Theo thống kê của Bộ Y tế, tính đến đầu năm 2016, Việt Nam có hơn 70,8 triệu người tham gia BHYT (tăng 0,83 triệu người so với năm 2015). Tỷ lệ gần 80% độ bao phủ đang hoàn thành vượt mục tiêu đề ra, nhưng là một chính sách an sinh – xã hội cốt lõi, con số này vẫn là khá khiêm tốn. Chưa kể, đến nay, mới chỉ có khoảng 24% dân số có BHXH (tính riêng nhóm nông dân thì chỉ có 0,5%).

Nan giải nhiều “nút thắt”

Mục tiêu 90 – 95% người dân Việt Nam có BHYT đòi hỏi cơ quan BHXH Việt Nam cần tháo gỡ rất nhiều “nút thắt” còn tồn tại. Vướng mắc gây khó khăn lớn nhất cho người dân hiện tại là thủ tục hành chính còn nhiều nhiêu khê, phiền hà.

Anh Trần Phúc Nguyên (Ứng Hòa, Hà Nội) chia sẻ: “Nhà tôi chuyển lên Hà Nội sống và làm việc đã lâu, nay muốn mua BHYT tự nguyện nhưng gặp rất nhiều khó khăn. Hết đi các “cửa” xin dấu tại Hà Nội lại phải đi xin xác nhận tại địa phương (ở quê). Khó khăn, đi qua đi lại mãi tới giờ nhà tôi vẫn chưa mua được”.

Thủ tục “hành là chính” là khó khăn chung của rất nhiều người dân, đặc biệt là những người sống ngoài địa phương có hộ khẩu thường trú. Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng từng bức xúc đặt câu hỏi: “BHYT là quyền lợi cốt lõi của người dân, lẽ ra phải chào mời người dân mua thẻ, tại sao lại nghĩ ra đủ loại thủ tục để gây khó dễ?”.

Bên cạnh đó, người tham gia BHYT cũng gặp rất nhiều khó khăn khi đi khám chữa bệnh. Tại hội nghị trực tuyến về BHYT toàn dân (sáng 3/6) vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng chất vấn về vấn đề này: “BHYT toàn dân không chỉ vì mục tiêu số lượng mà còn cần cả chất lượng. Khi chỉ tiêu, tiền bạc đã có thì chất lượng phục vụ thế nào, có sự phân biệt giữa khám BHYT và khám tư hay không?”.

Trước những vướng mắc còn tồn tại, cả Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đều thống nhất chỉ đạo cần nhanh chóng giải quyết những khó khăn về thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh để phục vụ lợi ích thiết thực nhất của người dân tham gia BHYT.

Còn nhiều vướng mắc vần tháo gỡ để người dân được hưởng lợi ích thực sự của dịch vụ BHYT

“Gỡ khó” cho dân

Trước hết, về thủ tục tham gia BHYT, bà Nguyễn Thị Minh – Tổng giám đốc BHXH Việt Nam – đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHYT, đồng thời mở rộng mạng lưới thu BHYT (có thể huy động các doanh nghiệp, bưu điện, cơ sở y tế,…), giúp người dân có thể dễ dàng mua BHYT tại bất cứ đâu.

Về tình trạng “phân biệt đối xử” với người bệnh có BHYT, bà Nguyễn Thị Kim Tiến – Bộ trưởng Bộ Y tế, cho hay: “Ngành Y tế đang chú trọng đổi mới toàn diện thái độ phục vụ, chăm sóc bệnh nhân. Thời gian qua, đã có hơn 7.000 trường hợp cán bộ y tế các cấp bị xử lý vì có hành vi không tôn trọng người bệnh. Chấn chỉnh thái độ phục vụ người bệnh là nhiệm vụ trọng tâm bên cạnh nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh”.

Ông Vũ Xuân Bằng – Phó trưởng ban thực hiện chính sách BHYT-BHXH, cho biết, quy định thông tuyến huyện được thực hiện từ 1/1/2015, người dân tham gia BHYT có thể thăm khám bệnh tự do tại các tuyến huyện (trong tỉnh) mà không cần giấy chuyển viện. Dự kiến năm 2021, sẽ tiến tới thông tuyến tỉnh.

Vướng mắc về hỗ trợ tham gia BHYT cho người nghèo, cận nghèo và học sinh, sinh viên cũng đang được ngân sách quan tâm. Theo dự kiến, 450 tỷ đồng là phần kết dư của Quỹ BHYT năm 2015 sẽ được dùng để hỗ trợ 30% mệnh giá thẻ còn lại (sau khi ngân sách đã hỗ trợ 70%)_cho người cận nghèo. Ngoài ra, sẽ hỗ trợ thêm 10-20% mệnh giá thẻ cho HS-SV tùy địa phương, ngoài phần hỗ trợ từ ngân sách là 30%.

Cuối cùng là yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ BHYT. Thực tế cho thấy, trong số 23% dân số (khoảng hơn 20 triệu người) chưa tham gia BHYT, có rất nhiều người có đủ điều kiện, tài chính nhưng vì chưa tin chất lượng dịch vụ BHYT nên chưa “mặn mà”. Vì vậy, nâng cao chất lượng dịch vụ là yêu cầu tất yếu để đạt được mục tiêu BHYT toàn dân.

Năm 2020 không còn xa, những mục tiêu lớn đã được đặt ra, hàng trăm tỉ ngân sách cũng dự kiến đầu tư. Vấn đề hiện tại là chờ đợi chất lượng dịch vụ BHYT thực sự được nâng cao, và người dân thực sự được hưởng lợi ích và niềm vui trọn vẹn.

Hiến Nguyễn