Hiệp định sẽ tạo ra một khung nguyên tắc mang tính bao trùm cho các thỏa thuận song phương tiếp theo về mở cửa thị trường giữa các quốc gia thành viên, đồng thời mang lại những lợi ích kinh tế to lớn.

“Vắng cô thì chợ vẫn đông”

Một trong những “việc cần làm ngay” của ông Trump khi nhậm chức 1 năm về trước là rút nước Mỹ khỏi hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà chính quyền tổng thống Barrack Obama đã đàm phán hơn 5 năm trời. 

Số phận TPP bị đặt dấu hỏi lớn kể từ thời điểm đó và nhiều người xem đây không khác gì món quà chiến lược mà ông Trump dâng tặng cho đối trọng Trung Quốc.

Tuy nhiên, như để minh chứng cho nước Mỹ thấy rằng thế giới vẫn vận động bình thường, “vắng cô thì chợ vẫn đông”, 11 nước còn lại đã ngồi với nhau để làm sống lại hiệp định quan trọng này, với nội dung mới và tên gọi mới - Hiệp định đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), dự kiến sẽ được bút ký chính thức tại Chile vào ngày 8/3 năm nay.

Một điều thú vị nữa, là thông báo trên được đưa ra đúng ngày kỷ niệm 1 năm Tổng thống Trump ký quyết định rút lui khỏi TPP và đúng ngày ông ký ban hành sắc thuế mới đánh vào các sản phẩm pin mặt trời và máy giặt nhập khẩu - một động thái gây xôn xao dư luận, với ý nghĩa xây lên các rào cản thương mại xung quanh nước Mỹ.

Phát biểu trước báo giới, Thủ tướng Canada Justin Trudeau ca ngợi hiệp định này là cần thiết để “duy trì tăng trưởng và thịnh vượng” và phù hợp với mục tiêu của Canada trong việc tham gia các thỏa thuận thương mại “tiến bộ”.

Bộ trưởng Thương mại Australia Steven Ciobo cho rằng CPTPP sẽ tạo ra một khung nguyên tắc mang tính bao trùm cho các thỏa thuận song phương tiếp theo về mở cửa thị trường giữa các quốc gia thành viên, đồng thời mang lại những lợi ích kinh tế to lớn. 

Cụ thể, CPTPP sẽ tạo nền cho 18 hiệp định thương mại tự do mới giữa các nước CPTPP, như đối với Australia là cơ hội ký thêm hiệp định với Canada và Mexico, cũng như nhiều cơ hội tiếp cận thị trường hơn tới Nhật Bản, Chile, Singapore, Malaysia, Việt Nam và Brunei.

Trong khi đó, Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Toshimitsu Motegi khẳng định CPTPP có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi nước thành viên nói riêng và cả tương lai của khu vực châu Á - Thái Bình Dương nói chung. Ông Motegi cũng nhấn mạnh đây là thông điệp mạnh mẽ gửi tới những quốc gia còn tư tưởng bảo hộ. Đồng thời, ông nhắn nhủ CPTPP vẫn mở rộng cánh cửa chào đón nước Mỹ quay trở lại.

11 quốc gia thành viên CPTPP 

Những mối quan tâm khác nhau 

Mặc dù vậy, dường như dưới thời Tổng thống Trump, nước Mỹ sẽ ưu tiên theo đuổi các thỏa thuận song phương với từng nước thành viên CPTPP và sẽ thúc đẩy dự định này trong năm nay. 

Nhưng éo le thay, cho đến thời điểm này, 11 nước CPTPP tỏ ra không mặn mà đàm phán những thỏa thuận như vậy, nhất là khi chứng kiến thái độ của chính quyền Mỹ đối với các vòng tái đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với Canada và Mexico, cũng là hai nước thành viên của TPP.

CPTPP được coi là một trong những hiệp định thương mại tham vọng nhất từng được đàm phán từ trước tới nay, vì sự xuất hiện của các tiêu chuẩn mới. 

Giới phân tích đánh giá hiệp định này cũng muốn gửi gắm thông điệp nhất định đến Trung Quốc, bằng cách đặt ra các tiêu chuẩn pháp lý cao cho thương mại quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội gia nhập sau cho các nước khác như Hàn Quốc hay thậm chí cả Anh - một quốc gia không dính dáng gì về địa lý với khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Để làm sống lại TPP, cuối năm 2017, 11 nước thành viên còn lại đã đồng ý “treo” những điều khoản còn gây tranh cãi nhất mà nước Mỹ từng đưa vào hiệp định trong quá khứ đàm phán, bao gồm một số nội dung hóc búa liên quan tới sở hữu trí tuệ và giải quyết tranh chấp giữa nhà nước với nhà đầu tư. 

Khoảng cách giữa các nước về các cam kết liên quan tới lao động, doanh nghiệp nhà nước, văn hóa… cũng tìm được hướng giải quyết chung giữa các quốc gia.

Hải Châu