Theo giới chuyên gia, từ đầu năm 2016 đến nay thị trường tài chính quốc tế khá khó lường. Điều này thể hiện rất rõ qua việc chỉ trong hai tháng đầu năm 2016, các thị trường toàn cầu đồng loạt suy giảm mạnh và bị chi phối bởi diễn biến kinh tế Trung Quốc vốn đang xấu đi.

Áp lực thị trường tiền tệ

Ông Lê Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc Quỹ đầu tư Dragon Capital dự đoán nền kinh tế Trung Quốc sẽ “hạ cánh cứng” trong thời gian tới. Tỷ giá danh nghĩa của đồng Nhân dân tệ đã tăng khoảng 25% so với năm 2011. Điều này có nghĩa sự điều chỉnh Nhân dân tệ là điều khó tránh khỏi. Câu hỏi là sự điều chỉnh đó sẽ như thế nào và bao nhiêu?

Trong khi đó, chứng khoán Mỹ mất điểm mạnh, còn thị trường chứng khoán Trung Quốc, Hàn Quốc phải đóng cửa vài lần. Giới chuyên gia cho rằng nền kinh tế Mỹ có lẽ sẽ không có mức tăng trưởng tốt như năm 2014 – 2015, thậm chí mức độ tăng trưởng sẽ chậm hơn kỳ vọng rất nhiều.

Và theo dự báo, tăng trưởng kinh tế thế giới có lẽ là thấp hơn mức 3% của năm 2015. Tất cả cho thấy nguy cơ bất ổn của kinh tế toàn cầu tiếp tục là rủi ro cho thị trường tài chính Việt Nam trong năm 2016.

Giới chuyên gia cảnh báo, kinh tế toàn cầu đang tăng trưởng không đồng đều, lệch pha dẫn đến chính sách của các nước không nhất quán, thậm chí trái chiều.

Điều này gây nguy cơ chuyển dịch luồng vốn đầu tư, thương mại bất thường, gây xáo trộn thị trường tài chính, tiềm ẩn nhân tố bất ổn lớn đối với kinh tế thế giới trong năm nay.

Các yếu tố này sẽ tạo những thách thức lớn hơn so với năm 2015 về mục tiêu giữ ổn định mặt bằng lãi suất. Theo ông Bùi Quốc Dũng, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước), thách thức đặt ra đối với điều hành ổn định lãi suất là lớn trong năm nay do kinh tế tăng trưởng tốt, kỳ vọng lạm phát tăng, nhu cầu phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP) cao, tạo áp lực tăng lãi suất lớn.

Còn ông Lê Anh Tuấn, Kinh tế trưởng Quỹ đầu tư Dragon Capital thì đặc biệt lưu ý hiện nay dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều, trong khi tỷ giá không còn ổn định như giai đoạn 2013 – 2014.

Hơn nữa, theo ông Tuấn, chu kỳ kinh tế Trung Quốc sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chu kỳ hàng hoá, vật liệu. Đây sẽ tiếp tục là một điểm nhấn cho đầu tư trong thời gian tới. Các nhà đầu tư nước ngoài trả giá rất cao để có thể tiếp hơn 90 triệu người tiêu dùng Việt Nam. Ngành tiêu dùng và các lĩnh vực liên quan sẽ tiếp tục là điểm nhấn của Việt Nam.

Riêng về vấn đề tỷ giá, PGs.Ts Trần Đình Thiên cho rằng tương quan tỷ giá đặc biệt bất lợi cho Việt Nam khi thực thi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Ông Trần Đình Thiên nhắc lại chính sách tỷ giá bắt đầu thay đổi sau khi đồng Nhân dân tệ phá giá. Ông tỏ ra tiếc nuối khi Việt Nam đã bỏ mất một cơ hội cho sự thay đổi chính sách tỷ giá tích cực hơn khi có thể. Đó là lạm phát thấp, Nhân dân tệ phá giá, các đồng tiền trong khu vực phá giá mạnh, áp lực FED tăng lãi suất.

Năm 2016 Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sẽ có công cụ điều hành mới về cung ứng tiền phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô và điều kiện của thị trường tiền tệ.

Ổn định mặt bằng lãi suất

Vấn đề ông Thiên băn khoăn là định hướng chính sách lãi suất và tỷ giá cho năm nay sẽ như thế nào. Và cần làm gì để gỡ nút thắt nợ xấu cũng như điều chỉnh lại lãi suất theo hướng hỗ trợ cho doanh nghiệp?

Thống kê cho thấy tăng trưởng tín dụng trong năm 2015 vào khoảng 17 – 18%. Trong đó, nông nghiệp là 11%, công nghiệp 6%, xây dựng 19%. Riêng tiêu dùng và bất động sản lại là 38%, theo giới chuyên gia, như vậy liệu có dẫn đến nguy cơ bất động sản tăng trưởng nóng?

Trước những thách thức lớn như hiện nay, Vụ trưởng Bùi Quốc Dũng cho biết trong năm 2016, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sẽ có công cụ điều hành mới về cung ứng tiền phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô và điều kiện của thị trường tiền tệ.

Mục đích là nhằm nâng cao khả năng điều tiết mặt bằng lãi suất thị trường phù hợp với mục tiêu. Mục tiêu của NHNN là nâng cao khả năng điều tiết mặt bằng lãi suất thị trường phù hợp với mục tiêu chính sách tiền tệ.

Đặc biệt, ông Dũng nhấn mạnh, chính sách tiền tệ vừa phải điều tiết thanh khoản hài hòa để kiềm chế lạm phát, giữ ổn định mặt bằng lãi suất của các tổ chức tín dụng, vừa phải đảm bảo hỗ trợ thanh khoản hợp lý cho các tổ chức tín dụng đầu tư vào TPCP, không để lợi suất TPCP lên cao. Qua đó, sẽ tác động trở lại lãi suất dài hạn trên thị trường tiền tệ, gián tiếp cản trở mục tiêu ổn định lãi suất cho vay của các tổ chức tín dụng.

Thông qua việc điều hành đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ, NHNN sẽ thực hiện linh hoạt việc bơm tiền ra hoặc hút tiền về, điều tiết thanh khoản hợp lý hỗ trợ các tổ chức tín dụng có điều kiện cung ứng vốn thông suốt cho nền kinh tế.

Theo ông Bùi Quốc Dũng, với các giải pháp này, tuy áp lực đối với lãi suất trong năm nay là lớn, nhưng mục tiêu ổn định mặt bằng lãi suất trung và dài hạn của năm 2016 là vẫn khả thi.

Thế Vinh