Xã Tri Lễ là một trong những địa phương thuộc huyện miền núi Quế Phong (Nghệ An) vẫn đang còn nhiều bản chưa có điện lưới quốc gia để dùng. Theo số liệu khảo sát, cả xã hiện đang có 11 bản với gần 700 hộ dân chưa có điện.

Khổ vì thiếu điện

Ông Vi Văn Cường – Chủ tịch UBND xã Tri Lễ (huyện Quế Phong) chua chát: “Rất bất cập! Không có nơi mô như chúng tôi, nơi sản sinh ra điện nhưng vẫn không có điện”. 

Các xã như Hạnh Dịch, Đồng Văn, Cắm Muộn, Nậm Nhoóng, Nậm Giải (Quế Phong)… cũng đang rơi vào tình cảnh tương tự, khi còn nhiều bản chưa được dùng điện quốc gia. 

Dù đã có 3 nhà máy thủy điện đi vào hoạt động như Sao Va (công suất 3MW, phát điện từ năm 2010), Hủa Na (180MW, phát điện từ năm 2012), Châu Thắng (14MW, phát điện từ năm 2017)… nhưng cả huyện Quế Phong vẫn còn 39 bản với hàng ngàn hộ dân và hàng ngàn nhân khẩu chưa được dùng điện lưới.

Thiếu điện đã tác động rất lớn đến cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người dân. Rất nhiều hộ muốn mua máy xay xát lúa, hàn xì… buộc phải dùng máy nổ rất bất tiện, hiệu quả kinh tế không cao. Thậm chí, nhiều người muốn học nghề để tăng thêm thu nhập nhưng không có điện nên không học. 

Còn chính quyền xã cũng rất đau đầu khi cần thông báo thông tin, chủ trương chính sách mới. Chuyện lãnh đạo xã gọi điện thoại cho trưởng bản rồi sau đó trưởng bản lại đi từng nhà thông báo cho người dân. Nhưng nhiều khi muốn thông báo cho các bản nhưng trưởng bản, bí thư bận đi rừng, lên rẫy… thành ra thông tin muộn đến mấy ngày không phải là hiếm.

Tại các huyện như Quỳ Châu, Tương Dương… các nhà máy thủy điện lớn Nậm Pông, Châu Thắng, Bản Vẽ, Khe Bố, Nậm Nơn… đã đi vào hoạt động từ lâu nhưng vẫn đang có hàng chục bản với hàng ngàn hộ trắng điện. 

Cụ thể, huyện Quỳ Châu có 39 bản với hàng ngàn hộ, tập trung nhiều ở các xã vùng sâu, vùng xa như Châu Phong, Châu Hoàn, Diên Lãm… Huyện Tương Dương có 25 bản với 1.710 hộ thuộc vùng lòng hồ như Nhôn Mai, Mai Sơn, Hữu Khuông… “trắng” điện lưới.

Nguyên nhân chưa có điện lưới là do các bản ở quá xa, địa hình chia cắt, suất đầu tư lớn trong khi lại thiếu nguồn vốn thực hiện, sản lượng điện năng tiêu thụ ít nhưng tổn thất nhiều, hạ tầng giao thông nhiều nơi chưa đồng bộ dẫn tới khó kéo điện… 

Người dân miền núi Nghệ An lắp đặt tua bin phát điện mi ni vì không có điện lưới 

Bao giờ mới có điện?

Để có điện cho dân, các địa phương cũng đã xác định lộ trình, xây dựng phương án triển khai thực hiện, đồng thời kêu gọi các nguồn đầu tư hỗ trợ… nhưng thiếu kinh phí nên vẫn rất khó khăn.

Ngay tại huyện Tương Dương, địa phương xác định trong năm 2018 sẽ ưu tiên kéo điện cho 15 bản với 1.175 hộ, năm 2019 sẽ kéo điện cho 5 bản tiếp theo với 179 hộ và đến 2020 sẽ kéo điện cho 5 bản còn lại với 356 hộ. 
Huyện Quế Phong cũng đã xác định lộ trình kéo điện phủ kín các bản, những nơi xa và khó khăn thì sử dụng nguồn điện năng khác, nhưng cũng rất khó khăn. 

Ông Sầm Bá Tuấn – Trưởng phòng công thương huyện Quế Phong, nói: “Việc phủ kín 100% sẽ rất khó khăn do nhiều nơi ở quá xa, suất đầu tư quá lớn trong khi nguồn kinh phí của Nhà nước cũng như địa phương không có. Những nơi khảo sát để sử dụng năng lượng mặt trời thì khả thi không cao, do số ngày nắng ít, thời tiết ẩm nên dễ hư hỏng, chưa kể trình độ dân trí thấp nên khó vận hành và bảo quản thiết bị”.

Tính đến nay, toàn tỉnh Nghệ An đang còn 232 bản với 15.673 hộ “trắng” điện lưới quốc gia; tập trung nhiều ở các huyện vùng miền núi cao như Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong, Quỳ Châu…

Theo ông Bùi Xuân Hùng – Trưởng phòng Quản lý điện năng – Sở Công Thương Nghệ An, lộ trình theo Quyết định 9781 ngày 30/10/2014 của Bộ Công Thương về phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia tỉnh Nghệ An, thực hiện giai đoạn 2 (đến 2020) sẽ đầu tư lưới điện cho 185 bản, nhưng hiện đang thiếu vốn. 

Ngoài ra, còn 47 bản nằm ngoài danh mục đầu tư của quyết định này cũng đang thiếu nguồn đầu tư. “Trách nhiệm này là của chính quyền địa phương nhưng do thiếu nguồn nên rất khó thực hiện”, ông Hùng cho hay.

Thanh Hải