Anh Phan Thảo, chủ doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hoá ở TP HCM, cho biết, cách đây hai tuần, anh đã phải nhờ mọi mối quen để có thể tiếp cận bảo hiểm đường biển gấp cho các lô hàng từ TPHCM đi Ashdod, Israel và các nước Trung Đông.

Rủi ro đến thì buộc phải lo

“Nhiều người nói lúc đó tôi mua bảo hiểm là đã trễ nhưng đây là chuyện không ai muốn, rủi ro đến thì buộc phải lo”, anh Phan Thảo cho biết và nói rằng thực tế không hề dễ dàng khi nhiều doanh nghiệp bảo hiểm thời điểm đó siết chặt quy định và “không nhận hàng chiến tranh”.  Điều này cho thấy sự thận trọng của các doanh nghiệp bảo hiểm trước khu vực có rủi ro cao trong khi nhu cầu tìm hiểm, mua bảo hiểm hàng hải nhận được quan tâm lớn từ doanh nghiệp.

Theo khảo sát nhanh tại các diễn đàn xuất nhập khẩu-logistics, 3 tuần đầu tháng 3/2026, lượng doanh nghiệp hỏi, tìm kiếm các thông tin về phụ phí rủi ro chiến tranh, bảo hiểm hàng hải, điều khoản chiến tranh… tăng hơn 150% so với quý IV/2025.  Điều này cho thấy các doanh nghiệp xuất nhập khẩu không chỉ quan tâm mà đã nhận ra khoảng trống trong những hợp đồng bảo hiểm cũ.

“Nhiều doanh nghiệp trước đây đã mua bảo hiểm hàng hoá và cho rằng trong đó đã bao gồm cả bảo hiểm chiến tranh. Nhưng theo tôi tìm hiểu thì không phải như vậy”, anh Phan Thảo cho biết.

Việc quan tâm đến bảo hiểm hàng hải của doanh nghiệp là hoàn toàn đúng nhằm giảm bớt thấp nhất rủi ro. Bởi theo các chuyên gia quốc tế và trong nước, xung đột Trung Đông khiến thị trường bảo hiểm hàng hải nóng hơn.

Báo cáo từ Marsh cũng cho thấy, xung đột đang đẩy rủi ro hàng hải tại vùng Vịnh lên mức “báo động đỏ” và dự báo phí bảo hiểm thân tàu tại khu vực vùng Vịnh có thể tăng từ 25-50%, ngay cả khi chưa xảy ra các vụ tấn công trực tiếp vào các tàu buôn. Và khi điều  này xảy ra nó sẽ kéo theo mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh lên mức cao hơn.

Xung đột Trung Đông: Xuất khẩu đối mặt áp lực logistics, doanh nghiệp tìm hướng đi mới

Biến động địa chính trị tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến hoạt động giao thương với UAE và nhiều thị trường trong khu vực. Doanh nghiệp xuất khẩu phải linh hoạt xoay trục để ứng phó.

Xung đột Trung Đông: Doanh nghiệp xuất khẩu cần xoay trục để “né” rủi ro

Căng thẳng và xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông đang tạo ra những tác động đa chiều đối với thương mại toàn cầu, trong đó có hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, “trong nguy có cơ” nếu các doanh nghiệp biết xoay chuyển linh hoạt...

Phí bảo hiểm tăng cùng với những rủi ro rình rập càng khiến nhiều doanh nghiệp lo lắng. Điều mà chuyên gia nhận ra đó chính là nhiều doanh nghiệp vẫn bị nhầm lẫn giữa bảo hiểm hàng hóa và bảo hiểm chiến tranh. Đặc biệt, khi chiến sự leo thang, nhiều chủ doanh nghiệp vẫn đặt câu hỏi, hàng hóa và tàu biển có được bảo hiểm đền bù không?

Được bồi thường hay mất trắng?

Ông Nguyễn Ngọc Thạch, CEO Smartlink Logistics, cho rằng bảo hiểm hàng hóa thông thường không bao gồm rủi ro chiến tranh. Trong các điều khoản bảo hiểm hàng hải tiêu chuẩn, thiệt hại do chiến tranh, xung đột vũ trang, bom mìn... thường bị loại trừ mặc định. Điều này có nghĩa là nếu chỉ mua bảo hiểm hàng hóa thông thường, doanh nghiệp có thể không được bồi thường khi tổn thất xuất phát từ chiến sự.

Muốn được đền bù, doanh nghiệp cần mua thêm bảo hiểm chiến tranh để bảo hiểm có các rủi ro như tàu bị trúng tên lửa, thuỷ lôi. Hàng hoá bị hư hỏng do hành động thù địch của các quốc gia chỉ được bảo hiểm khi hợp đồng có điều khoản chiến tranh riêng.Các điều khoản này quy định rõ việc bồi thường cho tổn thất do hành động quân sự, tịch thu, bắt giữ hoặc vũ khí chiến tranh.

Ông Nguyễn Ngọc Thạch cũng lưu ý rằng, phí bảo hiểm chiến tranh biến động rất mạnh theo tình hình thực tế. Khi khu vực vận tải trở thành vùng rủi ro cao, phí bảo hiểm có thể tăng từ mức dưới 0,3% giá trị tàu lên đến vài phần trăm chỉ trong thời gian ngắn, hoặc thậm chí bị tạm dừng cấp bảo hiểm cho một số tuyến.

Điều này khiến phí bảo hiểm từ một con số nhỏ thành một khoản tài chính khổng lồ, làm ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp có nguồn vốn hạn hẹp, chưa chủ động phương án dự phòng.

Bà Huỳnh Thị Thanh Hằng, chuyên gia tư vấn xuất nhập khẩu, cho rằng trong chiến tranh, nhiều khi khoảng cách vài trăm mét từ bãi lên tàu chính là ranh giới mong manh khiến doanh nghiệp mất hàng triệu đô. Do đó, doanh nghiệp không nên tiết kiệm bảo hiểm dù mua FOB (người bán chỉ có trách nhiệm đưa hàng an toàn lên boong tàu tại cảng đi là hết trách nhiệm) hay CIF (người bán lo tất cả cho đến khi hàng cập cảng đến-cảng của người mua) để đảm bảo lô hàng luôn được bảo hiểm từ kho đến kho.

Trong trường hợp hãng tàu tuyên bố “bất khả kháng” do thiên tai, nếu chủ hàng không mua bảo hiểm, họ có khả năng phải tự gánh chịu toàn bộ tổn thất.

Để tự bảo vệ mình, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động rà soát kỹ hợp đồng, đọc kỹ phạm vi địa lý và các điều khoản loại trừ chiến tranh. Việc cập nhật tình hình địa chính trị là rất quan trọng, đặc biệt là  những điểm vận chuyển đang trong điểm nóng như như eo biển Hormuz, nơi có hơn 14 triệu thùng dầu đi qua mỗi ngày.

Các dự báo đều cho thấy, phí bảo hiểm, phí vận chuyển đều sẽ tăng và xung đột chưa biết kết thúc khi nào, do đó, doanh nghiệp cần có các khoản dự phòng cho việc tăng phí bảo hiểm khi tàu đi vào vùng rủi ro cao.

Tùng Lâm