Vốn đã quen với những lần kinh tế bất ổn dẫn đến việc bị hạn chế sử dụng tiền tiết kiệm của chính mình, như một “phản xạ có điều kiện”, người Argentina thường rất nhanh chóng ra ngân hàng để rút tiền về tự tích trữ trong nhà mỗi khi có dấu hiệu về việc chính phủ thắt chặt tiền tệ.

Phản xạ có điều kiện

“Thời buổi này chúng tôi phải đón nhận nhiều bất ngờ. Sáng mai ngủ dậy có thể mọi thứ đã rất khác rồi. Cứ cẩn thận còn hơn sau này phải hối tiếc”, Catalina Pedace - một nữ sinh 25 tuổi tại Buenos Aires, cho biết.

Trong các cuộc khủng hoảng 1989 - 1990 hay 2001 - 2002, nhiều người dân Argentina không thể rút tiền vì ngân hàng không chấp nhận giao dịch. Đặc biệt là những năm 2001 - 2002, bức xúc bùng lên thành bạo loạn, các siêu thị bị hôi của, các cây ATM bị đập phá để lấy tiền mặt.

Cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay tại quốc gia Nam Mỹ chưa đến mức gây ra bất ổn xã hội một cách nghiêm trọng như vậy, nhưng mọi việc có vẻ diễn biến xấu dần sau khi ứng viên đối lập Alberto Fernandez vượt qua Tổng thống Mauricio Macri ở cuộc bầu cử sơ bộ ngày 11/8, khiến thị trường lo ngại về viễn cảnh các chính sách mang tính can thiệp có thể sẽ quay trở lại.

Niềm tin của các nhà đầu tư sụt giảm mạnh đã khiến giá cổ phiếu, trái phiếu và đồng peso lao đao. Kể từ thời điểm bỏ phiếu đến nay, đồng peso đã mất tới 1/4 giá trị so với đồng USD, buộc Tổng thống Macri phải lùi thời hạn trả nợ 100 tỷ USD trái phiếu chính phủ.

Đồng thời, trong ngày 1/9, ông quyết định áp dụng các biện pháp kiểm soát tiền tệ, một động thái gây ngỡ ngàng của vị Tổng thống vốn đứng về phía doanh nghiệp, người từng cam kết thay đổi các chính sách mang tính bảo hộ của người tiền nhiệm Cristina Fernandez de Kirchner và gỡ bỏ các biện pháp kiểm soát tiền tệ khi lên nắm quyền năm 2015.

Hệ quả của nó là giá trái phiếu Argentina rơi xuống mức thấp kỷ lục ngay ngày hôm sau; chênh lệch tỷ giá peso trên thị trường chính thức và chợ đen tiếp tục nới rộng.

Quy định mới cấm người dân mua hoặc chuyển tiền hơn 10.000 USD mỗi tháng. Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Argentina (BCRA) cho hay người dân không bị giới hạn số lượng tiền rút từ tài khoản của mình.

Nguồn cơn của nỗi sợ

Thống đốc BCRA Guido Sandleris khẳng định hệ thống tài chính của Argentina vẫn đủ “mạnh” và ngân hàng sẽ áp dụng chính sách tiền tệ thắt chặt của mình, bất chấp những quy định mới về hạn chế tiền tệ.

Phát biểu tại một cuộc họp báo, ông Sandleris cho biết BCRA đang đàm phán với IMF để rà soát lại các mục tiêu theo thỏa thuận tài chính trị giá 57 tỷ USD trong tháng 9 này, mặc dù đến nay vẫn chưa có bất kỳ thay đổi nào.

“Sự bất ổn và thiếu thông tin đã gây ra nỗi sợ hãi và tôi nghĩ rằng nhiều người trong chúng tôi làm thế này cũng chỉ vì lo sợ không biết điều gì có thể xảy ra” nữ sinh viên Pedace cho hay.

Trao đổi với báo giới, đại diện một ngân hàng lớn của Argentina cũng đồng tình với ý kiến này: “Về cơ bản thì người dân xếp hàng chờ rút tiền là do các biện pháp mới đang được triển khai trong hệ thống tài chính”.

Bên ngoài các ngân hàng, khách hàng không ngớt phàn nàn về việc chờ đợi quá lâu và hệ thống ngân hàng điện tử gặp trục trặc khiến họ không thể thực hiện một số giao dịch trực tuyến trong ngày 2/9.

“Tất cả các hệ thống đều ngừng hoạt động. Người xếp hàng đông đến nỗi không thể đi qua được”, theo lời ông Pablo Ferro - một luật sư 41 tuổi.

Theo dữ liệu của BCRA, làn sóng rút tiền khỏi ngân hàng đã manh nha từ trước khi chính phủ công bố quy định siết chặt tiền tệ. Tổng số dư tiền gửi tại thời điểm ngày 27/8 giảm còn 31,55 tỷ USD, giảm mạnh so với mức 35,24 tỷ USD trước ngày bầu cử sơ bộ.

“Tôi không gửi tiền USD. Tôi có tiền tiết kiệm bằng USD nhưng không để trong ngân hàng. Bởi vì hai năm trước tôi đã rút ra được kinh nghiệm trong tình huống này… Nhưng tôi thấy lo lắng và rất tiếc khi nhìn thấy tất cả những người này phải đứng ngoài ngân hàng chờ đến lượt mình rút tiền” ông Liliana Ibarra, 60 tuổi, chia sẻ.

Hải Châu