Báo cáo cập nhật của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy, hiện có khoảng 29 công ty không phải là ngân hàng được cấp phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, trong đó khoảng 20 công ty cung cấp các dịch vụ ví điện tử. Một số ví điện tử đã phổ biến như Momo, Moca, MonPay…

Bùng nổ mua bán và sáp nhập

Theo kết quả khảo sát tiêu dùng toàn cầu năm 2019 do PwC công bố, tỷ lệ người tiêu dùng tại Việt Nam sử dụng thanh toán di động tăng từ 37% năm 2018 lên 61% vào năm 2019, nhu cầu sử dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt đã thay đổi mạnh mẽ. Đây là mảnh đất màu mỡ cho trung gian thanh toán phát triển.

Từ năm 2018 đến nay, nhiều “đại gia” trong và ngoài nước đã nhòm ngó đến “mảnh đất màu mỡ” này thông qua hình thức mua bán và sáp nhập (M&A). Điển hình như: Grab mua Moca, VinGroup mua MonPay, WechatPay bắt tay với ví Vimo của Nextech (Việt Nam), Vimo Technology JSC (nhà cung ứng ví điện tử) và mPOS Việt Nam (chuyên phát triển công nghệ điểm bán hàng) sẽ sáp nhập và lấy tên mới là NextPay Holdings…

Báo cáo thường niên về tình hình đầu tư vào startup Việt Nam năm 2018 do Topica Founder Institute (TFI) thực hiện cũng cho thấy, tính riêng tại Việt Nam, đến cuối năm 2017 đã có 4,4 tỷ USD rót vào lĩnh vực này và dự kiến tăng lên gấp đôi vào năm 2020. Fintech ở Việt Nam đang phát triển quá “nóng”, các lĩnh vực ứng dụng fintech ở Việt Nam cũng rất đa dạng gồm ví điện tử, trung gian thanh toán, cho vay ngang hàng, chấm điểm tín dụng, thanh toán di động…

Theo số liệu thống kê, bên cạnh hơn 40 ngân hàng đang cung cấp các dịch vụ thanh toán di động, 78 công ty fintech được cấp giấy phép hoạt động, còn có đến 29 trung gian thanh toán góp mặt trên thị trường.

Chưa kể, một số ngân hàng đã tiến vào lĩnh vực thanh toán dành cho giới trẻ, chẳng hạn như VPBank với ứng dụng YOLO, hay Ví Việt của LienvietPostBank, MSB có MEED, TPBank có QuickPay…

Vậy, việc có quá nhiều kênh thanh toán điện tử có khiến thị trường bị “bội thực” khi tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam mới chỉ chiếm 14% tổng phương diện thanh toán? Nếu so sánh với Trung Quốc – quốc gia đông dân nhất thế giới song chỉ có hai thương hiệu ví điện tử là WeChat Pay và Alipay chi phối gần như toàn bộ thị trường, thì số lượng thương hiệu ví tại thị trường Việt Nam hiện nay là quá nhiều?

Xoay xở tìm hướng đi riêng

Theo các chuyên gia, ngân hàng thường nhắm đến những khoản giao dịch lớn, trong khi hầu hết các công ty fintech đều cho rằng họ hoạt động theo kiểu “bổ trợ” cho ngân hàng: phục vụ đối tượng khách hàng mà ngân hàng chưa phục vụ đến như các giao dịch có giá trị nhỏ.

Trên thực tế, ví điện tử được xem là thị trường khá sôi động khi ghi nhận nhiều phản hồi tích cực và ngày càng nhiều người dùng ví điện tử hơn vì nhanh và gọn, ít các bước thao tác so với các loại hình thức thanh toán khác qua Internet Banking (ngân hàng trực tuyến) hay Mobile Banking (ứng dụng ngân hàng trên điện thoại) mà các ngân hàng cung cấp.

Đặc biệt, số lượng người dùng ví tăng nhờ vào những giải pháp liên kết giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech, cùng với đó là khuyến mãi, ưu đãi liên tục.

Theo giới chuyên gia, với sự phổ biến của các dịch vụ mới, phương thức thanh toán không dùng tiền mặt có cơ hội bùng nổ trong thời gian tới. Đây cũng là xu hướng phù hợp với mục tiêu đến năm 2020, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt chiếm hơn 30% trên tổng phương diện thanh toán. Trong 3 năm tới, mục tiêu thanh toán không dùng tiền mặt sẽ chiếm tỷ lệ 50% trên tổng phương diện thanh toán.

Vì vậy, càng đa dạng các phương thức thanh toán điện tử càng có lợi cho khách hàng, bởi họ có sự lựa chọn những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của mình. Quan trọng ai là người có thể trụ lại trong cuộc chiến giành thị phần của thị trường thanh toán điện tử tại Việt Nam.

Trở lại với thực trạng hiện nay, lãnh đạo một ví điện tử thừa nhận, chỉ một số ít doanh nghiệp trung gian thanh toán đã đăng ký hoạt động hiệu quả và có lợi nhuận với một mảng thị trường riêng.

“Đại đa số còn lại vẫn gặp nhiều khó khăn mà theo lời một quan chức tại hội thảo gần đây là “sống bằng tiền nhà đầu tư”, vị này cho hay.

Với môi trường cạnh tranh khốc liệt như vậy, một số ví điện tử đang tìm “lối đi riêng” sau khi đã có một hệ sinh thái nhất định như: Momo liên kết với các siêu thị Co.opmart, Lottemart, Circle K…

Trong khi đó, Payoo đang đi theo hướng B2B. Không chỉ cung cấp dịch vụ cho khách hàng của chính mình, Payoo còn cung cấp hạ tầng ví điện tử/các phương thức trung gian thanh toán để kết nối với các doanh nghiệp lớn nhằm tạo kênh thanh toán hiện đại cho khách hàng của các doanh nghiệp này, cụ thể là dịch vụ thanh toán hóa đơn điện, nước, truyền hình, viễn thông…

Huyền Anh