Chuyến công tác diễn ra từ ngày 16 đến 18/6 tại thành phố Kazan, thủ phủ Cộng hòa Tatarstan, theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là lần đầu tiên Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Nga trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, và là chuyến công tác nước ngoài thứ hai của ông kể từ khi nhậm chức, sau khi dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Philippines hồi đầu tháng 5.

Trong ba ngày, lịch trình của đoàn dày đặc. Thủ tướng dự phiên họp toàn thể và phiên ăn trưa làm việc của Hội nghị Cấp cao, dự lễ khai mạc Diễn đàn Doanh nghiệp ASEAN - Nga, hội kiến Tổng thống Putin, gặp Người đứng đầu Tatarstan Rustam Minnikhanov. Ông cũng tiếp lãnh đạo ba tập đoàn lớn của Nga là Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga, Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Rosatom và Công ty dầu khí Zarubezhneft, thăm triển lãm tiềm lực công nghiệp và công nghệ cao của Tatarstan, đồng thời gặp gỡ cộng đồng người Việt đang sinh sống tại Nga.

Ba định hướng lớn và mục tiêu thương mại 45 tỷ USD

Phát biểu tại phiên toàn thể, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu ba định hướng để đưa quan hệ ASEAN - Nga đi vào thực chất. Thứ nhất là nâng tầm chiến lược quan hệ, thông qua tổ chức định kỳ Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga và tăng cường quan hệ giữa Đại hội đồng Liên nghị viện ASEAN với Quốc hội Nga. Thứ hai là hợp tác thực chất hơn bằng cách tháo gỡ các nút thắt về logistics, tiếp cận thị trường và cơ chế thanh toán, hướng tới đưa kim ngạch thương mại hai chiều lên 45 tỷ USD vào năm 2035. Thứ ba là nâng cao tự cường và sức chống chịu, trong đó đưa năng lượng thành một trụ cột hợp tác chính, thiết lập cơ chế ưu tiên cung ứng phân bón, nguyên liệu thức ăn chăn nuôi và công nghệ nông nghiệp, cùng nâng cao tự cường số gắn với triển khai Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng. Nhân dịp này, Thủ tướng thông báo Việt Nam sẽ đăng cai Hội nghị Cấp cao các nhà ngoại giao trẻ ASEAN - Nga năm 2027.

Mục tiêu 45 tỷ USD cho thấy mức độ tham vọng khi đặt cạnh thực tế hiện nay. Năm 2025, thương mại hai chiều ASEAN - Nga mới đạt gần 18 tỷ USD, dù đã tăng đáng kể so với giai đoạn trước đại dịch. Về phần mình, Tổng thống Putin đề nghị hai bên đưa thương mại tăng gấp đôi trong mười năm tới, đồng thời mở rộng hợp tác sang trí tuệ nhân tạo, an ninh sinh học, năng lượng hạt nhân dân sự, kết nối và logistics.

Bao trùm các cuộc thảo luận là chủ đề hội nhập Á - Âu. Các nhà lãnh đạo nhìn nhận không gian Á - Âu đang nổi lên thành một cực phát triển và kết nối chiến lược, với quy mô dân số 3,4 tỷ người, chiếm khoảng 25% GDP toàn cầu và hơn 15% thương mại quốc tế, đồng thời nắm giữ một nửa trữ lượng dầu mỏ và 60% trữ lượng khí đốt của thế giới. Để khai thác tiềm năng đó, các nước kiến nghị tận dụng tối đa những hành lang vận tải chiến lược nối châu Á và châu Âu như tuyến Bắc - Nam, các tuyến đường sắt xuyên Á và xuyên Siberia, tuyến hàng hải Bắc Băng Dương, nhằm rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tăng sức chống chịu cho chuỗi cung ứng. Hai bên cũng nhất trí tăng cường liên kết giữa ASEAN với Liên minh Kinh tế Á - Âu, tận dụng các hiệp định thương mại tự do mà khối này đã ký với Việt Nam và Singapore.

Kết thúc hội nghị, lãnh đạo ASEAN và Nga thông qua Tuyên bố Kazan 2026 mang tên "ASEAN - Nga: Đoàn kết trong đa dạng - 35 năm đồng hành", cùng Tuyên bố về hợp tác năng lượng, Tuyên bố về hợp tác văn hóa và Kế hoạch công tác giai đoạn 2026 - 2030.

Những kết quả ấn tượng 

Bên cạnh các nội dung đa phương, chuyến đi mang về nhiều kết quả cụ thể mà doanh nghiệp và người dân dễ cảm nhận. Đáng chú ý nhất là việc hãng hàng không Vietjet công bố mở ba đường bay mới kết nối Việt Nam và Nga. Thông tin này có sức nặng riêng khi đặt cạnh xu hướng du lịch, năm 2025 lượng khách Nga đến ASEAN đạt 3,2 triệu lượt, tăng 27% so với năm trước, cho thấy nhu cầu đi lại giữa hai khu vực đang phục hồi mạnh. Trong khuôn khổ chương trình kết nối thương mại và đầu tư Việt Nam - Nga, Thủ tướng cũng chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước.

Tại cuộc tiếp Tổng Giám đốc Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga Kirill Dmitriev, hai bên bàn về một lĩnh vực thiết thực với sức khỏe người dân. Ông Dmitriev cho biết quỹ đã ký các thỏa thuận với đối tác Việt Nam để thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ y sinh và sản xuất vaccine, đồng thời mong muốn hợp tác cung cấp vaccine cho nhu cầu trong nước và cả khu vực. Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam đang hoàn thiện thể chế kinh tế và cải thiện môi trường đầu tư với khối lượng lớn luật, nghị định, thông tư mới ban hành, luôn tạo điều kiện để các nhà đầu tư Nga làm ăn ổn định, trong bối cảnh giao thương và du lịch giữa hai nước ngày càng thuận lợi nhờ các đường bay thẳng được mở thêm.

Mạch năng lượng cũng chạy xuyên suốt chuyến đi. Việc Thủ tướng tiếp lãnh đạo Rosatom và Zarubezhneft cho thấy điện hạt nhân dân sự, dầu khí và khí tự nhiên hóa lỏng đang được xác định là những hướng hợp tác trọng tâm, trùng với định hướng đưa năng lượng thành trụ cột mà Việt Nam đề xuất tại hội nghị.

Theo đánh giá của Việt Nam, chuyến công tác đã góp phần phát huy vai trò "cầu nối" của đất nước trong việc thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN - Nga, đồng thời tiếp tục triển khai các thỏa thuận đạt được giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Putin nhằm nâng tầm hợp tác song phương Việt Nam - Nga. Trên cương vị mới, chuyến đi nước ngoài thứ hai của Thủ tướng Lê Minh Hưng khép lại với những cam kết đủ cụ thể để đo lường trong những năm tới.

N.B