Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, tình hình sở hữu cổ phần, sở hữu chéo được giải quyết cơ bản. Tình trạng nhóm cổ đông thao túng ngân hàng được nhận diện. NHNN đã ban hành giới hạn sở hữu một cách rõ ràng.

Theo thống kê của NHNN, so với năm 2012, số tổ chức tín dụng sở hữu hơn 15% đã giảm từ 19 trường hợp xuống còn 4 trường hợp. Số cặp sở hữu chéo giảm từ 7 cặp trong năm 2015 xuống còn hai cặp. Sở hữu ngân hàng với doanh nghiệp giảm từ 56 cặp xuống còn hai cặp. Hiện không còn cá nhân sở hữu trên 5% vốn ở ngân hàng.

Sở hữu chéo vẫn “chằng chịt”

Hai cặp sở hữu chéo đều rơi vào khối ngân hàng cổ phần phía Nam. Một cặp sở hữu chéo là Eximbank do liên quan đến khoản nợ của ông Trầm Bê. Hiện, Eximbank đang sở hữu hơn 165 triệu cổ phần STB, tương đương 8,76% cổ phần Sacombank. Trong năm 2017, Eximbank đã lên kế hoạch chuyển nhượng toàn bộ cổ phần trên.

Cặp còn lại có liên quan đến ngân hàng KienLongBank. Theo đại diện NHNN, riêng hai cặp sở hữu này, do đang vướng mắc một số vấn đề về tính pháp lý, nên thủ tục phải kéo dài hơn. Dự kiến từ nay đến sang năm, NHNN sẽ xử lý cho bằng xong vấn đề sở hữu chéo tại các nhà băng này.

Nhìn vào những con số trên, có thể thấy tình trạng sở hữu chéo đã được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, mối quan hệ sở hữu chéo trực tiếp không còn nhiều nhưng vấn đề kiểm soát ngày càng khó hơn cho cơ quan quản lý do có nhiều trường hợp nhờ người đứng tên hộ. 

Theo Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng, nguyên nhân của tình trạng xử lý sở hữu chéo còn chưa dứt điểm là do thoái vốn của cổ đông chậm. Thời gian qua, NHNN đã ban hành những quy định về giới hạn sở hữu một cách cụ thể, rõ ràng. Tuy nhiên, đến nay, tình trạng sở hữu chéo giữa các ngân hàng vẫn là vấn đề chằng chịt. Các ngân hàng vi phạm chỉ mới rục rịch thoái vốn.

Theo lý giải của các ngân hàng, sự chậm trễ này là do chưa tìm được đối tác để mua lại phần vốn đó. Bên cạnh đó, các chuyên gia cho rằng việc thoái vốn ngoài ngành với quy mô lớn có thể gây thiệt hại cho tổ chức, cơ quan nhà nước; nhiều nhà đầu tư còn khó khăn về vốn nên làm chậm quá trình thoái vốn…

Từ đầu năm đến nay, rất nhiều ngân hàng đã lên kế hoạch thoái vốn nhưng đều thất bại như: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) sẽ thoái vốn toàn bộ 390.665 cổ phần của mình tại OCB, ngân hàng Eximbank chưa thể thoái 8,76% vốn đang nắm giữ tại Sacombank…
Hiện, chỉ có một vài trường hợp như VietinBank thoái vốn tại SaigonBank từ 10,39% xuống 4,91% vốn…

Những trường hợp còn lại tiếp tục “lỗi hẹn” sang năm 2018 như Vietcombank sẽ tiến hành thoái hết vốn tại SaigonBank và công ty Tài chính Xi măng…

Thời gian qua, NHNN đã ban hành những quy định về giới hạn sở hữu một cách cụ thể, rõ ràng. Tuy nhiên, đến nay, tình trạng sở hữu chéo giữa các ngân hàng vẫn chằng chịt.

Gia tăng công cụ xử lý

Chuyện sở hữu chéo trong lĩnh vực ngân hàng là một trong những chủ đề nóng được nhiều đại biểu Quốc hội chất vấn người đứng đầu NHNN cuối tuần qua. 

Trả lời câu hỏi của đại biểu Quốc hội về giải pháp chấm dứt tình trạng sở hữu chéo và xử lý triệt để tình trạng này trong thời gian tới, tư lệnh ngành ngân hàng cho biết_NHNN đã chỉ đạo và xử lý vi phạm về sở hữu chéo thông qua nhiều giải pháp như yêu cầu chuyển nhượng bớt cổ phần, thoái vốn khỏi các tổ chức tín dụng nhằm giảm thiểu phát sinh các rủi ro cho an toàn hệ thống ngân hàng.

Ngoài việc cần tăng cường thanh, kiểm tra, giám sát về góp vốn, sở hữu, mua và bán cổ phần của các ngân hàng, NHNN kiên quyết xử lý các vi phạm về sở hữu chéo, quyết liệt yêu cầu các tổ chức tín dụng phải xây dựng đề án cơ cấu lại, trong đó, có lộ trình khắc phục triệt để vi phạm về sở hữu cổ phần của các cổ đông.
Ông Hưng cho biết, trong phiên họp Quốc hội kỳ này, dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi sẽ được Quốc hội xem xét thông qua. 

Trong đó, cơ quan soạn thảo đã đề xuất quy định một số nội dung mới như: NHNN đã có quy định kỹ lưỡng về cổ đông lớn và người liên quan để xác định cổ đông thực, bổ sung chặt chẽ quy định về chức danh chủ tịch HĐQT, hội đồng thành viên và Ban điều hành; các quy định về giới hạn sở hữu để đại chúng hóa hoạt động của ngân hàng; các quy định về góp vốn cũng rõ ràng hơn…. 

“Nếu được quốc hội thông qua thì việc xử lý sở hữu chéo sẽ được xử lý triệt để hơn, minh bạch hơn. NHNN cam kết xử lý nghiêm các vi phạm về sở hữu cổ phần, cổ đông của các ngân hàng”, ông Hưng khẳng định.
 

Huyền Anh