Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) sẽ được Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp Thứ 9, Quốc hội khoá XIV, khai mạc vào ngày 20/5/2020.

Tại Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) được tổ chức ngày 19/5 các chuyên gia cho rằng, chất lượng môi trường tại một số nơi đã vượt ngưỡng cho phép, không còn khả năng tiếp nhận chất thải. Thực tế này đòi hỏi phải nhanh chóng thay đổi phương thức quản lý, kiểm soát về môi trường đối với các dự án đầu tư lớn, phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao.

Gắn trách nhiệm người phụ trách môi trường

Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) bao gồm 16 chương và 192 điều, giảm 4 chương và tăng 21 điều so với Luật Bảo vệ môi trường  năm 2014. Theo đánh giá của các chuyên gia và doanh nghiệp đây là Bộ Luật lớn, có ảnh hưởng lớn đến kinh tế, xã hội và môi trường. Bộ Luật mang tính cải cách và quan điểm nhận thức mới trong công tác quản lý môi trường. Vậy làm thế nào để luật đi vào cuộc sống nhằm cải thiện môi trường Việt Nam trong thời gian tới?

Ông Lương Duy Hanh, Bộ Tài Nguyên Môi trường cho rằng dự án Luật được xây dựng từ kinh nghiệm của các nước trên thế giới, trên tinh thần đơn giản hoá các thủ tục. Đồng thời thay đổi phương thức quản lý của Nhà nước từ mệnh lệnh hành chính rườm rà, phức tạp sang vai trò kiến tạo thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường chế tài xử lý.

Có một số quy định mới như: Gắn trách nhiệm cho người phụ trách môi trường, cụ thể là người đứng đầu và cán bộ kiểm soát soát về môi trường của doanh nghiệp. 

Cho ý kiến về quy định khoảng cách an toàn môi trường trong khu dân cư, ông Hanh cho rằng Luật có quy định nhưng thi hành thì chưa theo quy định. “Một số dự án theo quy định, 1 số do bộ y tế quy định nên ko đồng bộ, sẽ khó thực thi”, ông Hanh nói.

Về đánh giá tác động môi trường (ĐMT), dự thảo đã xác lập lại đúng vai trò của ĐMT là công cụ dự báo, phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm đối với các dự án lớn, có tác động xấu đến môi trường; sửa đổi quyết định phê duyệt báo cáo ĐMT theo hướng chỉ phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐMT nhằm thể hiện rõ quan điểm Nhà nước không làm thay doanh nghiệp, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với báo cáo ĐMT.

Điều chỉnh quy định về báo cáo ĐTM

Cho ý kiến về vấn đề này, ông Hoàng Đức Vượng, Phó Chủ tịch Hiệp hội nhựa Việt Nam cho rằng ĐMT chỉ dùng cho dự án có tính quyết định như có chủ trương đầu tư của nhà nước. Tuy nhiên, quy định này trong Luật Đầu tư đã có, như thu hồi đất trồng lúa, UBND tỉnh sẽ chịu trách nhiệm thực hiện. 

Theo ông Vượng, quy định này sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp tư nhân. “Doanh nghiệp chưa làm được gì mà phải ĐMT thì không cần thiết vì mang tính hình thức. Nên chúng tôi kiến nghị bỏ”, ông Vượng cho hay.

Nêu quan điểm, một chuyên gia môi trường cho rằng, mặc dù Dự luật quy định người dân có quyền được biết thông tin về dự án và được tham gia quá trình thực hiện ĐMT, tuy nhiên thực tế cho thấy số lượng người dân biết đến dự án trước khi xây dựng không nhiều, thậm chí chỉ các đơn vị quản lý mới có thông tin.

Bên cạnh đó, một số sự cố môi trường gần đây như sự cố cháy nhà máy Rạng Đông, sự cố dầu thải bẩn làm ô nhiễm nước sông Đà, vấn nạn ô nhiễm không khí ở thành phố lớn… mặc dù ảnh hưởng trực tiếp đến người dân nhưng họ lại là đối tượng được biết thông tin sau cùng, khi sự cố xảy ra mới có cảnh báo và bản thân người dân cũng không biết nên gọi đến cơ quan, đơn vị nào để xác minh vấn đề.

Đại diện Eurocham cũng cho rằng đối với dự án ĐMT, Luật nên đưa tiêu chí đánh giá để doanh nghiệp dễ thực hiện như: thời gian thực hiện, lộ trình…Cùng với đó, cơ quan chức năng cần giám sát việc đánh giá tác động môi trường.

Theo đó, Eurocham đề xuất các Bộ, ngành, cơ quan chức năng cần huy động cả nhân lực, vật lực, tổ chức tập huấn về quy chế ĐMT. Có tiêu chí chung để doanh nghiệp thực hiện một cách hiệu quả tiêu chí môi trường. Tránh cách diễn giải khác nhau giữa các doanh nghiệp trong việc thực hiện quy định về môi trường.

Ngoài ra, cần có khung khổ pháp lý rõ ràng cho các doanh nghiệp đẩy nhanh chuyển giao công nghệ, giảm thiếu tối đa ô nhiễm môi trường.

Thanh Hoa