Là người phụ nữ dân tộc Pà Thẻn, nghệ nhân dân gian Phù Thị Thiên hiểu được sự vất vả của người phụ nữ vùng cao nghèo khó. Tuy nhiên ở họ lại có đôi bàn tay khéo léo để cho ra đời những sản phẩm làm từ thổ cẩm đặc sắc.

Đào tạo nghề, tạo việc làm

Mong muốn giúp các chị em phụ nữ cùng hỗ trợ nhau làm kinh tế, thoát nghèo cứ lớn dần. Chính vì vậy, sau khi học xong Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật, từng tham gia các lễ hội văn hóa, hội thảo ở một số tỉnh phía Bắc, năm 2008, Phù Thị Thiên về quê thành lập HTX Dệt thổ cẩm thôn My Bắc. HTX ra đời đã nhận được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương.

Tại đây, bước đầu chị Thiên đã mở lớp dạy nghề dệt, thêu, nhuộm vải, làm trang phục dân tộc Pà Thẻn và các sản phẩm từ thổ cẩm cho các chị em là các thành viên HTX. Nhờ sự năng động tìm kiếm thị trường, cộng với nhu cầu phát triển du lịch ở huyện Quang Bình ngày càng phát triển, khi đã có những thợ lành nghề, chị Thiên bắt đầu sản xuất các sản phẩm để bán và dần mở rộng quy mô sản xuất. Hiện nay, HTX của chị đã có 20 thành viên với mức thu nhập bình quân từ 4 – 5 triệu đồng/người/tháng.

Giám đốc Phù Thị Thiên cho biết xã hội ngày càng phát triển thì phụ nữ càng phải có việc làm. Thực tế, phụ nữ ở Tân Bắc không có việc làm rất nhiều, nam giới thì đi lao động ở nhiều nơi nên kinh tế gia đình không khấm khá là mấy. Lập HTX cũng chính là để giúp phụ nữ Pà Thẻn có một chỗ đứng trong xã hội và gia đình.

Để có được những sản phẩm đẹp, không chỉ phục vụ nhu cầu của phụ nữ địa phương mà còn bán cho du khách, Giám đốc Phù Thị Thiên đã không ngừng tìm tòi, học hỏi về cách dệt và pha màu, cải tạo các sản phẩm từ thổ cẩm ở nhiều địa phương khác nhau... rồi thử nghiệm và tạo nên những nét mới trong sản phẩm. Từ những màu cơ bản nay chị đã nhuộm được trên 20 màu khác nhau; mở rộng được số lượng khung dệt, thử nghiệm pha các chất liệu khác nhau với thổ cẩm để tạo nên sản phẩm đẹp hơn. Các họa tiết được biến tấu không còn thô sơ, cứng nhắc mà mềm mại, uyển chuyển hơn...

Chị cũng tích cực gặp gỡ những người lớn tuổi, có kinh nghiệm dệt thổ cẩm trên địa bàn để học hỏi kinh nghiệm, tìm hiểu phương pháp, nét độc đáo của nghề truyền thống. “Hiện nay, những người am hiểu và có kinh nghiệm về dệt thổ cẩm trên địa bàn không còn nhiều. Nhiều người lớn tuổi lại không thông thạo tiếng phổ thông nên việc trao đổi, truyền và dạy nghề gặp không ít khó khăn. Giờ mình phải cố gắng tìm tòi va lưu giữ càng nhiều càng tốt. Có như vậy mới giữ gìn và truyền dạy cho con cháu đời sau được”-Giám đốc Phù Thị Thiên cho biết.

Nhờ tích cực nghiên cứu, tìm tòi, ứng dụng thành công trong sản xuất, Giám đốc Phù Thị Thiên đã truyền nhiệt huyết, lòng yêu nghề đến mọi người. Nhiều phụ nữ xã Tân Bắc sau khi được chị vận động đã tham gia các lớp học nghề và trở thành thành viên HTX.

Chị Phù Thị Si, một thành viên của HTX, cho biết ban đầu, chị chỉ quen ngồi một chỗ để dệt nhưng sau khi được Giám đốc HTX chỉ bảo, hướng dẫn và cho đi tham quan các mô hình khác, chị đã mạnh dạn giao tiếp với mọi người và tham gia bán hàng cho khách du lịch. Nếu so với trước đây, quanh năm chỉ làm nương, cái ăn không đủ, thì nay bằng đôi tay của mình, mỗi tháng chị cũng thu về 4 -5 triệu đồng...

Nếu như trước khi tham gia HTX, các thành viên đều là hộ nghèo, khó khăn thì đến nay, 100% chị em phụ nữ là thành viên HTX đều thoát nghèo thành công. Sự tỉ mẩn, khéo léo đã giúp họ có thu nhập ổn định, tự tin gắn bó với nghề truyền thống.

Từng bước hội nhập

Không chỉ làm ra những bộ trang phục giữ nguyên nét truyền thống, HTX của chị Thiên còn làm ra nhiều sản phẩm phong phú như: Túi, mũ, quần, áo, vỏ gối, vỏ chăn... do đó được thị trường khá ưa chuộng.

Sản phẩm của HTX được bày bán rộng rãi tại các điểm ở tỉnh đến một số địa điểm ở Hà Nội. Sản phẩm còn được vinh dự trưng bày tại một số sự kiện, hội thảo mang tầm quốc gia... Từ đó, giúp cho hoạt động của HTX ngày càng hoạt động hiệu quả và ngày càng mở rộng vùng sản xuất tại một số xã ở huyện Quang Bình, tạo thêm việc làm cho nhiều lao động.

Không chỉ yêu nghề dệt mà hiện nay, nhờ sự tuyên truyền của HTX cùng với quá trình sản xuất đã cho ra đời những sản phẩm bảo đảm chất lượng nên người dân địa phương đã hiểu và nâng niu những giá trị văn hóa qua các sản phẩm thổ cẩm. Mọi người đều quan tâm sử dụng sản phẩm của đồng bào từ cuộc sống hàng ngày đến các lễ hội lớn nhỏ. Với màu sắc bắt mắt những người phụ nữ Pà Thẻn rất nổi bật và lộng lẫy trong những bộ trang phục do mình làm ra.

Du khách gần xa cũng thích thú với những sản phẩm mà HTX làm ra. Ngoài sự tiện lợi, khắc họa sinh động những quan niệm về sự hòa hợp trường tồn của cuộc sống, triết lý sống của đồng bào Pà Thẻn qua những hoa văn, họa tiết. Đến nay, vải thổ cẩm và hàng lưu niệm của HTX đã xuất hiện ở các nhà hàng, khách sạn, các điểm du lịch trong và ngoài tỉnh và thông qua khách du lịch quốc tế, đến với bạn bè khắp 5 châu. Đây không chỉ là niềm vui của chị Phù Thị Thiên mà còn là niềm tự hào của người dân miền núi xã Tân Bắc.

Như Yến