Đánh giá về chính sách tiền tệ năm 2017, tại Tọa đàm Công bố Báo cáo Kinh tế Vĩ mô quý IV/2016 vừa qua, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cảnh báo, những cú sốc từ bên ngoài có thể khiến tỷ giá và lãi suất năm 2017 sẽ tăng gây khó khăn cho nguồn vốn trung và dài hạn.

Phát biểu tại toạ đàm, Ts. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng VEPR cho biết: “Điều hành tiền tệ trong năm 2016 là linh hoạt và chặt chẽ. NHNN vẫn theo sát mục tiêu ổn định lạm phát và thận trọng với mục tiêu này. Tuy nhiên, càng về cuối năm, các nhân tố làm tăng lạm phát xuất hiện càng nhiều hơn. NHNN đã có lưu ý về nguy cơ lạm phát quay trở lại trong năm 2017, đồng thời, đã có những cân nhắc điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới”.

Khả năng tăng lãi suất tiền gửi

Tại hội nghị tổng kết ngành ngân hàng năm 2017 và triển khai nhiệm vụ 2017, NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các biện pháp cân đối vốn, duy trì ổn định lãi suất huy động, tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh để có điều kiện giảm lãi suất cho vay, điều chỉnh tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn, cho vay trung, dài hạn giảm dần theo lộ trình góp phần giảm áp lực lãi suất cho các tổ chức tín dụng.

Một số tổ chức tín dụng đã chủ động cắt giảm khoảng 0,3 - 0,5 điểm phần trăm đối với lãi suất huy động và 0,5-1 điểm phần trăm đối với lãi suất cho vay trong quý IV.

Theo ông Thành, năm 2017, thị trường trong nước sẽ bị tác động mạnh bởi yếu tố bên ngoài, Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) vừa gợi mở khả năng sẽ có 3 đợt tăng lãi suất trong năm 2017. Động thái này không chỉ ảnh hưởng tới nền kinh tế Mỹ mà còn ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu. Đặc biệt, đồng USD Mỹ sẽ tăng giá, điều này sẽ tác động đến giá trị tiền đồng.

Viện trưởng VEPR Nguyễn Đức Thành cho rằng Việt Nam có thể phải tăng lãi suất tiền gửi để giúp giữ giá trị tiền đồng và giữ tiền trong hệ thống ngân hàng. Như vậy, rõ ràng mục tiêu giữ ổn định mặt bằng lãi suất như năm 2016 mà NHNN đặt ra cho năn nay sẽ khó hoàn thành.

Phát biểu tại tọa đàm, chuyên gia kinh tế Trương Đình Tuyển lưu ý: “Nợ xấu lớn làm không gian chính sách hẹp lại, lạm phát 2017 cao hơn 2016 sẽ khiến cho lãi suất tăng lên và sức ép hạ giá VND tác động lên tỷ giá và lãi suất và chi phí vốn của DN”.

Khó khăn nguồn vốn trung và dài hạn

Theo ông Tuyển, những tổ chức tài chính sừng sỏ như WB, IMF luôn hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới… đó là điểm đáng lưu ý.

Các chuyên gia tài chính cảnh báo, lãi suất tăng sẽ tác động mạnh đến thị trường BĐS, nguồn tín dụng từ hệ thống ngân hàng cho thị trường sẽ bị thu hẹp bởi các ngân hàng thương mại hầu như không còn dư địa về nguồn vốn ngắn hạn.

Tín dụng BĐS sẽ ra sao?

Theo quy định của NHNN, từ năm 2017 sẽ hạn chế dần việc sử dụng nguồn vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung hạn, dài hạn. Theo lộ trình, năm 2017 giảm từ 60% xuống còn 50%, đến ngày 1/1/2018 giảm còn 40%. Đồng thời, hệ số rủi ro trong kinh doanh BĐS cũng được nâng lên từ 150% lên 200%.

Chưa kể, 10 ngân hàng lớn có dư nợ chiếm 70-80% sẽ áp dụng chuẩn Basel II từ năm 2017, nên việc cho vay kiểm soát chặt chẽ hơn.

Theo giới chuyên môn trong ngành ngân hàng, đây là biện pháp siết chặt tín dụng BĐS, tránh nguy cơ gây “bong bóng”. Tuy nhiên, giới ngân hàng đánh giá, nguy cơ này khó xảy ra vì do các chính sách thận trọng của NHNN.

Thay vào đó, giai đoạn 2017-2018, nguồn vốn này sẽ không thuận lợi như năm 2016, nhưng có khả năng sẽ không “siết chặt” như những năm 2008, mà sẽ phân hóa mạnh.

Theo đó, những dự án BĐS tốt, thanh khoản cao vẫn được “bơm” vốn. Thay vì giải ngân cho các dự án cao cấp đang dư thừa, tín dụng năm nay sẽ được ưu tiên vào phân khúc nhà giá rẻ trên dưới 1 tỷ đồng/căn, có nhu cầu cao nhưng đang thiếu trầm trọng.

Trước đó, tín dụng của các ngân hàng và nguồn vốn xã hội đổ vào thị trường BĐS rất lớn nhưng có xu hướng lệch về một số doanh nghiệp và dự án quy mô lớn.

Thị trường cũng đã bắt đầu xuất hiện nhiều nhà đầu tư thứ cấp lướt sóng kiếm lợi nhuận trong thời gian ngắn. Đây cũng là cơ sở khiến NHNN có động thái điều tiết dòng vốn này chảy vào lĩnh vực địa ốc bằng việc sửa đổi Thông tư 36 hồi quý III/2016, thị trường BĐS đã có dấu hiệu chững lại, giao dịch không sôi động như năm 2015.

Trong các cuộc hội thảo liên quan đến phát triển tín dụng, rất nhiều chuyên gia cũng cho rằng cần kiểm soát chặt chẽ dòng vốn tín dụng BĐS. Từ đó, nhiều người lo ngại khả năng dòng tiền từ ngân hàng “bơm” vào BĐS sẽ bị hạn chế. Theo báo cáo của VFA Group, nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng sẽ giảm trong 2017 do khó khăn về nguồn vốn trung và dài hạn.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng dù khó khăn nhưng nguồn vốn quan trọng nhất cho thị trường BĐS năm 2017 vẫn là từ ngân hàng, bởi thị trường BĐS 2017 vẫn là kênh chọn lựa của nhà đầu tư cá nhân, nhưng quy mô sẽ giảm do nguồn vốn từ ngân hàng suy giảm.

Thanh Hoa