Ảnh hưởng cam kết với nhà tài trợ nước ngoài?

Bàn ở hội trường sáng 3/6 về phân bổ, sử dụng nguồn dự phòng Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016-2020, đại biểu Quốc hội Bùi Thanh Tùng (Đoàn Hải Phòng) nêu lên vấn đề: với dự án đường ôtô cao tốc Hà Nội–Hải Phòng, sau hơn 3 năm đưa vào khai thác được đánh giá là động lực phát triển kinh tế - xã hội vùng Bắc Bộ.

Thông tin cụ thể, đại biểu cho biết, hiện lưu lượng xe đi trên tuyến cao tốc này lên tới hơn 35.000 lượt xe mỗi ngày, chiếm hơn 45% tổng lưu lượng trên tuyến Hà Nội – Hải Phòng và Quốc lộ 5.

Tuy nhiên, từ khi triển khai dự án tới nay đã 10 năm nhưng các khoản Nhà nước cam kết hoàn trả cho nhà đầu tư vẫn chưa được thực hiện. Trong khi đó, Tổng công ty Phát triển hạ tầng và đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI) trước đó đã phải vay 4.069 tỷ đồng từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) để chuyển toàn bộ cho các địa phương thực hiện giải phóng mặt bằng từ năm 2008-2010. Trong số này, số tiền chuyển cho Hà Nội 882 tỷ đồng, Hưng Yên 788 tỷ đồng, Hải Dương 992 tỷ đồng và Hải Phòng 1.397 tỷ đồng

Từ đó, vị đại biểu này cho biết tiền lãi phát sinh do các khoản hỗ trợ chưa được cấp đã lên đến trên 800 tỷ đồng. Ngoài ra, VIDIFI vẫn phải vay với lãi suất 10%/năm cho các khoản chưa được cấp nên nếu tiếp tục chậm sẽ dẫn đến phá vỡ phương án tài chính của dự án.

"Việc không trả được các khoản nợ vay nước ngoài đến hạn (Chính phủ bảo lãnh cho VDB vay vốn và cho VIDIFI vay lại) ảnh hưởng đến các cam kết của Chính phủ đối với các nhà tài trợ vốn nước ngoài, ảnh hưởng đến uy tín, môi trường đầu tư tại Việt Nam", ông Tùng nói.

Theo ông, Chính phủ cũng đã có tờ trình đề nghị Quốc hội xem xét, quyết định cho phép bố trí 4.069 tỷ đồng từ khoản 10.000 tỷ đồng điều chỉnh giảm nguồn các dự án quan trọng quốc gia cho dự án cao tốc Hà Nội-Hải Phòng.

Tuy nhiên, ông băn khoăn bởi Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội trước đó đã bày tỏ chưa đồng thuận với phương án bố trí trên.

Đại biểu đề nghị Quốc hội cân đối ngân sách với tỷ lệ phù hợp để bố trí cho dự án tháo gỡ khó khăn.

Đồng tình, nhiều đại biểu cũng cho rằng, nếu để tình trạng trên kéo dài, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn khi tiền lãi phát sinh đã lên tới 800 tỷ đồng.

"Thắt lưng buộc bụng", nợ vẫn chục nghìn tỷ đồng

Dẫu vậy, cũng có ý kiến khác. Đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn Bạc Liệu) bày tỏ không đồng tình với tỷ lệ bố trí vốn như trên.

Ông dẫn báo cáo Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai thì nhu cầu cho phòng chống thiên tai hiện là 16.000 tỷ đồng, trong đó các yếu tố cấp bách là 8.000 tỷ đồng.

Không phủ nhận việc trả nợ cho dự án cao tốc cũng là vấn đề khẩn cấp nhưng theo ông, cần bố trí 8.000 tỷ đồng cho công tác xử lý phòng, tránh, khắc phục hậu quả thiên tai. Số tiền còn lại, khoảng 2.000 tỷ đồng có thể dành cho dự án cao tốc Hà Nội-Hải Phòng.

Đại biểu Giàng Thị Bình (Đoàn Lào Cai) cũng nêu vấn đề tương tự. Theo bà, việc ưu tiên nên tập trung cho các dự án liên quan tới sản xuất, đời sống người dân và giảm tỷ lệ để giải quyết các dự án về giao thông.

Giải trình về đề xuất hơn 4.000 tỷ đồng cho dự án cao tốc Hà Nội-Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng cho biết, việc trên chậm ngày nào sẽ ảnh hưởng tới doanh nghiệp ngày đó.

Tuy nhiên, theo ông, nếu Quốc hội thấy tỷ lệ cho trả nợ dự án này là quá cao thì "chúng tôi hoàn toàn chấp hành ý kiến Quốc hội và sẽ xem xét, rà soát, giảm bớt tỷ trọng".

Bên cạnh đó, người đứng đầu Bộ KH&ĐT cũng giải trình lo lắng của đại biểu về việc trong nhiệm kỳ vừa rồi không có bất cứ công trình khởi công mới. Ông Dũng cho biết, trong giai đoạn vừa qua, kế hoạch đầu tư công trung hạn chỉ giải quyết những vẫn đề tồn tại của các nhiệm kỳ trước đây.

Cụ thể, trong 9.600 dự án triển khai ở kế hoạch năm nay có 8.000 dự án chuyển tiếp, mới khởi công được 400 dự án. Toàn bộ còn lại là trả nợ và thanh toán.

"Riêng ngành giao thông trong nhiệm kỳ vừa rồi, chúng tôi đã dành rất nhiều tiền để trả nợ cho ngành này, nhưng đến nay vẫn còn nợ lên trên 20.000 tỷ và nếu như vậy, chúng ta còn phải giải quyết cả những nhiệm kỳ tới và có khi còn nhiệm kỳ nữa cũng chưa hết nợ của ngành giao thông", Bộ trưởng Bộ KH&ĐT lo lắng.

Bên cạnh đó, ông Dũng cho biết, chúng ta đã dừng, giãn, hoãn rất nhiều công trình không có khả năng. Do đó, nhu cầu thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản hiện nay rất lớn, mặc dù nhiệm kỳ vừa rồi “đã thắt lưng buộc bụng”, tập trung vào những dự án trả nợ, dự án chuyển tiếp, hạn chế tối đa các dự án khởi công mới.

Thanh Hoa