Sáng 23/9 tại Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 9/2026 chủ đề “Halal Việt Nam: Nhận diện năng lực cung ứng, nhu cầu thị trường và cơ chế phối hợp để thúc đẩy xuất khẩu”.

Tại Hội nghị, một trong những thông tin đáng chú ý là thực trạng doanh nghiệp Việt Nam sở hữu chứng nhận Halal.

Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến và Trải nghiệm HalalViet, dẫn báo cáo giai đoạn 2021 – 2023 từ Bộ Công Thương ghi nhận Việt Nam có khoảng 500 doanh nghiệp chính thức sở hữu chứng nhận Halal còn hiệu lực. Đến giai đoạn 2024 -  2026, theo thống kê của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (NAFIQPM - Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổng số doanh nghiệp từng được cấp hoặc đang duy trì chứng nhận Halal đã tăng lên mức khoảng 1.000 – 1.300 doanh nghiệp.

Từ những số liệu này, bà Thu đánh giá mặc dù số lượng doanh nghiệp đạt chuẩn gia tăng, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp có chứng nhận Halal trên tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 0,2%. Các doanh nghiệp đạt chuẩn nằm chủ yếu tại các trung tâm kinh tế và vùng nguyên liệu lớn gồm TP HCM, Hà Nội, Đồng Nai, Đồng bằng sông Cửu Long với các đại diện tiêu biểu như TH True Milk, Trung Nguyên, Vinamilk, Japfa, VinaTaba…

Theo nghiên cứu của Tổ chức Nghiên cứu thị trường Zion (Ấn Độ), quy mô lĩnh vực thực phẩm Halal toàn cầu năm 2022 đạt 2.301,45 tỷ USD và dự báo đạt 4.115,87 tỷ USD vào năm 2030. Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm của thị trường thực phẩm Halal toàn cầu giai đoạn 2023 - 2030 đạt 7,7%/năm.

Việt Nam được đánh giá có nhiều thế mạnh để tham gia vào thị trường tiềm năng này. Các số liệu thống kê cho thấy Việt Nam hiện đứng top 10 thế giới về xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản chính (gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, nông sản chế biến sâu, dược liệu); hơn 80% nông sản thuần thực vật của Việt Nam đáp ứng bản chất Halal cơ bản (thành phần tự nhiên, không chứa cồn hay dẫn xuất cấm).

Chính phủ đã có Nghị định số 127/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026, có hiệu lực từ 1/6/2026 quy định về quản lý chất lượng và chính sách phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal; đề án "Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030" tại Quyết định số 10/QĐ-TTg ngày 14/2/2023. 

Tuy nhiên, chia sẻ từ thực tiễn xâm nhập thị trường này, bà Vũ Thị Thanh Huyền, Tổng giám đốc HTX Nhà xanh Toàn cầu, cho biết đến hiện tại đơn vị    vẫn đang loay hoay, dù sở hữu hệ sinh thái sản phẩm đa dạng từ cây chia đạt đầy đủ chứng nhận và năng lực xuất khẩu từ năm 2009 với các đối tác khách hàng là những nhà máy rất lớn ở Bangladesh, Pakistan, Indonesia, Ai Cập…

“Khi đi vào từng thị trường doanh nghiệp cực kỳ khó khăn vì đòi hỏi nhiều tiêu chuẩn, tiêu chí, bên cạnh đó là các yếu tố về văn hóa, tín ngưỡng khác nhau. Sản phẩm của chúng tôi có thể nói là "một tấm thẻ" đa quốc gia, siêu VIP nhưng đến hiện tại chúng tôi vẫn phải loay hoay đi các đơn hàng nhỏ lẻ”, bà Huyền nêu khó khăn.

Bên cạnh những nguyên nhân xuất phát từ yếu tố bên ngoài như hệ thống tiêu chuẩn và chứng nhận Halal chưa thống nhất trên phạm vi toàn cầu, tại hội nghị, các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý nhà nước đã chỉ ra nhiều khó khăn, thách thức nội tại đang cản trở sự phát triển của doanh nghiệp với thị trường tiềm năng.

