Thực tế cho thấy lực lượng lao động nông thôn ở Nghệ An ngày càng già hóa bởi lao động là thanh niên ở nông thôn ngày càng thích ly hương đi tìm việc ở thành phố. Ở Nghệ An hàng năm có khoảng 150.000 lao động thanh niên rời nông thôn đến các thành phố, khu công nghiệp làm việc. Trong đó, quá trình xây dựng nông thôn mới nói riêng và quá trình phát triển kinh tế xã hội nói chung tại Nghệ An rất cần sự chung tay của các lao động nông thôn.

Chính vì vậy, chú trọng đào tạo nghề cho lao động động nông thôn là việc hết sức quan trọng để tránh tình trạng ly hương đồng thời là động lực phát triển kinh tế, xã hội.

Chuyển biến tích cực

Đánh giá về quá trình đào tạo nghề theo Quyết định 1956 của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn tỉnh, đại diện Phòng LĐTBXH cho biết người dân đã ý thức được việc học nghề không phải theo phong trào hay chỉ để lấy trợ cấp, mà mong muốn học nghề để tìm việc làm, tìm kiếm, cập nhật kiến thức khoa học, kỹ thuật để áp dụng vào sản xuất. Đây là những chuyển biến rất cơ bản, tích cực trong quá trình đào tạo nghề tại Nghệ An.

Từ việc đi học theo phong trào, nên xảy ra tình trạng: Lúc đầu tuyển sinh rất đông, nhưng sau đó vắng dần. Có địa phương triển khai theo như hình thức khuyến nông, mô hình “đầu bờ”, tập trung rất đông lao động (200 - 300 người) vào lớp học, thậm chí có địa phương còn gắn đào tạo nghề với lớp phổ biến tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình… Những cách làm này đã không mang lại hiệu quả cho chính người học.

Tuy nhiên, những năm gần đây, sau khi xác định được những bất cập trong công tác đào tạo nghề, tỉnh đã quy định chỉ tổ chức đào tạo cho LĐNT khi xác định được nơi làm việc và mức thu nhập cho người được đào tạo. Đồng thời, thay đổi cách thức từ đào tạo tại trường, trung tâm chuyển sang đào tạo tại doanh nghiệp, HTX, làng nghề... Các học viên đều phải đưa nghề về doanh nghiệp, HTX để được đào tạo theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, đào tạo theo yêu cầu của thị trường lao động.

Để đáp ứng nhu cầu học nghề của người lao động, tỉnh còn tổ chức dạy nghề cho nông dân thông qua một số mô hình hiệu quả như nuôi lợn siêu nạc tại xã Thanh Lĩnh, huyện Thanh Chương; chăn nuôi vịt bầu Quỳ Châu tại huyện Quế Phong; trồng rau cao sản ở xã Quỳnh Lương, huyện Quỳnh Lưu, chăn nuôi trâu, bò hàng hóa tại xã Thanh Dương, huyện Thanh Chương đã giúp các học viên vừa nắm vững được lý thuyết, vừa học tập được kinh nghiệm của các mô hình hiệu quả.

Nâng cao năng lực của KTHT

Với những giải pháp này, công tác đào tạo nghề cho LĐNT tại Nghệ An đã dần ổn định, chất lượng được nâng cao, đây cũng là kinh nghiệm quý báu cho việc thực hiện đào tạo nghề cho LĐNT trong những giai đoạn tiếp theo.

Năm 2018, số lao động đào tạo, sau đó được làm việc trong các vùng sản xuất nguyên liệu của doanh nghiệp là 275 người, lao động là thành viên của HTX 60 người, lao động thuộc diện chính sách đào tạo nhằm an sinh xã hội 2.680 người, lao động nông thôn được học nghề do Trung tâm Khuyến nông đào tạo (giai đoạn 2010 – 2018) là 5.604 người. Tỷ lệ lao động nông sau đào tạo có việc làm đạt 83%.

Để triển khai đào tạo nghề cho lao động nông thôn,tỉnh đã huy động tất cả các cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn bao gồm các trường dạy nghề công lập, các trung tâm dạy nghề của huyện và các cơ sở ngoài công lập…

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, HTX cũng chung tay vào quá trình đào tạo nghề như: Công ty TNHH Đức Phong, doanh nghiệp tư nhân Đức Quyền, HTX thủ công nghiệp Thắng Lợi, HTX Thanh Thủy, HTX Dệt may thổ cẩm Hải Vân, HTX thủ công mỹ nghệ Môn Sơn…

Chính vì vậy,trong thời gian qua, tỉnh chú trọng nâng cao năng lực hoạt động của các HTX; tiếp tục vận động thành lập các HTX kiểu mới, trong đó trọng tâm là HTX làng nghề, HTX chợ, HTX môi trường, HTX trồng rừng… Mặt khác, chú trọng phát triển toàn diện về Tổ hợp tác, Liên hiệp HTX, HTX trên các lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, thủy sản, giao thông vận tải, thương mại dịch vụ, xây dựng và tín dụng nhằm hỗ trợ và tham gia tích cực vào quá trình đào tạo nghề và tạo việc làm.

Theo Liên minh HTX tỉnh, chỉ tính riêng trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, mỗi năm, các HTX đã đào tạo nghề cho thành viên và người lao động với số lượng 4.000 - 5.000 lượt người, tạo việc làm thường xuyên trong các lao động trong HTX, làng nghề khoảng 2-3,5 nghìn người, trong đó số người có việc làm mới từ 600 - 8.000 người.

Huyền Trang