Để sản xuất bền vững và nâng cao giá trị của quả thanh long, không ít HTX ở Lâm Đồng đã thay thế bóng đèn sợi đốt có công suất tiêu thụ cao (60-75W) bằng các loại bóng đèn có công suất tiêu thụ thấp hơn như đèn đèn led (6-12W).

Tiết kiệm bằng đèn Led

Mục tiêu của hoạt động chong đèn cho thanh long nhằm kích thích cây ra hoa trái vụ. So với bóng đèn sợi đốt, đèn Led với các dải ánh sáng thích hợp giúp nâng cao năng suất một cách tự nhiên mà không cần phải sử dụng thêm các loại thuốc hay phân bón hóa học để kích thích.

Một trong những tác dụng lớn khi chuyển đổi sang sử dụng bóng đèn Led là tiết kiệm được năng lượng điện, từ đó giúp người trồng thanh long giảm chi phí sản xuất.

Tại HTX Thanh Long Thuận Tiến, các thành viên nhận thấy đèn đèn sợi đốt rất dễ làm hỏng dây điện, thời gian sử dụng ngắn. Ngoài ra, do nhiệt độ và ánh sáng từ những loại bóng đèn này phân bổ không đồng đều nên làm cây thanh long ra hoa lệch một bên, từ đó làm giảm năng suất.

Sử dụng bóng đèn sợi đốt, thời gian chiếu sáng phải bật từ 23 giờ đêm và bật liên tục trong 20-25 ngày để kích thích cây ra hoa. Với thời gian này, bóng sợi đốt tiêu tốn khoảng 18-22 triệu đồng/ha.

Nhưng khi chuyển sang sử dụng đèn Led, HTX tiết kiệm được khoảng 70% tiền điện so với bóng sợi đốt. Bóng đèn Led kích cây thanh long ra hoa đều ở các nhánh cây, tạo thuận lợi trong việc đậu trái và nâng cao năng suất.

Đặc biệt, giá bán quả thanh long lúc lên lúc xuống, nên việc chuyển sang sử dụng bóng đèn Led giúp HTX tiết kiệm được chi phí đầu tư, đảm bảo lợi nhuận cho thành viên.

Theo tính toán, cả tỉnh Lâm Đồng có khoảng 25.000 ha thanh long, nếu sử dụng đèn Led trên toàn bộ diện tích này không chỉ kích thích cây ra hoa trái vụ thuận lợi, từ đó hạn chế rủi ro trong tiêu thụ, mà còn tiết kiệm khoảng 800 triệu kWh điện, tương đương khoảng 1.300 tỷ đồng/năm.

Còn tại HTX rau hoa xứ lạnh Măng Đen (Quảng Ngãi), để nâng cao hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, các thành viên cũng sử dụng hoàn toàn bóng đèn Led để kích thích hoa nở và nâng cao năng suất.

Theo các thành viên, trước đây, người trồng hoa đã sử dụng đèn compact. Khi sử dụng đèn compact trên diện tích 1.000m2, tiền điện phải trả là hơn 1 triệu đồng. Nhưng sau khi tiếp tục chuyển từ đèn compact sang đèn Led, chi phí tiền điện chỉ còn khoảng 400.000 đồng trên cùng diện tích, từ đó giúp thành viên nâng cao thu nhập.

Không dừng lại ở đó, HTX còn đầu tư kính khuếch tán ánh sáng giúp có thêm ánh sáng đi vào nhà kính, làm tăng hiệu quả của quá trình quang hợp, giúp tiết kiệm điện chiếu sáng.

HTX cũng tối ưu năng lượng bằng cách đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt thay vì tưới phun, giúp vì đáp ứng đủ độ ẩm cho cây nhưng tiết kiệm nước và chi phí điện.

Việc áp dụng mô hình sản xuất theo hướng công nghệ cao tuy cần vốn đầu tư ban đầu lớn nhưng mang lại hiệu quả lâu dài cho HTX, góp phần tích cực trong bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Không chỉ tối ưu chi phí sản xuất

Không chỉ những HTX trồng hoa, thanh long, nhiều HTX làm dịch vụ nông nghiệp cũng ý thức rất cao về việc tiết kiệm năng lượng. Tại HTX sản xuất dịch vụ  Đa Phúc (Hà Nội), trong sản xuất hàng ngày, chi phí tiền điện luôn chiếm một phần đáng kể. Để tối ưu chi phí, HTX đã hướng dẫn thành viên, người dân áp dụng những mẹo nhỏ như rút phích cắm các thiết bị khi không sử dụng; vệ sinh thiết bị máy móc định kỳ-kiểm tra đường dây điện; tận dụng ánh sáng tự nhiên, ưu tiên sử dụng bóng đèn led,…

Còn tại HTX New Green Farm (Cần Thơ), việc áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải trên quy mô tập trung đã cải thiện năng suất và chất lượng lúa, từ đó tạo dư địa để bù đắp một phần chi phí tiền điện, tiền xăng đang gia tăng. Quan trọng hơn, khi vận hành theo mô hình liên kết và tập trung với sản lượng lớn đã giúp tối ưu khâu thu gom, khai thác tốt hơn hệ thống kho bãi và hợp đồng vận tải, giảm chi phí nhiên liệu trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Trong điều kiện hiện nay, nhiều HTX đã ứng dụng máy bay không người lái để nâng cao hiệu quả, tiết kiệm năng lượng. Như tại HTX dịch vụ nông nghiệp Đồng Tiến (Thanh Hóa), việc sử dụng máy bay không người lái giúp HTX tiết kiệm 90% lượng nước, 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Đặc biệt, trong thời gian giá xăng dầu lên cao, việc hoạt động drone dùng pin nên không gây áp lực lên quá trình tăng giá dịch vụ và so với phương pháp phun thuốc thủ công, chi phí dùng drone trong nông nghiệp vẫn rẻ hơn 4-5%.

Ts Nguyễn Đăng Nghĩa, chuyên gia nông nghiệp, cho biết việc các HTX chuyển sang sử dụng đèn Led, năng lượng mặt trời, máy bay không người lái… cho thấy sự thích ứng trong quá trình phát triển nông nghiệp bền vững, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp xanh.

Những ứng dụng này không chỉ dừng lại ở việc tối ưu hóa lợi nhuận cho các HTX mà còn là hành động cụ thể hóa chủ trương của Chính phủ về tiết kiệm năng lượng và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).

Việc các HTX chủ động chuyển đổi sang sử dụng đèn Led hay thiết bị bay không người lái đã góp phần trực tiếp vào mục tiêu tiết kiệm ít nhất 2% tổng điện năng tiêu thụ hàng năm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Khi mỗi HTX trở thành một mảnh ghép tiết kiệm điện, áp lực sử dụng điện lên hệ thống lưới điện quốc gia trong các mùa cao điểm sẽ được hạ xuống đáng kể.

Hơn thế nữa, sự thích ứng này của các HTX còn mở ra cơ hội cho nhiều loại nông sản thâm nhập vào các thị trường khó tính vốn đòi hỏi khắt khe về  tính bền vững hay “dấu chân carbon".  Từ đây, tiết kiệm năng lượng không chỉ là lời giải cho bài toán giảm chi phí đầu vào trong sản xuất, mà còn trở thành vé thông hành để các HTX nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Tùng Lâm