Khi bắt tay vào triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), Mường Cang đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa.

Gắn với tái cơ cấu nông nghiệp

Trong quá trình thực hiện, xã gắn việc phát triển sản xuất với các mục tiêu, nhiệm vụ trong xây dựng NTM. Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật đã được áp dụng và nhân rộng trong sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, tỷ lệ cơ giới hóa trong làm đất, thu hoạch đến nay đạt khoảng 70%.

UBND xã chỉ đạo, nhân rộng mô hình trồng lúa séng cù. Trong đó, HTX xây dựng Thanh Xuân là đơn vị tiêu biểu phát triển loại đặc sản này theo hướng hàng hóa khi không chỉ liên kết bao tiêu sản phẩm lúa séng cù cho nông dân trong xã, mà với cả các hộ dân trên địa bàn huyện.

Được thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2009, đến nay, HTX có 12 thành viên với tổng vốn điều lệ 5 tỷ đồng. HTX ký kết với hơn 200 hộ dân ở 2 xã Hua Nà và Mường Cang sản xuất trên 30ha giống lúa và đầu tư xây dựng 1 hệ thống máy sấy hiện đại theo quy mô công nghiệp với công suất 1 tấn/giờ. Ngoài ra, HTX còn đầu tư xe tải vận chuyển, thuê thêm nhân công làm việc…

Trung bình mỗi năm, HTX thu mua, chế biến và xuất bán ra thị trường hơn 300 tấn gạo, doanh thu hơn 2,8 tỷ đồng.

Tuy là giống lúa đặc sản nhưng trước đây, cứ đến vụ thu hoạch lúa, nông dân trong xã lo lắng xảy ra tình trạng được mùa mất giá. Từ khi có HTX Thanh Xuân, bà con yên tâm phát triển, mở rộng diện tích lúa séng cù vì được bao tiêu sản phẩm với giá cả hợp lý, ổn định. Ngoài ra, hàng năm HTX còn hướng dẫn người dân kỹ thuật bảo quản thóc sau thu hoạch, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Khi Phòng NN&PTNT huyện triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), HTX thấy đây là cơ hội lớn để khẳng định thương hiệu sản phẩm gạo séng cù Than Uyên trên thị trường trong nước. Vì vậy, để đạt được các điều kiện, tiêu chuẩn sản phẩm OCOP, HTX thuê Công ty TNHH Tân Trang thiết kế mẫu bao bì, đăng ký mã vạch với Sở KH&CN, gửi mẫu kiểm nghiệm phân tích mẫu, chất lượng của gạo. Đến nay, gạo séng cù của HTX đạt sản phẩm OCOP 3 sao.

Đây là điều kiện để tạo dựng thương hiệu nông sản địa phương, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng liên kết, phát triển bền vững, góp phần vào quá trình xây dựng và giữ vững các tiêu chí NTM.

Tích cực giữ vững các tiêu chí

Bên cạnh đó, các mô hình trong chăn nuôi tập trung được xã Mường Cang triển khai đồng bộ. Nhiều loại giống gia súc, gia cầm có năng suất, chất lượng cao được đưa vào sản xuất đại trà đã mang lại cho người nông dân nguồn thu nhập ổn định.

Các dự án, mô hình sản xuất nông nghiệp được áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đưa cơ giới hóa vào sản xuất đã đẩy nhanh tiến độ gieo trồng, giảm chi phí đầu tư, tăng thu nhập cho người nông dân như mô hình của HTX nông nghiệp công nghệ cao Mạnh Quang, HTX nông lâm nghiệp Mường Cang, HTX Tuấn Vân…

Từ đó, trên địa bàn xã đã hình thành các vùng sản xuất tập trung cho giá trị kinh tế cao như: cây lúa chất lượng cao, vùng sản xuất lâm nghiệp gắn với dự án trồng cây cao su, cây thảo dược…

Sau khi đạt chuẩn NTM vào năm 2015, đến nay, thu nhập bình quân đầu người xã Mường Cang đạt 25 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 20,1% đầu năm 2018 xuống còn 10%. Xã có hệ thống đường giao thông trục xã, liên xã, liên bản và đường giao thông nôn thôn với tỷ lệ cứng hoá đạt 100%. Hệ thống thuỷ lợi thường xuyên được duy tu bảo dưỡng, sửa chữa và đạt tỷ lệ cứng hoá trên 93%, tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn đạt 100%.

Để tiếp tục giảm tỷ lệ hộ nghèo và giữ vững các tiêu chí NTM, xã đang chủ động thực hiện nhiều giải pháp như tiếp tục phát triển mô hình cánh đồng tập trung dưới sự dẫn dắt của các HTX nhằm đưa các giống mới có chất lượng và giá trị kinh tế cao vào gieo trồng như séng cù, hương thơm… Hằng năm, xã kết hợp với trường dạy nghề của huyện mở các lớp nghề: cơ khí, điện tử, nông lâm, nhằm đào tạo và hướng nghiệp cho con em có một nghề phù hợp…

Đạt được mục tiêu NTM đã khó nhưng để giữ vững và duy trì các tiêu chí còn khó khăn hơn nhiều. Trong 19 tiêu chí xây dựng NTM, xã xác định việc giữ vững và phát huy hiệu quả một số tiêu chí về cơ sở vật chất như giao thông, thủy lợi, trường học là tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, những "tiêu chí mềm" như thu nhập, môi trường, an ninh, trật tự xã hội, tỷ lệ hộ nghèo thì không hề đơn giản vì ranh giới giữa đạt và không đạt rất mong manh.

Chính vì vậy, ngoài phát triển kinh tế, xã đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn minh, tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức trong cuộc sống cũng như phát triển văn hóa xã hội.

Huyền Trang