Trước khi Trung Quốc bắt đầu hấp dẫn Đông Nam Á bằng các dự án đổ tiền vào cơ sở hạ tầng thông qua sáng kiến Vành đai và Con đường, Nhật Bản từng là nhà đầu tư số một khu vực này.

Dự án của Nhật Bản tại những nước châu Á mới nổi bắt đầu từ cuối thập niên 70, thông qua các công ty đa quốc gia. Đến thập niên 90, Chính phủ nước này mới đóng vai trò dẫn dắt trong kế hoạch kết nối cơ sở hạ tầng. Hoạt động này được G7 và OECD coi là hình mẫu cho “cơ sở hạ tầng chất lượng”.

Những dự án này có độ an toàn cao, bền, đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và tính bao trùm, đồng thời cải thiện logistics nói chung tại các nước đang phát triển.

Các dự án đường sắt, mạng viễn thông và phát triển nông nghiệp của doanh nghiệp Nhật Bản cùng các tổ chức liên quan đến chính phủ nước này được đánh giá cao vì tính giáo dục và hoạt động đào tạo kỹ thuật mà họ cung cấp cho các bên liên quan ở nước sở tại, giới chuyên gia đánh giá. Việc này đã tạo ra thiện chí giữa Tokyo và các nước nhận đầu tư.

Tháng 11 năm ngoái, chính phủ Nhật Bản cho biết sẽ giúp Đông Nam Á đào tạo 80.000 chuyên gia trong lĩnh vực sản xuất và các ngành kỹ thuật số trong vòng 5 năm, nhằm xây dựng các thành phố thông minh tại đây.

Trái lại, một số chiến dịch trong sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc lại bị nhiều người lo ngại là nền tảng để Trung Quốc tăng quyền lực trên toàn cầu.

Trung Quốc thường chỉ công khai dự án sau khi đã chọn nhà thầu, hiếm khi công bố các điều khoản cho vay và thực thi khá chậm. Việc này khiến các dự án của họ ít được tin tưởng. Vài tháng gần đây, lo ngại về các điều khoản tài chính của Trung Quốc đã khiến nhiều thương vụ bị hủy bỏ hoặc phải tái đàm phán.

Lê Minh