Từ đầu năm 2017 đến nay, trong bối cảnh chung về đầu ra của ngành chăn nuôi lợn, gà, giá trứng gà, trứng vịt tại các trang trại, hộ chăn nuôi cũng giảm mạnh. Do thị trường tiêu thụ trứng gà nội khá chậm, trong khi nguồn cung dồi dào, khiến cho giá trứng gà xuất bán tại trang trại giảm khoảng 1.000 đồng/quả so với cùng kỳ năm 2016.

Đắt gấp mười vẫn tranh mua

Ngược lại với bức tranh màu xám của trứng gia cầm nội địa, các loại trứng gà đã chế biến được nhập từ Nhật Bản, Hàn Quốc với mức giá cao gấp nhiều lần trứng gà Việt (khoảng 30.000 – 35.000 đồng/quả) nhưng đang được nhiều người tiêu dùng Việt ưa chuộng, săn lùng tại các siêu thị ngoại để mua, thậm chí phải đặt hàng trước.

Một cửa hàng ở Tp.HCM chuyên nhập khẩu thực phẩm Nhật Bản, ngay khi vừa nhập 100 vỉ trứng gà Nhật có thương hiệu Mori Tama theo đơn đặt hàng (với mức giá 300.000 đồng 10 quả) hôm trước hôm sau đã hết veo.

Còn ở Hà Nội đang lên “cơn sốt” với trứng gà xông khói của Hàn Quốc với giá bán khá cao 350.000 đồng 10 quả được nhiều cửa hàng, siêu thị nhập về lia lịa để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng Việt.

Có thể lý giải nghịch lý câu chuyện “kẻ ăn không hết” của trứng gà nhập từ Nhật Bản, Hàn Quốc đến tình trạng “người lần không ra” của trứng gà nội là vì trứng gà ngoại đã được chế biến có vị ngon, béo thơm, lạ, sạch, nhiều tiện lợi khi chế biến lại và có hàm lượng bổ dưỡng gấp nhiều lần trứng gà Việt.

Vậy cho nên, dù các loại trứng gà ngoại này có mức giá cao gấp khá nhiều lần so với trứng gà nội nhưng một khi đã xuất hiện tại các cửa hàng, siêu thị ở Hà Nội hay Tp.HCM vẫn “cháy hàng”.

Về chuyện này, có lẽ ngành chăn nuôi gia cầm nội địa, nhất là trứng gà, trứng vịt cần phải học hỏi nhiều hơn ở khâu chế biến sao cho vừa sạch, vừa hấp dẫn người tiêu dùng tại thị trường đô thị nếu muốn cạnh tranh với trứng ngoại, bởi vì dường như người tiêu dùng ở các đô thị lớn như Tp.HCM hay Hà Nội đang muốn tìm đến những loại thực phẩm ngoại mới lạ, sạch, ngon, bổ dưỡng mà thực phẩm nội không đáp ứng được.

Trở lại câu chuyện trứng gia cầm của Việt Nam, hồi năm ngoái, ngành chăn nuôi gia cầm trong nước sản xuất được hơn 9 tỷ quả trứng, riêng trứng gà đạt 5,4 tỷ quả (tốc độ tăng trưởng 9,5%/năm). Và hiện nay, lượng trứng sản xuất ra cũng không hề thua kém song giá trứng trên thị trường đang xuống rất thấp khiến người chăn nuôi gia cầm lao đao vì thua lỗ.

Cũng nên nhắc lại, hồi tháng 3/2017, Bộ Công Thương đã ra Thông tư quy định về nguyên tắc điều hành hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đối với mặt hàng trứng gia cầm năm 2017 từ ngày 17/4. Theo đó, hạn ngạch với các loại trứng gà, trứng vịt, trứng ngan… được phép nhập khẩu là khoảng hơn 600.000 quả trứng.

Lĩnh vực trứng gia cầm nội đã đến lúc cần chế biến sâu và sạch để cạnh tranh với trứng nhập

Cơ hội nào cho trứng nội?

Thực tế, có nhiều ý kiến nói rằng, thị trường trứng gia cầm ở Việt Nam đang trong tình trạng cung vượt cầu. Nhưng nếu so sánh về nhu cầu sử dụng trứng ở các quốc gia trong khu vực ASEAN sẽ thấy nhận định này chưa chuẩn xác khi sản lượng tiêu thụ trứng gà của người Việt Nam còn thấp (89 quả trứng/người/năm).

Trong khi đó, Thái Lan có tỷ lệ tiêu thụ 125 quả trứng/người/năm, còn Indonesia đạt đến tỷ lệ 340 quả trứng/người/năm. Theo dự báo, đến năm 2020, tỷ lệ tiêu thụ tại Việt Nam sẽ đạt 140 quả trứng/người/năm nên lĩnh vực trứng gia cầm ở Việt Nam được cho là còn khá nhiều dư địa tăng trưởng.

Tuy nhiên, việc tìm được một doanh nghiệp (DN) nội địa xuất khẩu trứng gia cầm ra khu vực còn khá hiếm hoi. Các DN lớn như công ty TNHH Ba Huân dù có 40 năm sản xuất, kinh doanh trứng nhưng việc xuất khẩu trứng, như lời chia sẻ mới đây của Chủ tịch công ty này là bà Phạm Thị Huân, vẫn vô cùng khó khăn.

Theo bà Huân, muốn giải thoát cho người chăn nuôi gia cầm chỉ có con đường xuất khẩu. Song thực tế, dù nhiều đối tác nước ngoài đặt mua trứng muối nhưng công ty làm giấy xuất khẩu trứng 5 năm nay vẫn không được. Vì vậy, điều mà DN này mong muốn là các bộ, ngành hỗ trợ DN xuất khẩu trứng tiếp cận thị trường quốc tế, nhất là khi xuất khẩu qua các nước còn gặp khó và nhiều rào cản.

Trong câu chuyện “thắng thế” của trứng gà nhập có giá “đắt đỏ” như hiện nay, có thể thấy yếu tố cạnh tranh về giá không còn là thế mạnh của trứng gà nội nói riêng và của ngành chăn nuôi Việt Nam nói chung nếu cứ đi mãi lối cũ.

Còn theo giới chuyên gia, cũng như mặt bằng chung của ngành chăn nuôi, việc chế biến sâu để đa dạng sản phẩm và kết nối với thị trường trong nước và xuất khẩu của lĩnh vực trứng gia cầm nội địa vẫn còn yếu kém, bất cập, không tương xứng với tốc độ tăng đàn gia cầm và sản lượng trứng như hiện giờ.

Ngay như trên thị trường nội địa, thị trường trứng cũng được cho là không dành cho các DN nhỏ mà là cuộc chơi của các “ông lớn” như Ba Huân, Dabaco, ĐTK, Hòa Phát… Và để trụ vững trên thị trường, các “ông lớn” này cũng phải bỏ ra nhiều vốn liếng để đầu tư xây dựng những nhà máy xử lý và chế biến trứng gia cầm sạch, công nghệ cao.

Còn với đa phần DN trong lĩnh vực trứng gia cầm thuộc dạng nhỏ, vốn mỏng, lực yếu, việc đầu tư như các “ông lớn” là khó khả thi. Nói tóm lại, câu chuyện “trứng gà nhập dù đắt gấp mấy lần trứng gà nội nhưng vẫn khiến người tiêu dùng Việt chen nhau mua” là bài học để các cơ quan quản lý có những chính sách phù hợp hơn nhằm cải thiện lĩnh vực trứng gia cầm trong thời gian tới.

Thế Vinh