Tại tọa đàm “Sử dụng năng lượng tiết kiệm” diễn ra ngày 15/4, các chuyên gia nhận định ngành năng lượng đang chịu áp lực rất lớn. Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), lượng điện tiêu thụ đã gia tăng đột biến từ cuối tháng 3 khi thành phố bước vào cao điểm nắng nóng với nhiệt độ có nơi vượt 40 độ C.

Số liệu thực tế cho thấy, công suất tiêu thụ điện tại TP.HCM trong tuần cao điểm vừa qua đã vọt lên mức 9.200 MW. Sản lượng điện tiêu thụ lũy kế đạt khoảng 190 triệu kWh, tăng trưởng ước tính 60% so với cùng kỳ năm trước. Áp lực này chủ yếu đến từ nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát (máy lạnh, quạt điện, tủ đông) tại khu vực dân cư và sự phục hồi của khối sản xuất.

Trên bình diện cả nước, ông Phạm Viết Thạch - Phó trưởng Ban Môi trường và Phát triển bền vững (EVN) cho biết, sản lượng điện toàn hệ thống trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt 76,9 tỷ kWh, tăng 6,6% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, miền Bắc có mức tăng trưởng nhu cầu điện cao nhất cả nước (11%), tiếp theo là miền Trung và miền Nam.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp lựa chọn điện mặt trời mái nhà như giải pháp phát triển bền vững, tiết kiệm năng lượng hiệu quả. Đại diện Central Retail Việt Nam (đơn vị sở hữu chuỗi siêu thị GO!, Tops Market...) đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tại 32 siêu thị và đại siêu thị trên toàn quốc, giúp giảm bình quân khoảng 14% lượng điện tiêu thụ.

Năm 2025, thông qua việc mở rộng hệ thống điện mặt trời áp mái và triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng tại các trung tâm thương mại, Central Retail Việt Nam đã cắt giảm hơn 36.000 tCO₂e, tương đương với khoảng 14% mức tiêu thụ điện lưới quốc gia.

Đại diện Central Retail Việt Nam cho hay chiến lược phủ xanh hệ thống trung tâm thương mại GO! bằng điện mặt trời khẳng định cam kết của Central Retail trong việc trở thành doanh nghiệp bán lẻ bền vững hàng đầu Việt Nam, giảm phụ thuộc vào điện lưới quốc gia.

Tương tự, Công ty Yuki (TP.HCM) cũng đã đầu tư điện mặt trời mái nhà để sử dụng và giảm được 18% tiền điện mỗi tháng.

Khuyến khích phát triển vật liệu xây dựng xanh, tiết kiệm năng lượng

Giám đốc Quốc gia ADB Shantanu Chakraborty: Năng lượng xanh và nhân lực số là “xa lộ” để Việt Nam bứt phá

Bên cạnh tiết kiệm điện năng, nhiều doanh nghiệp cũng thực hiện tiết kiệm nhiên liệu xăng dầu. Từ cuối tháng 2, Công ty quảng cáo sáng tạo Project Pluto (TP.HCM) đã quay trở lại cơ chế "work from home" để giảm tối đa chi phí xăng dầu cho nhân viên.

Đại diện Project Pluto cho hay, giá xăng tăng mạnh, công ty quyết định cho nhân sự làm việc tại nhà, không chỉ tiết kiệm xăng cho nhân viên mà ngay công ty không mở văn phòng cũng tiết kiệm được tiền điện trong tháng 3. Do đó, tuy có biến động giá năng lượng thế giới, nhưng chi phí nhiên liệu cho nhân viên không bị ảnh hưởng đáng kể.

Tại lễ phát động Giải thưởng báo chí tuyên truyền về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2026 được tổ chức mới đây, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh, rủi ro đứt gãy nguồn cung và biến động giá nhiên liệu gây áp lực lớn lên các quốc gia nhập khẩu năng lượng như Việt Nam.

Phân tích sâu hơn về thực trạng này, ông Nguyễn Anh Tuấn, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, cho rằng dù nước ta có nguồn tài nguyên đa dạng nhưng hệ thống năng lượng vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản lớn. Cụ thể, các mỏ dầu khí chủ lực hiện đã qua đỉnh sản lượng và tiềm năng thủy điện lớn cũng gần như được khai thác hết.

Đồng thời, việc phụ thuộc vào khoảng 42% nhiên liệu nhập khẩu, đặc biệt là xăng dầu mới chỉ tự chủ được 1/3 nhu cầu, khiến nền kinh tế dễ tổn thương trước các cú sốc quốc tế. Ngoài ra, chi phí đầu tư cho năng lượng tái tạo vẫn còn ở mức cao, tạo ra áp lực tài chính không nhỏ cho cả doanh nghiệp và người dân.

Trước tình hình này, Chính phủ và Bộ Công Thương đã ban hành hàng loạt chủ trương quyết liệt như Kết luận 14-KL/TW, Chỉ thị 09 và Chỉ thị 10 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Các chuyên gia khẳng định, tiết kiệm năng lượng hiện nay không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Đặc biệt khi các thị trường xuất khẩu lớn đang áp đặt tiêu chuẩn “xanh” khắt khe, buộc doanh nghiệp phải thay đổi công nghệ, sử dụng đèn LED, điều chỉnh nhiệt độ máy lạnh lý tưởng và ứng dụng điện mặt trời áp mái.

Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, vai trò của truyền thông được đặc biệt nhấn mạnh. Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long cho rằng, báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng nhận thức, lan tỏa các mô hình hiệu quả, từ đó hình thành văn hóa tiết kiệm năng lượng trong toàn xã hội.

Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp từ chính sách, công nghệ đến thay đổi hành vi tiêu dùng không chỉ giúp đảm bảo cung ứng điện trong các tháng cao điểm năm 2026, mà còn là nền tảng để Việt Nam hiện thực hóa cam kết phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Huyền Anh