Tín dụng đang khó khăn tìm đầu ra do hoạt động cho vay bị hạn chế rót vốn vào các dự án BOT, những lĩnh vực có rủi ro cao như dự án bất động sản. Chính vì vậy, các ngân hàng đã tích cực tối ưu hóa sử dụng vốn vào thị trường TPCP, bởi hệ số rủi ro của kênh này là 0%.

TPCP “hút” hàng

Năm 2016, theo số liệu báo cáo tài chính của các ngân hàng, số dư đầu tư TPCP tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước.

Cụ thể, Vietcombank trong năm 2016 đã đầu tư mạnh vào TPCP với mức tăng 18.044 tỷ đồng, bao gồm 6.948 tỷ đồng ở chứng khoán sẵn sàng để bán và 11.096 tỷ đồng ở chứng khoán đầu tư giữ đến ngày đáo hạn. Ngân hàng BIDV là 143.400 tỷ đồng, tăng 22.200 tỷ đồng, ngân hàng Vietinbank tăng 14.300 tỷ đồng.

Ngoài ra, trong năm 2016, thị trường TPCP cũng nhộn nhịp nhờ sự “góp mặt” của các ngân hàng thương mại cổ phần như: ngân hàng VPBank đầu tư 55.300 tỷ đồng, tăng 7.600 tỷ đồng; ngân hàng MBBank đầu tư 52.400 tỷ đồng, tăng 5.900 tỷ đồng; ngân hàng VIB là 26.500 tỷ đồng, tăng 2,1%.

Theo bà Phan Thị Thu Hiền – Vụ trưởng Vụ Tài chính – Ngân hàng (Bộ Tài chính), tính đến ngày 28/2, tổng khối lượng TPCP, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh phát hành là 54.109 tỷ đồng, với kỳ hạn 5, 7, 10 năm và 15 năm.

Hầu hết các phiên đấu giá TPCP luôn thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư. Cụ thể, ngày 8/2/2017, Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đã tổ chức phiên đấu thầu TPCP do Kho bạc Nhà nước phát hành với tổng khối lượng gọi thầu 6.000 tỷ đồng cho 3 kỳ hạn: 5 năm (3.000 tỷ đồng), 7 năm (2.000 tỷ đồng) và 30 năm (1.000 tỷ đồng), qua đó đã huy động được 6.815 tỷ đồng.

Ngày 20/3, Ngân hàng Chính sách cũng đã phát hành thành công 900 tỷ đồng TPCP trên tổng số 1000 trái phiếu chào bán. Với lãi suất đặt thầu cho kỳ hạn 5 năm là 5,30%/năm; kỳ hạn 10 năm là 6,48%/năm và kỳ hạn 15 năm là 7,35%/năm.

Tuy nhiên, thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, trên thị trường thứ cấp, khối lượng giao dịch TPCP và trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh bình quân/ngày trong tháng 2/2017 đạt khoảng 4.370 tỷ đồng, giảm 31,3% so với bình quân cả năm 2016.

Dù bớt sôi động, song đại diện các ngân hàng thương mại cho biết, TPCP vẫn hấp dẫn khối ngân hàng vì so với cho doanh nghiệp vay vốn ở thời điểm này, rủi ro sẽ cao do sức khoẻ của doanh nghiệp chưa hồi phục. Bên cạnh đó, nợ xấu ngân hàng vẫn đang ở mức cao.

“Các phiên đấu thầu TPCP tới đây vẫn rất thuận lợi nhờ trạng thái thanh khoản tại hệ thống ngân hàng dồi dào. Đây sẽ là yếu tố hỗ trợ quan trọng cho hoạt động đấu thầu TPCP trong năm 2017”, đại diện ngân hàng BIDV nhận định.

Nguồn thu từ tín dụng hiện nay đang ngày càng bị hạn chế và phải gia tăng trích lập dự phòng cho các khoản nợ xấu, các ngân hàng thương mại hoàn toàn có thể gia tăng thu nhập bằng việc kinh doanh TPCP.

Kênh đầu tư an toàn

Dưới góc nhìn của các ngân hàng thương mại, nguồn thu từ tín dụng hiện nay đang ngày càng bị hạn chế và phải gia tăng trích lập dự phòng cho các khoản nợ xấu, các ngân hàng thương mại hoàn toàn có thể gia tăng thu nhập bằng việc kinh doanh TPCP.

Ngoài ra, với chủ trương hạ lãi suất của Ngân hàng Nhà nước, nên nếu lãi suất huy động hạ giá, TPCP sẽ tăng trên thị trường thứ cấp, các ngân hàng sẽ có nhiều cơ hội để kiếm lợi nhuận từ kênh đầu tư này.
Ở góc độ khác, các chuyên gia cho biết, khi doanh nghiệp còn khó khăn, khó tiếp cận được với nguồn vốn, các ngân hàng mua TPCP để phục vụ nguồn vốn cho đầu tư công.

Điều này sẽ kích thích sức sản xuất và tiêu thụ của nền kinh tế, từ đó tạo tác động ngược lại làm tăng tổng cầu. Bên cạnh đó, lãi suất TPCP tuy thấp nhưng là kênh đầu tư an toàn.

Trong hoạt động đầu tư, TPCP vẫn đang là kênh được các ngân hàng chú trọng khai thác, nhất là trong điều kiện thị trường lãi suất có nhiều biến động như hiện nay và thị trường TPCP thứ cấp đang ngày càng phát triển.

Ngoài ra, việc mua TPCP không chỉ để đầu tư kiếm lợi nhuận khi lãi suất trên thị trường thay đổi, các ngân hàng thương mại còn mua TPCP để dự trữ thanh khoản, đặc biệt với mục tiêu tín dụng năm nay là 18%, các ngân hàng sẽ tiếp tục nỗ lực để hoàn thành những mục tiêu kinh doanh trong năm đã đề ra.

Tuy nhiên, một số chuyên gia kinh tế khuyến cáo, thời gian tới, nếu lãi suất TPCP vẫn giảm tiếp sẽ khó “giữ chân” được các ngân hàng. Bà Hiền phân tích, hiện lãi suất TPCP kỳ hạn 5 năm và 7 năm bình quân dưới 6%, thấp hơn khá nhiều so với lãi suất huy động tiền gửi cùng kỳ hạn của hệ thống ngân hàng. Vì vậy, nếu không huy động được nguồn vốn rẻ hơn, ngân hàng cũng không mặn mà đầu tư vào TPCP.

“Thực tế cho thấy, do lãi suất trái phiếu giảm nên từ đầu năm đến nay, số lượng các ngân hàng đầu tư vào kênh này cũng giảm”, bà Hiền nói.

Huyền Anh