Thời gian gần đây, nhiều ngân hàng đã chuyển hướng tập trung phát triển bán lẻ hướng tới nhóm khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh. Trong đó, các nhu cầu mua sắm ô tô, nhà cửa, du học, du lịch, tiêu dùng… đều được ngân hàng thiết kế các gói cho vay và mức lãi suất hấp dẫn.

Theo khảo sát của Thời báo Kinh Doanh, thời điểm này, các ngân hàng đều tung ra nhiều chương trình cho vay tiêu dùng ưu đãi để cạnh tranh, giành giật khách hàng.

Do cho vay tiêu dùng cá nhân thường có rủi ro cao, chi phí quản lý lớn nên lãi suất phải cao hơn để bù đắp rủi ro

Đẩy mạnh cho vay

Tại một điểm giao dịch của ngân hàng thương mại trên đường Nguyễn Xiển, nhân viên tín dụng luôn túc trực ở đây để chào mời khách hàng đến giao dịch vay vốn. Theo nhân viên này, chi nhánh được giao khoán chỉ tiêu tín dụng cuối năm và yêu cầu tăng dư nợ cho vay tiêu dùng, phát triển khách hàng mới…

“Ngân hàng có chương trình cho vay tiêu dùng và dưới chi nhánh sẽ làm căn cứ để trình một số ưu đãi riêng cho từng trường hợp khách hàng cụ thể, như ưu đãi lãi suất, hạn mức vay, miễn phí trả nợ trước hạn… Vì bây giờ ngân hàng nào cũng phải nhìn nhau để cho vay”- nhân viên này chia sẻ.

Dẫn chứng trường hợp một khách hàng muốn vay tiền mua nhà tại dự án ở Khu đô thị Nghĩa Đô. Hiện tại, dự án này đang được hai ngân hàng SHB và MB tài trợ vốn vay mua nhà với lãi suất từ 7%/năm trở lên. Nhưng nhân viên tín dụng này cũng không ngại rỉ tai khách hàng “sẽ trình xin một mức lãi suất cạnh tranh” với lãi suất của hai ngân hàng này để “câu” khách hàng.

Tương tự, cũng tập trung đẩy mạnh ngân hàng bán lẻ, Maritime Bank lại đưa ra chính sách cho vay tiêu dùng với bài toán tài chính linh hoạt. Theo đó, ngân hàng sẽ cấp hạn mức vay tối đa tới 500 triệu đồng (tương đương 24 tháng lương) mà không cần tài sản bảo đảm. Nhờ đó, hỗ trợ khách hàng có vốn để mua, sửa nhà, sắm vật dụng gia đình, du học, du lịch…

Chính sách vay vốn này cũng được một số ngân hàng áp dụng như: NCB, Techcombank, TPBank, VIB… nhằm đẩy mạnh dư nợ ở khu vực khách hàng cá nhân vẫn còn nhiều tiềm năng. Mức lãi suất vay tiêu dùng được ngân hàng xác định đối với từng khách hàng, nhu cầu vay, giá trị khoản vay, khả năng trả nợ.

Có cần trần lãi suất?

Trao đổi với người viết, một lãnh đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chia sẻ, hình thức cho vay tiêu dùng sẽ đáp ứng nhu cầu tài chính của người dân như: mua nhà, ôtô, du học…

“Nếu một công chức đi làm bình thường, sống bằng đồng lương thì rất khó để họ có thể mua được một căn hộ ở Hà Nội, dù là căn hộ hơn 1 tỷ đồng. Khi vay ngân hàng, họ có thể trả nợ dần trong 10-20 năm với chi phí trả nợ hàng tháng khoảng 4-5 triệu đồng/tháng là chấp nhận được”- vị này nói.

Như vậy, họ có thể sẽ phải đi làm cả đời để trả nợ và được sống ngay trong căn nhà của mình, nâng chất lượng cuộc sống, thay vì đi thuê hoặc phải tích luỹ vài chục năm mới có thể mua được.

Xung quanh vấn đề nới rộng cho vay tiêu dùng, đang có một cuộc tranh luận về mức lãi suất cho vay và liệu có nên áp trần lãi suất hay không?

Theo vị lãnh đạo trên, do cho vay tiêu dùng cá nhân thường có rủi ro cao, chi phí quản lý lớn nên lãi suất phải cao hơn để bù đắp rủi ro. Thực tế, lãi suất vay có thể tới 15-20%/năm, thậm chí có thời điểm “nóng” lên tới 25-27%/năm.

Mức lãi suất này vẫn còn thấp hơn lãi suất vay tín dụng đen lên tới vài chục phần trăm, như vậy người dân vay tiêu dùng của ngân hàng vẫn có thể chấp nhận được. Do đó, không nên quy định “cứng” là áp trần lãi vay tiêu dùng, mà để cung cầu thị trường quyết định.

Thời gian qua, một số công ty tài chính chào mời khách hàng vay vốn với mức lãi suất rất cao, lên tới 40-49%/năm. Nhưng người dân vẫn chấp nhận vay vì điều kiện, thủ tục vay dễ dàng hơn ngân hàng.

Không ít khách hàng đã bị “mắc bẫy” vay tiêu dùng của công ty tài chính với lãi suất quá cao, dẫn tới không có khả năng trả nợ, bị siết nợ… Như trường hợp của công ty tài chính của ngân hàng V, giải ngân cho khách hàng vay 100 triệu đồng chỉ với một tờ giấy cho vay (không có dấu, không chứng từ…) Khi khách hàng không trả nợ, công ty này tiến hành xiết nợ nhưng lại không đủ cơ sở pháp lý để kiện đòi nợ khách hàng.

Những cuộc cãi vã, kiện tụng liên quan tới cho vay tiêu dùng xảy ra liên miên, mà ngân hàng khó thu hồi được nợ gốc, chứ chưa nói tới thu lãi vay. Kết quả là nợ xấu phát sinh, khó thu hồi được thì ngân hàng, công ty tài chính là bên chịu thiệt hại.

Hải Hà