Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Kim Anh, tại Việt Nam hiện nay chỉ có khoảng 31% người dân trưởng thành có tài khoản ngân hàng, tỷ lệ này còn thấp hơn nữa ở khu vực nông thôn (27%). Trong khi đó, rất nhiều người dân có nhu cầu nhưng chưa được cung cấp các dịch vụ phù hợp.

Cần quan tâm tài chính toàn diện

Đó là khẳng định của các chuyên gia tại Hội thảo Banking Việt Nam 2017. Ts. Cấn Văn Lực – chuyên gia ngân hàng, cho biết, trên thế giới hiện có khoảng 2 tỷ người không có tài khoản ngân hàng, tương đương 30% dân số thế giới.

Ở các nước đang phát triển, tiếp cận tài chính toàn diện sẽ góp phần làm tăng phúc lợi xã hội, tăng sức cạnh tranh, lợi nhuận và tăng trưởng kinh tế cao hơn, giảm bất bình đẳng giới và thu nhập. “Sự phát triển của tài chính toàn diện còn giúp đẩy lùi tín dụng đen”, ông Lực cho hay.

Riêng ở Việt Nam, theo tính toán của Vụ Thanh toán (NHNN), tính đến năm 2014, tỷ lệ dân số trên 15 tuổi có tài khoản ngân hàng ở Việt Nam đạt 30,9%, thấp hơn các nước trong khu vực như: Myanmar đạt 80,7%, Thái Lan đạt 78,1%.
Mạng lưới chi nhánh phòng giao dịch ngân hàng hiện mới chỉ tập trung tại các khu vực thành thị phát triển, trong khi ở các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa còn rất hạn chế.

Số lượng chi nhánh ngân hàng thương mại trên 100.000 người trưởng thành so với khu vực còn ở mức thấp, theo số liệu khảo sát trong năm 2015 là 3,08%. Trong khi đó, các nước như: Thái Lan đạt 12,62%, Malaysia là 10,66%… Số máy ATM trên 100.000 người trưởng thành là 24,01%, so với Thái Lan đạt 113,54%, Singapore là 59,98%.

Tính đến năm 2016, số lượng thẻ ngân hàng tại Việt Nam đạt khoảng 111 triệu thẻ (gồm 99 triệu thẻ nội địa và 12 triệu thẻ quốc tế). Doanh số sử dụng thẻ đạt 1,87 triệu tỷ VND, tăng hơn 300% so với năm 2010. Tuy nhiên, hầu hết người sử dụng thẻ ATM chỉ để rút tiền hoặc chuyển khoản, tỷ lệ sử dụng thẻ, nhất là thẻ tín dụng còn ở mức thấp, chỉ đạt 1%.

Ts. Lực khẳng định, Việt Nam thuộc nhóm “trung bình kém” trong môi trường hỗ trợ tài chính toàn diện. “Thực tiễn đó cho thấy gia tăng khả năng tiếp cận dịch vụ và hướng tới cung cấp các dịch vụ tài chính (mà trong đó chủ yếu là các dịch vụ ngân hàng) một cách phù hợp, thuận tiện cho mọi thành viên xã hội là một trong những vấn đề quan trọng hiện nay”, ông Lực nói.

Tại hội thảo, các chuyên gia đều cho rằng công nghệ số chính là chiếc chìa khóa vàng giúp thúc đẩy tài chính toàn diện tại Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

Sử dụng tài chính số sẽ giúp giảm chi phí giao dịch và quản lý lên đến 80 – 90%; đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu khách hàng; tăng cường khả năng thiết lập hệ thống cơ sở hạ tầng thông tin khu vực vùng sâu, vùng xa.

Đặc biệt, dẫn số liệu nghiên cứu của McKinsey, ông Lực cho hay tài chính số có thể giúp GDP của các nền kinh tế mới nổi tăng thêm 3.700 tỷ USD đến năm 2025.

“Việt Nam cần kiên định thực thi Đề án thanh toán không dùng tiền mặt để gia tăng lợi ích của tài chính toàn diện”, Ts. Cấn Văn Lực.

Mở cánh cửa công nghệ số

Các ngân hàng Việt Nam trong những năm vừa qua đã nhanh chóng nhìn nhận và nắm bắt được cơ hội phát triển trên nền tảng công nghệ như: Internet banking, Mobile banking, kênh giao dịch tự động ATM.

Hiện tại, nhiều ngân hàng đang thực hiện tham vọng phát triển theo xu hướng công nghệ số, tiến tới cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Tuy nhiên, theo Phó Thống đốc, đây không phải là một mục tiêu dễ dàng đạt được.

Song, Phó Thống đốc cũng lạc quan cho rằng nhìn từ kinh nghiệm của rất nhiều quốc gia đã cho thấy, với sự hỗ trợ của công nghệ số, ngay cả các nước đang phát triển, các nước nghèo cũng có thể đạt được những thành tựu mang tính đột phá về tài chính toàn diện.

Sự phát triển của dịch vụ ngân hàng trên nền tảng công nghệ hiện đại có thể giúp các ngân hàng đổi mới toàn diện từ quy trình cung cấp sản phẩm dịch vụ, đổi mới hệ thống kênh phân phối, mở rộng danh mục sản phẩm, cung cấp dịch vụ cho phạm vi khách hàng rộng lớn hơn với chi phí thấp hơn, từ đó, gia tăng đáng kể doanh thu và lợi nhuận, góp phần quan trọng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.

Tuy nhiên, sự phát triển của ngân hàng số cũng đi kèm không ít thách thức như: các vụ tấn công an ninh mạng vào các tổ chức tài chính, ngân hàng ngày càng phức tạp, phát tán virus mã độc qua các ứng dụng, nguy cơ rò rỉ thông tin, dữ liệu khách hàng, giao dịch gian lận, lừa đảo trực tuyến…

Theo Ts. Lực, đây là những thách thức đòi hỏi các cơ quan quản lý phải có những chính sách tăng cường giám sát, quản lý rủi ro thanh toán và công nghệ, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tác động tới chính sách tiền tệ và kiểm soát dòng tiền, an toàn hoạt động hệ thống. Các tổ chức tín dụng cũng phải nâng cao ứng dụng mô hình quản trị thông minh và tự động hóa quy trình nghiệp vụ.

Huyền Anh