Mới đây, tại cuộc đối thoại với các DN, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho rằng: “Việt Nam không phải là nơi chuyển giá, trốn trách nhiệm môi trường”, để nhấn mạnh hơn nữa trong thực thi những chính sách về quản lý thuế, như Nghị định 20/2017/NĐ-CP về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết, nhằm “chống xói mòn cơ sở thuế từ chuyển lợi nhuận”.

Từ 18.000 tỷ đồng phải lập báo cáo

Tại Họp báo giới thiệu một số quy định mới về quản lý thuế đối với DN có giao dịch liên kết, đại diện Tổng cục Thuế cho biết, để chống chuyển giá, trốn thuế, Nghị định 20/2017/NĐ-CP chính thức được ban hành và có hiệu lực từ 1/5/2017.

Theo đó, cơ quan thuế thực hiện quản lý, kiểm tra, thanh tra đối với giá giao dịch liên kết của người nộp thuế theo nguyên tắc giao dịch độc lập và bản chất quyết định hình thức để không công nhận các giao dịch liên kết làm giảm nghĩa vụ thuế của DN với ngân sách nhà nước (NSNN); thực hiện điều chỉnh giá giao dịch liên kết để xác định đúng nghĩa vụ thuế theo quy định.

Người nộp thuế có nghĩa vụ chuẩn bị hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết ở 3 cấp độ: hồ sơ toàn cầu, hồ sơ quốc gia và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia.

Theo đại diện Tổng cục Thuế, theo quy định tại Nghị định này, đối với công ty mẹ tối cao mà trụ sở chính tại Việt Nam có ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 18.000 tỷ đồng trở lên có nghĩa vụ lập báo cáo lợi nhuận liên quốc gia và gửi cho cơ quan thuế.

Tại họp báo, ông Cao Anh Tuấn - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, cho biết Nghị định 20 được đánh giá là dấu mốc phát triển quan trọng trong hệ thống quy định pháp luật và được xem là một trong những giải pháp để giải quyết vấn đề này.

Theo ông Tuấn, chống chuyển giá, trốn thuế là việc khó không chỉ với Việt Nam, mà còn với nhiều nước trên thế giới. Bên cạnh các giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật, người tiêu dùng cũng cần sử dụng quyền lực của mình để tẩy chay những DN có dấu hiệu chuyển giá, trốn thuế.

Thực tế, thời gian qua, nhiều DN FDI doanh thu liên tục tăng, mạng lưới mở rộng, nhưng hàng chục năm khai lỗ và không đóng một đồng tiền thuế nào cho ngân sách nước sở tại.

Nhiều cái tên như Metro, BigC, PepsiCo, Houlon… đã được cơ quan thuế đưa vào tầm ngắm để thanh tra chống chuyển giá.

Theo số liệu từ Tổng cục Thuế, năm 2016 ngành thuế đã thanh tra chống chuyển giá tại 329 DN, truy thu, truy hoàn và phạt 607,52 tỷ đồng, giảm lỗ 5.162,21 tỷ đồng.

Coca-Cola Việt Nam liên tục báo lỗ nhưng vẫn có kế hoạch đầu tư thêm 300 triệu USD

Lỗ cao nhưng vẫn mở rộng kinh doanh

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, con số sẽ còn tăng lên bởi hành vi chuyển giá của các DN cả trong và ngoài nước ngày càng tinh vi và phức tạp.

Đáng nói, các DN thường dùng “chiêu bài” liên tục báo lỗ để được miễn trừ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) nhưng lại liên tục mở rộng hoạt động, sản xuất kinh doanh nhằm chuyển giá, trốn thuế gây thất thu NSNN.

Lấy dẫn chứng, Ts. Nguyễn Thu Hoài, Đại học Kinh tế (Đại học Quốc Gia) cho hay, trong hơn 20 năm đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, công ty Coca-Cola Việt Nam liên tục báo lỗ, lỗ lũy kế tính đến 30/9/2011 của công ty này đã lên tới 3.786 tỷ đồng, vượt cả số vốn đầu tư ban đầu là 2.950 tỷ đồng.

Do lỗ liên tục như vậy nên Coca-Cola Việt Nam không phải đóng thuế TNDN, trong khi doanh thu liên tục tăng từ 20 - 30%/năm. Tuy lỗ lớn như vậy, nhưng DN này vẫn có kế hoạch đầu tư thêm 300 triệu USD tại Việt Nam.

Hay một công ty khác nằm trong diện nghi vấn chuyển giá với giá trị lớn lên đến 1.200 tỷ đồng là công ty PesiCo Việt Nam. Gần 20 năm có mặt tại Việt Nam, công ty này liên tục báo lỗ, cho đến vài năm gần đây mới có lãi, nhưng tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu rất thấp, chỉ trên 2%. Mặc dù vậy, DN này vẫn liên tục mở rộng đầu tư xây dựng các nhà máy mới ở Đồng Nai (45 triệu USD), Bắc Ninh (73 triệu USD).

Thanh Hoa