Một phòng họp online có thể kết nối trong mấy phút, điều khiển hoạt động sản xuất từ xa, bán hàng thông qua thương mại điện tử, phỏng vấn tuyển dụng nhân sự trực tuyến... có lẽ đã không còn xa lạ với nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh dịch Covid-19 bùng phát.

Nếu không làm sẽ đứng ngoài "cuộc chơi"

Tác động bất lợi của dịch Covid-19 sẽ là lực đẩy để kinh tế số bứt tốc? Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đánh giá cơ hội cho các doanh nghiệp hoạt động trên nền tảng số phát triển đang rất rõ ràng khi hiện nay, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin của các doanh nghiệp hay mỗi người dân Việt Nam được đẩy mạnh.

"Nếu như trước đây nhiều doanh nghiệp vẫn còn chần chừ, ngần ngại lựa chọn phương thức mới, thì trong bối cảnh dịch bệnh đã thúc đẩy các doanh nghiệp buộc phải ứng dụng công nghệ thông tin", ông Tuấn nói.

Theo Trưởng Ban Pháp chế VCCI, hơn ai hết doanh nghiệp biết mình nên làm gì. Đây là giai đoạn thích hợp để thúc đẩy ứng dụng công nghệ.

Tại Chỉ thị 11 về các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội ứng phó với dịch Covid-19, bên cạnh việc yêu cầu các bộ ngành giãn, miễn các loại thuế phí, Thủ tướng Chính phủ cũng nhấn mạnh tới việc doanh nghiệp cần phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin.

Như vậy, không lý do gì doanh nghiệp Việt Nam không tăng cường ứng dụng công nghệ. Đặc biệt, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ nên có thể triển khai các ứng dụng công nghệ thông tin một cách dễ dàng, nhân lực trẻ cũng dễ dàng thích nghi...

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng cho rằng việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin nên là nhu cầu tự thân chứ không phải trào lưu hay trường phái mà chạy theo.

Ts. Võ Trí Thành, chuyên gia kinh tế nhấn mạnh kinh tế số là là xu thế, dù không có dịch thì doanh nghiệp vẫn phải làm, trong bối cảnh dịch bệnh lại càng quan trọng hơn.

"Đây là cách thức góp phần để doanh nghiệp vượt qua khó khăn trong giai đoạn hiện nay, tận dụng nó nếu đang làm, nếu chưa làm thì hãy làm để vượt qua khó khăn. Trong nguy có cơ, trong cơ có xu thế, trong khó khăn thì càng phải sáng tạo, quyết liệt", ông Thành nhấn mạnh.

Nghĩ lớn nhưng làm từ việc nhỏ

Trả lời câu hỏi: những doanh nghiệp nào nên ứng dụng công nghệ? Ông Thành cho rằng đây là xu thế, nếu không lao vào thì đứng ngoài cuộc, đó là đòi hỏi của thị trường. Chuyển đổi số thành công thì năng suất và hiệu quả tăng 30%. Tuy nhiên, cần lưu ý là chuyển đổi số là quá trình không đơn giản. Có nhiều doanh nghiệp sản xuất công nghiệp chế tạo, dịch vụ tự gọi mình là doanh nghiệp số, hay các tập đoàn công nghệ lớn tuyên bố mình là tập đoàn số. Song thực tế còn rất nhiều chuyện phải bàn, tỷ lệ doanh nghiệp chuyển đổi số thành công dưới 50%.

"Tôi muốn khuyên các doanh nghiệp Việt Nam rằng muốn chuyển đổi số thành công đừng nghĩ cứ nhiều tiền là làm được, hãy nghĩ lớn nhưng làm từ việc nhỏ, từ việc thay đổi giao diện với khách hàng, thay đổi phương thức bán hàng", ông Thành nói.

Về phần hành lang pháp lý hỗ trợ kinh tế số phát triển, ông Thành khuyến nghị các chính sách cần được xây dựng dựa trên tốc độ, linh hoạt và đảm bảo lợi ích của các bên liên quan.

Theo ông Vũ Tú Thành, Phó Giám đốc điều hành khu vực, Hội đồng Kinh tế Hoa Kỳ - ASEAN, nói đến kinh tế số là đã thấy có lợi thế. Nhất là trong bối cảnh dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp yêu cầu mọi người phải giữ khoảng cách với nhau, điều này đặt ra các nhu cầu thanh toán bằng thẻ, mua sắm trực tuyến, chuỗi cung ứng cũng có thể tối ưu hoá bằng các nền tảng điện tử...

Trong khi các mô hình truyền thống gần như bị "đóng băng" do các cú sốc bởi Covid-19, một loạt doanh nghiệp thương mại điện tử, doanh nghiệp cung cấp ứng dụng công nghệ lại đang không ngừng gia tăng lợi nhuận. Ví dụ, Amazon dự tính tuyển thêm 100.000 công nhân để tham gia đóng gói sản phẩm, doanh số bán hàng online của một số siêu thị ước tính tăng thêm 20%.

Ông Đậu Anh Tuấn cũng đánh giá, đây sẽ là cơ hội cho những công ty công nghệ Việt Nam gia tăng giá trị, thị phần và doanh thu. Đồng thời cũng là cơ hội cho doanh nghiệp tham gia khai phá "miếng bánh béo bở" này. 

Thực tế hiện nay, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam vẫn ở vị trí thứ yếu trong “ăn chia” chiếc bánh doanh thu kinh tế số; vai trò chi phối của các tập đoàn như Samsung, Intel... là rất nổi trội.

Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số hãy cùng sáng tạo, cung cấp nhiều dịch vụ trên nền tảng trực tuyến, từ giáo dục, y tế, mua sắm đến giải trí.

Ông Hùng nhấn mạnh: "Thành công trước nay thường đến từ chính giữa những cuộc khủng hoảng. Đây chính là thời cơ hiếm có cho doanh nghiệp công nghệ số. Đây cũng là cách mà các doanh nghiệp công nghệ số làm để bao mạng sống mà Covid-19 đã lấy đi, để sự cố gắng mà tất cả chúng ta đang chung tay chống dịch sẽ không bị phí hoài".

Tuy vậy, để phát triển kinh tế số bền vững, các chuyên gia cũng cho rằng việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý chuẩn thích nghi với kinh tế nền tảng số là vô cùng cần thiết, bởi hệ thống luật pháp điều hành các hoạt động kinh tế truyền thống không phù hợp để quản lý các nền tảng kinh tế số.

Lê Thúy