Thống kê cho thấy, chỉ tính riêng trong 2 tháng đầu năm 2017, Việt Nam đã chi 612 triệu USD NK TACN và nguyên liệu, tăng 48,47% so với cùng kỳ năm trước đó.

Nhập nhiều, lo nhiều

Còn theo số liệu của Bộ Công Thương, năm 2016, Việt Nam đã chi 3,46 tỷ USD để NK thức ăn gia súc và nguyên liệu. Trong đó, riêng NK TACN từ Trung Quốc đã đạt đến 262,9 triệu USD, tăng 34,4% so với năm 2015.

Trong số lượng lớn TACN nhập vào Việt Nam có không ít sản phẩm có chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng từ Trung Quốc. Trước đây, dư luận từng phản ánh tình trạng người chăn nuôi ở trong nước sử dụng chất tăng trọng Cysteamine có xuất xứ từ Trung Quốc. Các thí nghiệm thực hiện tại Trung Quốc cho thấy, khi cho gà thịt sử dụng chế phẩm Avianin (viên Cysteamine vi bọc, chịu nhiệt) với liều lượng 400mg/kg thức ăn, sẽ giúp gà thịt gia tăng tốc độ tăng trọng hàng ngày (ADG) 5 - 17%.

Ngoài ra, các thí nghiệm bổ sung chế phẩm Porcinin (viên Cysteamine vi bọc, chịu nhiệt) trên lợn thịt giai đoạn sau cai sữa (35 - 63 ngày tuổi) với liều lượng 500mg/kg thức ăn cũng cho thấy có thể giúp lợn gia tăng tốc độ tăng trọng hàng ngày thêm 14 - 33%.

Đối với lợn thịt giai đoạn vỗ béo (từ 23 kg đến xuất bán), nếu sử dụng bổ sung chế phẩm Porcinin với liều lượng 400mg/kg thức ăn cho thấy chỉ số ADG tăng thêm 12%, đồng thời giúp tăng tỷ lệ nạc thêm 4,6% và giảm 8,5% lượng mỡ…

Trước đây, Cysteamine đã từng được phép sử dụng. Nhưng, xét thấy chất này có liên quan tới các yếu tố kích thích hoóc - môn tăng trưởng, cũng như các nguy cơ sức khỏe con người, Bộ NN&PTNT quyết định chính thức cấm NK, lưu hành và sử dụng chất Cysteamine làm phụ gia TACN, kể từ ngày 1/3/2017.

Hiện nay, với động thái mới nhất là Công văn số 468/2017 vừa được Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT) ban hành. Kể từ ngày 1/5/2017, Cục Chăn nuôi yêu cầu các đơn vị NK thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm (đơn vị NK) dừng NK TACN có chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng ngoài quy định tại Thông tư 06/2016 của Bộ NN&PTNT.

Theo Cục Chăn nuôi, các đơn vị NK có trách nhiệm giám sát để bảo đảm không còn bất kỳ sản phẩm NK nào ngoài quy định Thông tư số 06 do đơn vị NK trước đó còn lưu thông trên thị trường sau ngày 30/6/2017.

Lệnh cấm NK lần này của Cục Chăn nuôi được hy vọng sẽ quyết liệt và hiệu quả hơn

Trách nhiệm giám sát?

Kể từ ngày 1/10/2017, dừng NK tất cả sản phẩm TACN chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng. Các đơn vị NK có trách nhiệm giám sát để bảo đảm không còn TACN chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng do đơn vị NK trước đó còn lưu thông trên thị trường kể từ ngày 1/1/2018.

Cục Chăn nuôi cũng yêu cầu đơn vị NK nộp báo cáo tình hình NK, tiêu thụ TACN chứa kháng sinh đã NK trước đó và kế hoạch tiêu thụ TACN chứa kháng sinh đăng ký NK khi đăng ký kiểm tra chất lượng TACN có chứa kháng sinh kể từ ngày 10/4/2017.

Rõ ràng, lệnh cấm NK lần này của Cục Chăn nuôi được hy vọng sẽ quyết liệt và hiệu quả hơn

so với trước đây. Hiện nay, ngành nông nghiệp vẫn đang phải đối phó với thực trạng không ít người dân lạm dụng, tùy tiện sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản không theo chỉ dẫn của cơ quan chức năng, dẫn đến lượng kháng sinh tồn dư trong sản phẩm vật nuôi cao.

Chính việc này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động XK thực phẩm, thủy sản của Việt Nam trong thời gian qua. Thống kê cho thấy, trong năm 2016, có tới 40 lô hàng thủy sản XK bị các thị trường Nhật Bản, EU, Australia và Hàn Quốc cảnh báo.

Nguyên nhân dẫn đến lô hàng bị cảnh báo chất lượng chủ yếu xuất phát từ công đoạn nuôi trồng, do một số cơ sở nuôi vẫn còn lạm dụng hóa chất kháng sinh cấm hoặc chưa tuân thủ đúng quy định về thời gian ngưng sử dụng trước khi thu hoạch.

Cần nhắc lại, kết quả giám sát trên diện rộng do các cơ quan thuộc Bộ NN&PTNT thực hiện từng cho thấy, tỷ lệ mẫu thịt chứa tồn dư kháng sinh vượt ngưỡng chiếm 0,82%, tỷ lệ mẫu thuỷ sản nuôi vi phạm chỉ tiêu hoá chất, kháng sinh cấm và vượt giới hạn cho phép là 3,68%.

Vì thế, với lệnh cấm mới nhất từ Cục Chăn nuôi thì điều mong mỏi là tình trạng dư thừa kháng sinh trong chăn nuôi sẽ khó còn “đất sống”. Nhưng, vấn đề này cũng cần sự vào cuộc tổng lực, thể hiện rõ trách nhiệm giám sát của nhiều
cơ quan quản lý chứ không đơn giản chỉ là lệnh cấm.
 

Thanh Loan