Trường hợp 8 công ty sữa, gồm Vinamilk, Hanoimilk, Friesland Campina, Nutifood, Đại Tân Việt, Hoàng Lâm, Á Châu và Thế Hệ Mới bị truy thu gần nghìn tỷ đồng tiền thuế giá trị gia tăng và thuế nhập khẩu cho các lô hàng nhập khẩu mặt hàng Anhydrous milkfat (AMF) từ năm 2010 đến nay thực ra là những nối dài trường hợp các doanh nghiệp đã, đang bị “hành” vì hồi tố, truy thu thuế và cách tính bất nhất trong việc áp mã thuế nhập khẩu.

Xung đột về truy thu thuế giữa ngành hải quan và 8 doanh nghiệp sữa  đang lộ ra những nút thắt về thuế

Cứng nhắc truy thu thuế?

Theo Hiệp hội Sữa Việt Nam, việc thực hiện truy thu thuế (nhập khẩu và VAT) đối với sản phẩm này từ năm 2010 đến nay là không nhất quán, không đúng quy định của pháp luật và sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhập khẩu.

Tiếp xúc với báo chí hôm 2/12, một lãnh đạo của Cục Kiểm tra sau thông quan (Tổng cục Hải quan) cho rằng họ không khẳng định doanh nghiệp nào khai sai, khai đúng. Từ dấu hiệu, lực lượng hải quan đã có chỉ đạo các địa phương kiểm tra sau thông quan. Nếu xác định đúng là bản chất chất béo khan từ sữa thì thuế nhập khẩu phải là 15% còn chất béo khan của bơ thì mức thuế chỉ là 5%.

Vị này nói thêm, nếu có sai sót thì nhiều doanh nghiệp sẽ phải nộp thêm một khoản thuế lớn nên họ phản ứng là đương nhiên. Song ngành hải quan vẫn thực hiện theo quy định. Dự tính khoản tiền truy thu do chênh lệch sẽ vào khoảng 700 tỷ đồng.

Trao đổi với phóng viên Thời báo Kinh Doanh, luật gia Lê Công Hoàng Hải (công ty TNHH luật VNQT) cho biết:

“Theo tài liệu Quy chuẩn Codex (CODEX STAN 280-1973) của Ủy ban tiêu chuẩn hóa thực phẩm quốc tế mà Việt Nam là thành viên cấp Chính phủ, Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia Việt Nam (QCVN 5-4:2010/BTY), Tiêu chuẩn quốc gia Việt Nam (TCVN 8434:2010) thì tên gọi Anhydrous MilkFat hay Anhydrous Butterfat là như nhau, sản phẩm này chính là dầu bơ khan hay gọi cách khác là “chất béo khan của bơ” hay cách gọi khác là “chất béo khan từ sữa”.

Tuy nhiên, theo luật gia Lê Công Hoàng Hải, Cục Kiểm tra sau thông quan (Tổng cục Hải quan) đã có văn bản hướng dẫn các đơn vị địa phương trong đó nêu rõ chất béo khan của bơ và chất béo khan từ sữa là hai dòng hàng khác nhau với mức thuế nhập khẩu mỗi dòng riêng biệt.

Còn nhớ đã có 30 doanh nghiệp nhập khẩu mặt hàng vận thăng lồng tại Việt Nam cũng gặp tình huống tương tự vì bỗng nhiên nhận được yêu cầu của hải quan đến làm việc để truy thu thuế với những lô hàng cách đây vài năm.

Theo đó, việc hải quan truy thu thuế 10% vào mặt hàng nhập khẩu này sẽ khiến doanh nghiệp lỗ to vì phần lãi chỉ là 2 – 3%. Khi ấy, giới chuyên gia luật cho rằng trong thẩm quyền của mình, cơ quan hải quan có quyền thay đổi mã áp thuế nhưng nên được áp dụng cho các sản phẩm vận thăng lồng nhập khẩu về sau chứ không thể “hồi tố”, truy thu thuế đối với các sản phẩm mà doanh nghiệp đã nhập khẩu từ vài năm trước đây.

Chỉ nhìn sơ hai trường hợp các công ty sữa và các công ty nhập mặt hàng vận thăng lồng cũng đủ đã cho thấy nhiều điểm chung về sự cứng nhắc của ngành hải quan khi áp thuế và truy thu thuế khiến doanh nghiệp “khó thở”.

Đừng đẩy DN xuống hố!

Thực ra, những năm gần đây, việc các doanh nghiệp bị truy thu thuế lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng không phải là chuyện hiếm. Trong những trường hợp đó, không phải ngành thuế làm không đúng, nhưng vẫn có những trường hợp chưa hẳn đã đúng 100%, nhất là khi lỗi lớn không phải chỉ thuộc về doanh nghiệp.

Do đó, khi xảy ra tình huống gây tranh cãi, giới chuyên gia về luật khuyến cáo các doanh nghiệp nên mạnh dạn khiếu nại trong mọi khả năng có thể hoặc là cùng với đơn vị hải quan hay thuế đưa nhau ra toà phán xử cho công bằng, tâm phục khẩu phục.

Riêng vụ các công ty sữa, luật gia Lê Công Hoàng Hải cho rằng cần phải xem chứng từ một số doanh nghiệp khi nhập khẩu đã thực hiện khai “chất béo khan từ sữa” vào mặt hàng “chất béo khan của bơ.” từ năm 2010 đến nay một cách cụ thể. Việc khởi kiện Tổng cục Hải quan về việc truy thu thuế chưa có cơ sở vì chưa có quyết định chính thức của Tổng cục Hải quan truy thu tiền thuế bao nhiêu, làm ảnh hưởng đến quyền lợi doanh nghiệp.

Nhìn về cách áp thuế, thay đổi cách tính thuế các lô hàng nhập khẩu mặt hàng Anhydrous milkfat (AMF) rồi sau đó hồi tố truy thu thuế từ mấy năm trước của ngành hải quan cũng đủ thấy doanh nghiệp đang hoàn toàn bị động trong khi hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp không phải lúc nào cũng xuôi chèo mát mái.

Trong khi bản thân nhiều doanh nghiệp vẫn còn lúng túng trong việc nên áp theo mã thuế nhập khẩu như thế nào thì ngành hải quan lại gia tăng thêm sự lúng túng đó bằng việc truy thu thuế. Điều này chỉ khiến doanh nghiệp băn khoăn không biết làm sao cho vừa lòng hải quan.

Trong vụ 8 doanh nghiệp sữa, dù Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế cũng đã có công văn giải thích với Tổng cục Hải quan (theo công văn đề nghị của đơn vị này) rằng Anhydrous MilkFat hay Anhydrous Butterfat một, cùng nằm một dòng trên tài liệu quy chuẩn Codex. Bản thân doanh nghiệp cũng đã đưa ra các bằng chứng cho thấy hải quan các nước áp mã 0405.90.10. Nhưng ngành hải quan vẫn cương quyết trong cách làm của mình.

Thế Vinh