Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan thuộc Bộ Tài chính, tính từ đầu năm đến ngày 7/6, Việt Nam đã nhập siêu khoảng 15,36 tỷ USD. Đây được xem là một hiện tượng lạ và khác biệt hoàn toàn so với quy luật kinh tế trong nhiều năm trở lại đây, giai đoạn mà chúng ta thường xuyên ghi nhận thặng dư thương mại lớn.

Ngày 9/6, tại buổi gặp mặt báo chí, ông Ngô Như An là Phó Trưởng ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan, Cục Hải quan cho biết tính riêng 5 tháng đầu năm, con số nhập siêu dừng ở mức 13,81 tỷ USD. Tuy nhiên chỉ trong chưa đầy 10 ngày tiếp theo của tháng 6, mức thâm hụt đã nhanh chóng nới rộng thêm hơn 1,5 tỷ USD.

Theo ông An, những biến động này xuất phát từ sự tăng trưởng đột biến của ba nhóm hàng nhập khẩu chủ lực bao gồm máy vi tính cùng các sản phẩm điện tử, nhóm dầu thô và mặt hàng máy móc thiết bị phục vụ sản xuất.

Đứng đầu trong danh sách các mặt hàng gây áp lực lên cán cân thương mại là nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Chỉ tính riêng trong tháng 5, nhóm hàng này đã nhập siêu gần 8 tỷ USD, đưa tổng con số lũy kế 5 tháng đầu năm lên đến 32 tỷ USD, tương ứng với mức tăng trưởng 80,5% so với cùng kỳ năm trước.

Với kim ngạch nhập khẩu đạt 88,2 tỷ USD, nhóm hàng này hiện chiếm tới 38,4% tổng giá trị nhập khẩu của cả nước, trở thành yếu tố then chốt dẫn đến tình trạng nhập siêu hiện nay.

Bên cạnh đó, diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị và chiến tranh tại Trung Đông đã đẩy giá dầu thô tăng cao, tạo thêm gánh nặng cho kim ngạch nhập khẩu. Dù lượng dầu thô nhập khẩu giảm 18,2% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng do giá trị bình quân mỗi tấn dầu tăng từ 570,2 USD lên 725,7 USD nên tổng trị giá nhập khẩu vẫn tăng 4,1%.

Kinh tế 5 tháng: FDI cao nhất 5 năm, doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng mạnh nhưng nhập siêu 13,8 tỷ USD

Nhập siêu kỷ lục, vì sao VND vẫn "đứng im" giữa "bão" tài chính toàn cầu?

Cùng với dầu thô, xăng dầu thành phẩm cũng ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ khi tăng 15,8% về lượng và tăng tới 81,6% về kim ngạch, đạt mức gần 4,9 tỷ USD tính đến hết tháng 5.

Nhóm nguyên nhân quan trọng thứ ba nằm ở các mặt hàng máy móc, thiết bị cùng với linh kiện ô tô phục vụ sản xuất. Trong 5 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu máy móc thiết bị đạt 27,8 tỷ USD trong khi linh kiện và phụ tùng ô tô cũng vượt ngưỡng 3,1 tỷ USD.

Theo nhận định từ cơ quan Hải quan, các doanh nghiệp đang có xu hướng chủ động nhập khẩu và dự phòng thiết bị nhằm đảm bảo duy trì sản xuất cho các đơn hàng đã ký kết từ trước.

Dù bức tranh chung vẫn đang ở trạng thái thâm hụt, ông Ngô Như An nhận định rằng áp lực nhập siêu đang bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt. Minh chứng cho điều này là việc Việt Nam đã xuất siêu 0,5 tỷ USD trong nửa cuối tháng 5 và mức độ nhập siêu vào đầu tháng 6 cũng thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước đó.

Tuy nhiên, việc dự báo chính xác cán cân thương mại từ nay đến cuối năm vẫn là một thách thức lớn do những biến động không ngừng từ thị trường quốc tế và các cuộc xung đột vũ trang.

Để hỗ trợ công tác điều hành kinh tế vĩ mô, cơ quan Hải quan cam kết sẽ tiếp tục theo dõi sát sao và cung cấp số liệu định kỳ nửa tháng một lần nhằm giúp các cơ quan chức năng có căn cứ đánh giá và xây dựng các kịch bản quản lý phù hợp với tình hình mới.

Thanh Hoa