệm quý báu sau 10 năm mở rộng địa giới hành chính sáp nhập Hà Nội, Hà Tây, Thủ đô Hà Nội đã có bước phát triển mạnh cả về quy mô, diện mạo với nhiều thành tựu to lớn và toàn diện, góp phần trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước”.

Vì vậy, Đại biểu Tạ Văn Hạ đề nghị Chính phủ ngoài các giải pháp hiện có cần nghiên cứu tham mưu với Đảng, Quốc hội xem xét giải pháp điều chỉnh, sáp nhập địa giới hành chính cấp tỉnh, thành phố. Theo Đại biểu, nếu quyết tâm cao, đây sẽ là giải pháp hiệu quả nhất hoàn thành đổi mới sắp xếp lại tổ chức bộ máy tinh giản biên chế theo tinh thần Nghị quyết 18 của Trung ương Đảng khóa XII.

Thy Lê