Mục tiêu mà Iran đặt ra cho ngành công nghiệp dầu mỏ trong thập kỷ tới là biến nước này trở thành nước xuất khẩu lớn thứ tư trên thế giới, chỉ sau Nga, Ả-rập Xê-út và Mỹ.

Bắt tay với “người khổng lồ”

Theo thông tin từ Bộ Dầu mỏ Iran, ba bên bao gồm Tổng công ty Dầu khí Iran Petropars, tập đoàn Total và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) sẽ hợp tác phát triển một phần mỏ khí đốt khổng lồ - South Pars, ngoài khơi Vịnh Ba Tư. South Pars là mỏ chung của Iran và Qatar, với trữ lượng 14.000 tỷ m3 khí, tương đương 8% trữ lượng đã được phát hiện trên thế giới.

Iran - nước có trữ lượng khí đốt tự nhiên thuộc hàng lớn nhất thế giới, nhưng năng lực và cơ sở hạ tầng để xuất khẩu nhiên liệu còn hạn chế, hy vọng thỏa thuận lịch sử trên sẽ giúp cải thiện tình hình, tạo tiền đề phấn đấu trở thành đối tác xuất khẩu khí đốt tự nhiên lớn của châu Âu.

Dù thỏa thuận sẽ tiếp tục được hoàn chỉnh nội dung trong 6 tháng tới, nhưng với Total và CNPC, đây chắc chắn là lợi thế rất lớn so với các đối thủ cạnh tranh khác. Cả hai từng được Iran gật đầu cho triển khai dự án ở South Pars, nhưng lần lượt phải rút lui trong các năm 2009 và 2012, do ảnh hưởng của lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Iran.

Cũng phải nói thêm rằng Total và CNPC đều là những doanh nghiệp có “máu liều” cao, khi rất chịu khó mày mò cơ hội làm ăn ở những nước bị áp đặt trừng phạt. Trước đó, cả hai đã cùng với “kẻ bị trừng phạt” - OAO Novatek, phát triển một mỏ khí tự nhiên trị giá tới 27 tỷ USD tại Nga, mà phần lớn nguồn tài trợ đến từ các ngân hàng Trung Quốc.

Riêng Total từ lâu đã là một trong những công ty dầu khí phương Tây hoạt động tích cực nhất ở Iran. Total thậm chí vẫn duy trì văn phòng ở Iran suốt thời gian có lệnh trừng phạt từ năm 2010. Sau khi Iran được Mỹ “cởi trói”, thì cũng chính Total là công ty châu Âu đầu tiên đặt mua và vận chuyển dầu của Iran về cựu lục địa. Bởi vậy, khi Iran “bật đèn xanh” về mỏ South Pars, tập đoàn của Pháp ngay lập tức chớp lấy cơ hội.

Iran có trữ lượng khí đốt tự nhiên thuộc hàng lớn nhất thế giới

Tham vọng còn lớn hơn

Hiện tại, Iran sản xuất khoảng 3,7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày và đang cố gắng đạt 4 triệu thùng hoặc hơn trong năm nay.

Thỏa thuận với “gã khổng lồ” dầu mỏ Pháp là một điềm báo tốt cho sự trở lại của các công ty phương Tây trong ngành công nghiệp dầu mỏ Iran, đồng th.ời là một bước tiến gần hơn tới mục tiêu đẩy mạnh sản lượng dầu khí trong vài năm tới mà Iran đã đặt ra.

Tháng trước, tập đoàn BP của Anh cũng đã mua lô hàng dầu đầu tiên từ Iran, trong khi Royal Dutch Shell của Hà Lan thì ký một thỏa thuận sơ bộ giúp xây dựng một nhà máy hóa dầu.

Tuy vậy, làn sóng đầu tư phát triển ngành công nghiệp dầu mỏ mà Iran mong muốn kể từ khi lệnh trừng phạt hạt nhân được gỡ bỏ vẫn chưa dồn dập như chờ đợi.

Doanh nghiệp năng lượng châu Âu tỏ ra khá “chậm rãi” đầu tư trở lại vào Iran. Ngay cả Total cũng thận trọng theo từng giai đoạn, chưa vội vàng thiết lập hệ thống thăm dò và dàn khoan ở Iran, cho đến khi điều kiện đầu tư cũng như điều kiện làm việc được cải thiện.

Iran có nhu cầu 30 tỷ USD đầu tư nước ngoài để đạt được mục tiêu đặt ra cho ngành công nghiệp dầu mỏ, bao gồm sản lượng 6 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong thập kỷ tới để biến nước này trở thành nước xuất khẩu lớn thứ tư trên thế giới, chỉ sau Nga, Ả-rập Xê-út và Mỹ.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Iran sẵn sàng thay đổi và thỏa thuận với Total và CNPC là lần đầu tiên nước này áp dụng cơ chế hợp đồng mới, mang lại nhiều cơ hội lợi nhuận hơn cho nhà đầu tư.

Song cũng chính những điều khoản mới đó lại là nguồn gốc của xung đột chính trị giữa chính quyền của Tổng thống Hassan Rouhani (muốn mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài) với những người theo trường phái tôn giáo cứng rắn (phản đối sự tham gia của phương Tây vào công việc trong nước).

Giới chuyên gia nhận định, đó cũng hẳn là lý do khiến chính phủ Iran phải lựa chọn khí đốt để ký hợp đồng “mở hàng” với doanh nghiệp phương Tây, thay vì dầu mỏ.

Hải Châu