Kết quả cuộc khảo sát doanh nghiệp (DN) Đức được Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (AHK) tại Việt Nam thực hiện mới đây chỉ rõ phần lớn các DN Đức (76%) hiện đang chịu nhiều ảnh hưởng từ khi dịch Covid-19 bùng phát. 

Lạc quan vượt khó

Các kịch bản của những diễn biến tiếp theo trong đại dịch này đều cho thấy những tác động không nhỏ tới sự tăng trưởng của kinh tế nói chung và tới các hoạt động sản xuất kinh doanh của DN Đức tại Việt Nam nói riêng. 

Khoảng 55% DN Đức có các biện pháp phòng chống để ứng biến với dịch Covid-19 tại Việt Nam. Chẳng hạn như, một trong những biện pháp cấp bách mà các DN hiện tại đang thực hiện là dừng toàn bộ các chuyến công tác sang Trung Quốc (47%) hoặc có 38% DN tạm thời không tiếp các khách hàng và đối tác tới từ Trung Quốc để đảm bảo phòng ngừa và hạn chế dịch bệnh.

Phía AHK đánh giá về hiệu quả của các biện pháp hạn chế, phòng ngừa dịch của Chính phủ Việt Nam. Có 44% nhà đầu tư Đức cho rằng phản ứng của Chính phủ Việt Nam kịp thời và có hiệu quả, hỗ trợ DN của họ trong việc hạn chế tối đa những tác động tiêu cực tới tình hình kinh doanh và tới sức khỏe của các nhân viên; 36% DN nhận thấy những chính sách đó phần nào hỗ trợ họ trong việc ứng biến với dịch bệnh Covid-19. 

Ngoài ra, các nhà đầu tư Đức đưa ra kiến nghị, nguyện vọng và yêu cầu nhằm giúp họ nắm rõ hơn và cập nhật hơn tình hình hiện tại cũng như điều chỉnh kế hoạch hoạt động của DN trong thời gian tới tại Việt Nam. Đặc biêt, phần lớn DN tỏ ra lạc quan sẽ vượt qua khoảng thời gian khó khăn này.

Còn theo báo cáo đánh giá sơ bộ tác động của dịch Covid-19 tới kinh tế Việt Nam của nhóm nghiên cứu từ Viện Đào tạo và Nghiên cứu thuộc Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV), việc lao động Trung Quốc bị hạn chế trở lại Việt Nam sẽ tác động trực tiếp đến các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam.

Đơn cử như đối với các dự án đầu tư của Trung Quốc tại Việt Nam, nước này hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ 7 tại Việt Nam với 2.875 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký 16,3 tỷ USD, chiếm 4,4% tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam.

Mặt khác, dịch Covid-19 còn tác động đến nhiều ngành sản xuất theo mô hình chuỗi cung ứng như điện thoại, điện tử, máy tính, dệt may, da giày, sản xuất – chế biến nông sản, ô tô - xe máy, sắt - thép, lọc hóa dầu, bán lẻ… do thiếu nguồn cung đầu vào cũng như xuất khẩu đầu ra bị nghẽn, bị giảm.

Điều lo ngại là nhiều DN FDI tại Việt Nam thuộc các ngành nêu trên cũng bị ảnh hưởng. Đơn cử, một số DN FDI lớn như Samsung, LG, Formosa, Apple, Toyota, Honda… đang gặp phải khó khăn khi thiếu nguồn cung đầu vào nhập từ Trung Quốc và thiếu lực lượng lao động do lệnh phong tỏa, cách ly hoặc hạn chế đi lại đối với nhân công, chuyên gia từ Trung Quốc.

Tỉnh táo với cơ hội

Tuy vậy, giới phân tích nhận định dịch Covid-19 cũng có thể mang lại cơ hội để Việt Nam đón nhận thêm các dự án FDI mới, bởi quan ngại dịch bệnh sẽ thúc đẩy các nhà đầu tư xem xét dịch chuyển dòng vốn, dự án FDI từ Trung Quốc và vùng lãnh thổ liên quan (Hồng Kông, Ma Cao…), vốn dĩ đã dịch chuyển thời gian qua trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung.

Đối với FDI, đang có nhiều nhà đầu tư Mỹ, EU và châu Á chuyển xí nghiệp từ Trung Quốc về nước hoặc sang nước thứ ba. Việt Nam nằm trong sự lựa chọn hàng đầu, khi mà trong 2 năm trở lại đây đã có một số nhà máy chuyển từ Trung Quốc sang.

Thế nhưng, với cơ hội chuyển dịch dòng vốn từ thương chiến Mỹ - Trung, ông Stephen Olson, cựu chuyên gia đàm phán thương mại Mỹ và giáo sư thỉnh giảng của Đại học RMIT, cho biết Việt Nam nên tỉnh táo tận hưởng niềm vui với cơ hội đến từ cuộc chiến thương mại dai dẳng này. 

Nguyên nhân là bởi giới hạn quy mô lực lượng lao động cũng như cơ sở hạ tầng Việt Nam so với Trung Quốc sẽ khiến nhiều nhà sản xuất cuối cùng chọn ở lại Trung Quốc và chấp nhận chi phí xuất khẩu đi Mỹ cao hơn. 

“Hãy nghĩ về một số lợi thế cạnh tranh, về lực lượng lao động. Việt Nam có khoảng 14,5 triệu công nhân lao động, trong khi Trung Quốc có tới 200 triệu. Nhưng vấn đề ở đây không nằm ở quy mô, mà là ở kỹ năng. Lực lượng lao động Trung Quốc có tay nghề cao, đặc biệt khi cần đến chuyên môn về kỹ thuật - một điều kiện hết sức tiên quyết - để chế tác bậc cao trong những lĩnh vực như không gian hay trang thiết bị y tế phức tạp”, ông Stephen lưu ý.

Mặc dù Việt Nam bị đánh giá là một trong những nước dễ bị tổn thương, chịu nhiều rủi ro lây lan dịch bệnh Covid-19, nhưng quốc tế đánh giá cao sự chủ động và quyết liệt trong phòng chống dịch, cũng như việc Chính phủ tiếp tục quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. 

Với các ứng biến này, hy vọng sẽ mang lại những tác động tích cực trong việc thu hút dòng vốn FDI, có thể là trong trung hạn. Như dự báo của giới chuyên gia, thu hút vốn FDI năm 2020 của Việt Nam có thể tăng vào khoảng 5%, tuy thấp hơn 2,2 điểm phần trăm so với năm 2019, nhưng sẽ vẫn đáng để khích lệ trước nhiều thách thức như hiện nay.

Thế Vinh