Đây là chia sẻ của Ts. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lí kinh tế trung ương tại hội thảo Công bố báo cáo kết quả chương trình phối hợp giám sát thuế – hải quan năm 2015 chiều 12/12.

Qua thực tế khảo sát nhiều doanh nghiệp, người ta nói “Không sợ Bộ trưởng mà sợ cán bộ trực tiếp thu thuế.”

Cụ thể, ông Cung đánh giá cao những nỗi lưc của Bộ Tài chính trong việc triển khai nghị quyết 19 về cải cách thủ tục hành chính trong 2 lĩnh vực Thuế và Hải quan. Tuy nhiên, trước đánh giá của Ngân hàng Thế giới: “Thuế có cải thiện về thứ bậc còn Hải quan lại tụt mỗi năm một bậc”. Viện trưởng Viện quản lý Trung ương đặt câu hỏi, tại sao lại như vậy ? “Chúng ta đã phấn đấu tốt thì tốt hơn, đã hoàn thiện thì hoàn thiện hơn” – ông Cung nói.

Đồng thowifm theo ông Cung: “Chúng ta mới chỉ bàn tới lĩnh vực thông quan trong vấn đề cải cách Hải quan mà trong thủ tục Hải quan thì chỉ có 1/4 là thông quan, còn 3/4 thì là chuyên ngành do các cơ quan khác thực hiện”.

Với nền kinh tế mở như Việt Nam, chỉ số cải cách trong lĩnh vực Thuế và Hải quan tác động tới hơn 333 tỷ USD. Một chuyên gia Hoa Kỳ của Viện Nghiên cứu quản lý trung ương tính toán, nếu chúng ta giảm 1 ngày về việc thực hiện thủ tục này thì hàng năm tiết kiệm được khoảng 1 tỷ USD.

“Nếu chúng ta thực hiện công tác này thuận lợi hơn thì xuất khẩu tốt hơn, giảm chi phí, tăng giá trị gia tăng. Qua đó làm tăng công ăn việc làm, hoạt động kinh doanh của Việt Nam” – Ông Cung nhận định.

Ngoài ra, vấn đề còn nằm ở kiểm tra chuyên ngành, hiện nay có hơn 300 văn bản kiểm tra chuyên ngành. Chính điều này đã gây ra tình trạng “8 không” của các quy định pháp luật Việt Nam. Đó là không cụ thể, không rõ ràng, không nhất quán, không minh bạch, không hợp lý, không tiên lượng được, không hiệu quả và không hiệu lực. “Chính việc thực hiện kiểm tra chuyên ngành làm giảm tốc độ, gây khó khăn cho việc thông quan.” – ông Cung nói.

Trong Nghị quyết 19 có nhiệm vụ cải thiện toàn diện các quy định về  kiểm tra chuyên ngành theo thông lệ quốc tế, chuyển sang hậu kiểm, kiểm tra trên cơ sở rủi ro. Tuy nhiên, hiện tại, các cơ quan Hải quan vẫn kiểm tra khoảng 35% số lô hàng xuất khẩu trong khi các nước khác chỉ kiểm tra 5,6% tổng lô hàng xuất nhập khẩu.

Ngoài ra, việc kiếm tra này cũng liên quan tới hơn 10 Bộ. Dưới mỗi Bộ lại có hàng trăm đơn vị liên quan dẫn tới quá trình mất thời gian, phiền hà tốn kém cho doanh nghiệp.

Ông Cung cho biết, Thủ tướng vừa ra quyết định số 2036 QĐ – TTG về việc điểm danh 37 văn bản cần sửa đổi trong đó có 37 thông tư cần sửa.  Viện Nghiên cứu quản lý trung ương đã thực hiện rà soát, sửa đổi các thông tư của 10 Bộ có liên quan.

Ông Cung đề xuất: “Chúng ta cần kiểm tra kĩ hơn như kiểm tra chuyên ngành, kiểm tra giám sát, ban hành văn bản”. Ngoài ra, ông Cung cũng đề nghị cần nâng cao chất lượng, khả năng của cơ quan, cán bộ kiểm định, cần đưa cán bộ ra thực tế tại cửa khẩu.

Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý TƯ cũng đề xuất cần phải làm rõ, nghiên cứu kĩ việc phối hợp của các Bộ: “Dưới các Bộ là hàng trăm đơn vị liên quan, chính vì vậy việc phối hợp giữa các Bộ là vô cùng quan trọng” – ông nói.

Đặc biệt liên quan tới thái độ, động lực làm việc của cán bộ Thuế, ông Cung chia sẻ: “Qua thực tế khảo sát nhiều doanh nghiệp, người ta nói “Không sợ Bộ trưởng mà sợ cán bộ trực tiếp thu thuế. Cán bộ nói doanh nghiệp sai là sai, nói doanh nghiệp đúng là đúng. Chính vì vậy, chúng ta cần trực tiếp làm rõ những vấn đề này”.

Lê Thúy