Ông Lê Anh Ngọc, Trưởng phòng Chất lượng và Đánh giá sự phù hợp, NAFIQPM, chỉ ra, các doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu hiểu biết và kinh nghiệm về Halal. Bên cạnh đó là khó khăn về chi phí và năng lực thực hiện các yêu cầu chứng nhận Halal. Trong khi đó, thông tin về thị trường Halal và các yêu cầu kỹ thuật chưa được cập nhật và phổ biến đầy đủ đến doanh nghiệp.

Chi tiết hơn, theo bà Bá Thị Nguyệt Thu, Việt Nam còn thiếu hạ tầng logistics chuyên biệt Halal như kho lạnh và kho bãi riêng, từ đó làm tăng rủi ro bị từ chối thông quan tại cảng đến. Các doanh nghiệp còn thiếu thông tin thị trường và kênh phân phối như dữ liệu chi tiết về thị hiếu tiêu dùng, bao bì ghi nhãn tiếng Ả Rập, Malaysia... quy chuẩn kiểm định hóa lý tại từng thị trường OIC…

Việt Nam hiện có khoảng 1.000 doanh nghiệp được chứng nhận Halal là tiền đề dẫn dắt, ra tăng số lượng doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm halal thời gian tới.

Ông Lê Anh Ngọc Trưởng phòng Chất lượng và Đánh giá sự phù hợp, NAFIQPM

Từ những khó khăn đã nêu, đại diện HTX Nhà xanh Toàn cầu kiến nghị thương vụ Việt Nam tại các thị trường hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật thông tin và chọn lọc các đơn vị đáp ứng tiêu chuẩn để hỗ trợ đưa sản phẩm tiêu biểu vào thị trường nhằm “mở đường” cho xuất khẩu.

“Chúng ta đi vào thực tế, ví dụ như để vào thị trường Indonesia chúng ta cần những gì. Sản phẩm hiện tại có đáp ứng được hay không? Mong các thương vụ tại các nước sở tại hỗ trợ doanh nghiệp và đưa một sản phẩm trọng điểm vào. Khi mà chúng ta thành công thì lấy đó làm bài học và rút ra kinh nghiệm để đưa các doanh nghiệp, sản phẩm khác lên”, bà Huyền kiến nghị.

Tại hội thảo đại diện hệ thống thương vụ Việt Nam tại Malaysia, Indonesia, UAE, Maroc, Ả Rập Xê Út và đại diện doanh nghiệp kinh doanh quốc tế đã có các tham luận đi sâu vào đặc điểm thị trường, xu hướng tiêu dùng và cơ hội xuất khẩu thực tế.

Nhấn mạnh cơ hội từ thị trường Halal, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương, ông Vũ Bá Phú, nhìn nhận, trong tiến trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và nỗ lực đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thị trường tiêu dùng Halal toàn cầu với quy mô hàng nghìn tỷ đô đang mở ra không gian phát triển rất lớn cho hàng hóa Việt Nam. 

“Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động như hiện nay, thị trường Halal, ngành Halal sẽ là một trong những động lực mới không chỉ với xuất khẩu mà còn với tiêu dùng trong nước, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới”, ông nói.

Trước những tiêu chuẩn khắt khe thị trường đặt ra, Cục trưởng nhấn mạnh "không thể kỳ vọng là một bước chuyển đổi ngay lập tức", nhưng nếu có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tiêu chuẩn, về sự đồng hành bền bỉ của hệ thống thương vụ và sự năng động, tự chủ của doanh nghiệp, hàng hóa Halal của Việt Nam chắc chắn sẽ khẳng định được vị thế trên bản đồ thương mại Hồi giáo toàn cầu. 

Đỗ Kiều