Theo Thông tư 159 của Bộ Tài chính, việc thu phí đường bộ qua các trạm BOT sẽ thực hiện tăng định kỳ 3 năm/lần, kể từ ngày 1/1/2016. Mức thu phí cụ thể của từng dự án sẽ do Bộ Tài chính (đối với đường quốc lộ) hoặc HĐND cấp tỉnh (đối với đường địa phương) quy định phù hợp với cấp đường, độ dài đoạn đường thu phí với từng phương án đầu tư dự án BOT.

Bộ GTVT muốn “câu giờ”

Ngày 25/12/2015, Bộ GTVT đã có văn bản gửi Bộ Tài chính và các nhà đầu tư (NĐT) dự án BOT, đề nghị lùi thời hạn tăng phí qua các trạm BOT khoảng 6 tháng (đến ngày 1/6/2016). Lý do trì hoãn là vì chỉ số giá tiêu dùng (CPI) thấp hơn nhiều so với tính toán của Bộ GTVT và các NĐT.

Bác bỏ đề xuất này, Bộ Tài chính phản hồi rằng: muốn lùi thời hạn tăng phí của các trạm BOT, bộ này phải ban hành tới 23 thông tư mới thay thế thông tư cũ cho 23 trạm thu phí BOT hiện nay. Mà Bộ GTVT gửi đề xuất quá gấp, khiến Bộ Tài chính “trở tay” không kịp…

Bộ Tài chính cũng chỉ rõ, Bộ GTVT đã “quên” không đề cập tới 10 trạm thu phí hoàn vốn các dự án sắp đưa vào sử dụng từ năm 2016. Các trạm này đã được xác định mức thu phí 35.000 đồng/lượt/xe, có hiệu lực từ ngày 1/1/2016. Cho nên, nếu hoãn tăng phí trạm BOT sẽ “không bảo đảm công bằng giữa các NĐT trong việc điều chỉnh thời thời gian thu phí của các dự án BOT”. Do đó, Bộ Tài chính vẫn chấp thuận tăng phí ở một số trạm BOT trên Quốc lộ 1A kể từ ngày 1/1/2016, dù thời gian vẫn chưa đủ 3 năm theo lộ trình. Mức tăng phí cũng khá cao, 30.000 - 35.000 đồng/lượt/xe dưới 12 ghế ngồi.

Đơn cử, tại Trạm thu phí cầu Bến Thủy (Nghệ An), mức phí tăng từ 30.000 đồng/lượt lên 45.000 đồng/lượt với xe dưới 12 ghế ngồi, xe tải có tải trọng dưới 2 tấn. Các loại xe khác tăng phí thêm từ 20.000 - 25.000 đồng/lượt so với mức cũ. Trong khi đó, một số trạm thu phí BOT khác cũng rục rịch tăng giá vé trong tuần tới, mức tăng từ 20.000 - 80.000 đồng/lượt, mức thu tối đa tới 200.000 đồng/lượt…

Ông Nguyễn Hồng Trường, Thứ trưởng Bộ GTVT, đồng tình việc thu phí trạm BOT là cần thiết để bảo đảm hoàn vốn cho NĐT, song Bộ GTVT tính toán lộ trình, mức thu phí hợp lý theo tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, sức chịu đựng của người dân và DN.

Trạm thu phí cầu Bến Thủy

Doanh nghiệp muốn thu ngay

Thực tế, quá trình xã hội hóa đầu tư phát triển các dự án hạ tầng giao thông đã thu hút được nhiều DN tham gia hợp tác theo hình thức BOT. Theo đó, các DN sẽ được hoàn vốn bằng dự án khác, hoặc hoàn vốn từ nguồn thu phí.

Nhiều năm qua, các doanh nghiệp rất hăm hở tham gia vào các dự án BOT giao thông, đổi lại được hoàn vốn bằng nguồn thu lớn từ phí, hay quỹ đất làm KĐT. Mức phí có xu hướng tăng lên theo lộ trình điều chỉnh định kỳ 3 năm/lần.

Mới đây, tuyến đường BOT Quốc lộ 1 đoạn Hà Nội - Bắc Giang đã được hoàn thành, thông xe sau thời gian ngắn thi công xây dựng (khởi công tháng 2/2014). Dự kiến, dự án sẽ hoàn thành vào tháng 6/2016 và triển khai thu phí vào tháng 7.

Được biết, đoạn đường BOT có chiều dài 45,8km, tổng mức đầu tư hơn 4.213 tỷ đồng. Dự án này do liên danh 4 NĐT tham gia làm. Bỏ ra số vốn đầu tư dự án nghìn tỷ, các NĐT sẽ được quyền khai thác thu phí tại đây trong 18 năm 7 tháng tính từ ngày thu phí và hết thời hạn, sẽ chuyển giao không bồi hoàn cho Nhà nước.

Với lưu lượng xe khoảng 23.000 xe/ngày đêm, chỉ tính mức phí cho xe tiêu chuẩn 30.000 đồng/lượt, mỗi ngày doanh thu phí ước 690 triệu đồng, tương ứng 20,7 tỷ đồng/tháng.

Nếu loại bỏ các yếu tố tăng phí, mất giá tiền, với mức thu bình quân 21 tỷ đồng/tháng, các NĐT sẽ thu về khoảng 4.683 tỷ đồng trong toàn bộ thời gian thu phí theo hợp đồng BOT. Tức cao hơn số vốn đầu tư ban đầu hơn 4.213 tỷ đồng, đủ sức hấp dẫn các DN.

Và, khi thực hiện lộ trình tăng phí 3 năm/lần, các NĐT sẽ được hưởng lợi từ phần thu phí trội lên đáng kể.

Hải Hà