Trong dự thảo Nghị định về quản lý thức ăn chăn nuôi có lưu ý người sử dụng thức ăn chăn nuôi không sử dụng các chất cấm. Riêng các tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công thức ăn chăn nuôi phải có đủ các điều kiện như có giấy chứng nhận đầu tư hoặc giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh về sản xuất thức ăn chăn nuôi…

kiểm soát hiệu quả chất cấm trong chất nuôi đòi hỏi trách nhiệm của cơ quan quản lý phải đảm bảo

Lỗ hổng quản lý

Vấn đề chất cấm trong chăn nuôi đang là câu chuyện nhức nhối với ngành chăn nuôi hiện nay. Cho nên, việc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đưa ra dự thảo có đề cập vấn đề này đang được dư luận rất quan tâm.

Nhưng trước tiên, cần phải làm rõ vì sao tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi đến giờ này vẫn còn tràn lan, thiếu kiểm soát. Theo kết quả kiểm tra từ đầu năm đến nay của Thanh tra Bộ NN&PTNT với Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an), với khoảng 20 doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi (TACN) có dấu hiệu vi phạm thì có đến 16 doanh nghiệp có sử dụng chất cấm là chất tạo màu vàng ô và chất Salbutamol vào sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Cũng theo cập nhật mới nhất từ Bộ NN&PTNT trong tháng 12/2015, cơ quan này đã phát hiện 40 tổ chức, cá nhân là các cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng TACN với trên một 100 mã sản phẩm có dấu hiệu nghi vấn vi phạm.

Việc Bộ Nông nghiệp, Bộ Y tế, cùng với Bộ Công an liên tục phát hiện các đơn vị có sai phạm liên quan tới sử dụng Salbutamol cho thấy, tình trạng sử dụng chất cấm vẫn phức tạp.

Điều đó đã lộ rõ những kẽ hở trong quản lý các doanh nghiệp TACN khiến tình trạng này sinh sôi mà ngay bản thân lực lượng thanh, kiểm tra ở các địa phương phải chịu trách nhiệm trước tiên, chứ không thể đổ vấy do thiếu các nghị định, thông tư hướng dẫn này nọ.

Trong dự thảo nghị định này, Bộ NN&PTNT đã đề xuất quy định về trách nhiệm của người sử dụng cũng như trách nhiệm tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh TACN. Dự thảo cũng nêu khá chi tiết, chặt chẽ về việc hoạt động kiểm tra, hình thức và chế độ kiểm tra trong lĩnh vực TACN. Dự thảo cũng đề xuất những tiêu chuẩn chặt chẽ, cụ thể hơn về điều kiện sản xuất, gia công TACN.

“Mất bò mới lo làm chuồng”

Dự thảo cũng nêu rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực thức ăn chăn nuôi gồm: Sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thức ăn chăn nuôi chưa được phép lưu hành hoặc bị cấm tại Việt Nam theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tiếp thị thức ăn chăn nuôi không còn hạn sử dụng, không đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật tương ứng do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành. Thông tin, quảng cáo sai sự thật về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ của thức ăn chăn nuôi. Các hành vi vi phạm khác theo quy định của pháp luật.

Rõ ràng, Bộ NN&PTNT đã nhận thức vấn đề tác hại của chất cấm trong TACN nên trong dự thảo mới nêu rõ những điều kiện, quy định kiểm tra, các hành vi nghiêm cấm cụ thể như vậy. Nhưng điều quan trọng trên hết là việc kiểm soát ngăn chặn có hiệu quả hay không phải được nhìn nhận qua thực tế chứ không thể chỉ trông chờ vào nghị định.

Tại sao trước giờ không tăng cường kiểm tra chất cấm trong chăn nuôi, để cho hoành hành như bây giờ thì mới soạn thảo nghị định. Điều đó chẳng khác nào “mất bò mới lo làm chuồng”.

Ngay như bản thân lãnh đạo ngành nông nghiệp cũng biết rõ tình trạng nhiều doanh nghiệp, thương lái và cả người chăn nuôi sử dụng nhiều mánh khóe tinh vi để trộn chất cấm vào TACN, nhất là những thời điểm giá lợn tăng cao. Thế nhưng, lại không thấy có biện pháp ngăn chặn hữu hiệu.

Ông Nguyễn Xuân Dương, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi, từng nói với phóng viên báo chí rằng điều quan trọng nhất là phải xã hội hóa công tác giám sát, tố giác. Người chăn nuôi chân chính, người tiêu dùng phải vào cuộc, tố giác, tẩy chay những người làm ăn gian dối để bảo vệ hình ảnh của chăn nuôi Việt Nam và quyền lợi của người tiêu dùng.

Khi đã tham gia vào TPP và các hiệp định thương mại tự do (FTA), các quy định khắt khe hơn về an toàn thực phẩm và rào cản kỹ thuật cũng đòi hỏi cao hơn với ngành chăn nuôi. Nhưng rõ ràng ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm ở Việt Nam còn nhiều rủi ro do sử dụng chất cấm tràn lan.

Xét cho cùng, để người chăn nuôi không sử dụng chất cấm, hạn chế sử dụng kháng sinh, bên cạnh yếu tố tuyên truyền thì vấn đề quản lý cần đảm bảo có hiệu quả. Điều đó đòi sự vào cuộc mạnh mẽ, ý thức trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước.

Thế Vinh