Ông Phạm Xuân Hòe - Phó Viện trưởng phụ trách Viện Chiến lược NHNN, cho biết thời gian qua, ngành ngân hàng đã nâng cao khả năng cung ứng cho nền kinh tế, nhưng mức độ tiếp cận dịch vụ ngân hàng của người dân ở các khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và thành thị đang có khoảng cách không nhỏ.

Nếu như ở khu vực thành thị hầu hết người dân, DN dễ dàng tiếp cận được với các dịch vụ ngân hàng thì khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa mới chỉ có 20% dân số, DN có giao dịch với ngân hàng.

Mỏi mắt tìm ngân hàng

Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), hiện thu nhập, dân trí và chất lượng sống khu vực nông thôn liên tục được cải thiện nên nhu cầu sử dụng các dịch vụ ngân hàng ngày càng tăng. Tuy vậy, mạng lưới ngân hàng ở khu vực này vẫn còn hạn chế so với tiềm năng. Khoảng 30% dân số Việt Nam có tài khoản ngân hàng (hơn 36 triệu tài khoản cá nhân), nhưng tập trung chủ yếu ở khu vực thành thị.

Thống kê của NHNN cho thấy, hiện cả nước có gần 10.000 chi nhánh, phòng giao dịch của các ngân hàng thương mại (NHTM), trong đó Agribank đã chiếm tới gần 1/4. Rất nhiều NHTM cổ phần hầu như không có mạng lưới ở địa bàn nông thôn.

Ngoại trừ Agribank có hầu hết các chi nhánh giao dịch ở hầu khắp địa bàn nông thôn, thì có những NHTM cổ phần không có mạng lưới ở những khu vực này.

Với những NHTM này (trừ Agribank), việc chuyển hướng về quê cũng mới chỉ dừng ở địa bàn huyện, thị trấn, thị tứ, bình quân/1 đơn vị hành chính cấp huyện chỉ ở mức 2,2 điểm giao dịch. Trong khi đó, con số này tại các quận/thành phố/thị xã là 36,8 điểm giao dịch, tức chênh lệch nhau 16,7 lần.

Đáng nói, với các vùng sâu, vùng xa như khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, số liệu này đặc biệt thấp (0,7 điểm giao dịch/huyện) và khu vực Duyên Hải miền Trung (1,3 điểm giao dịch/huyện). Có đến 210/546 huyện, huyện đảo toàn quốc chưa có điểm giao dịch của NHTM (không tính Agribank).

Mục tiêu 40% người dân nông thôn có tiền gửi ngân hàng

Lý giải cho nguyên nhân vì sao các NHTM lại ngại về quê, lãnh đạo một số ngân hàng cho biết, việc ngân hàng “phủ sóng” làng quê không hề dễ dàng.

Điển hình như, trường hợp của LienVietPostBank, cho thấy sau 5 năm sáp nhập với 10.000 điểm bưu điện trên địa bàn các huyện, xã trong cả nước với chương trình “Tiết kiệm Bưu điện”, nhưng đến nay, hiệu quả của mạng lưới này vẫn chưa thấy rõ. Riêng cho vay trên kênh phòng giao dịch bưu điện của ngân hàng này trong năm 2015 mới chỉ dừng lại ở con số vài ngàn tỷ đồng.

Đưa tài chính về quê

Trước tình trạng ấy, Chính phủ đã phê duyệt Đề án 1726, với mục tiêu giải quyết được 3 vấn đề, đó là: gia tăng kênh cung ứng dich vụ ngân hàng; gia tăng số lượng và chất lượng sản phẩm dịch vụ ngân hàng, thiết kế đơn giản, dễ tiếp cận đối với người dân, DN, nhất là người dân vùng sâu, vùng xa, đối với người nghèo; gia tăng về mức độ sử dụng dịch vụ ngân hàng đối với người dân và DN.

Ông Hòe cho biết, Chính phủ và NHNN luôn quan tâm và đã có nhiều chương trình tín dụng hỗ trợ phát triển nông nghiệp nông thôn. Tuy nhiên, người dân và DN khu vực nông thôn không chỉ có nhu cầu vay vốn SX-KD mà còn là các dịch vụ ngân hàng khác. Họ cũng có thể thụ hưởng chất lượng dịch vụ tốt hơn khi có nhiều ngân hàng để lựa chọn.

Bởi vậy, Đề án đưa ra một số mục tiêu cụ thể đến năm 2020 như: 70% dân số trưởng thành có tài khoản tại các ngân hàng; có ít nhất 20 chi nhánh, phòng giao dịch/100.000 dân số trưởng thành; khoảng 30.000 máy ATM (40 máy/100.000 dân số trưởng thành); 300.000 POS (400 POS/100.000 dân số trưởng thành).

Đặc biệt, đến năm 2020 có khoảng 15% số chi nhánh, phòng giao dịch của NHTM mở tại nông thôn; khoảng 35 - 40% người trưởng thành ở nông thôn có tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng; khoảng 50 - 60% DNNVV đang hoạt động tiếp cận tín dụng...

Theo các chuyên gia ngân hàng, việc khuyến khích ngân hàng “tiến về nông thôn” để tăng độ phủ sóng dịch vụ ngân hàng với đa số người dân là chủ trương hợp lý. Tuy nhiên, để làm được điều này, NHNN nới lỏng các quy định đối với việc mở rộng mạng lưới ngân hàng ở khu vực này.

Trong khi đó, có ý kiến cho rằng cũng có một số ngân hàng “ngại” phủ sóng vùng sâu, vùng xa còn bởi một lý do là việc thành lập phòng giao dịch mới ở khu vực này là hết sức tốn kém, không hiệu quả.

Các chuyên gia cho rằng, với các nhà băng ít kinh nghiệm hoạt động ở địa bàn nông thôn, để khai phá thị trường này, ngân hàng cần tìm cách ứng dụng công nghệ tin học và công nghệ viễn thông để cho ra đời những sản phẩm dịch vụ và kênh bán hàng mới, phù hợp với người dân khu vực này.

Chỉ còn hơn ba năm nữa để hoàn thành mục tiêu tăng gấp đôi số lượng người, DN vùng nông thôn tiếp cận với tín dụng ngân hàng, đây là một mục tiêu đòi hỏi nỗ lực lớn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây cũng là khu vực tiềm năng, những ngân hàng định hướng vào phân khúc bán lẻ, tập trung vào các khách hàng cá nhân sẽ có nhiều cơ hội để tăng tỷ lệ này.

Thanh Hoa