Trong động thái mới đây nhất vào cuối tháng 12/2015 này, hãng bia Singha Asia Holding Pte Ltd của Thái Lan đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với công ty cổ phần tập đoàn Masan. Theo thỏa thuận, Singha sẽ sở hữu 25% cổ phần Masan Consumer Holdings và 33,3% cổ phần Masan Brewery.

Mục đích chính của thoả thuận này được đưa ra là muốn mở rộng thị trường kinh doanh thực phẩm và đồ uống của hai công ty thành quy mô khu vực, với trọng tâm là các nước ASEAN như Việt Nam, Thái Lan, Myanmar, Campuchia và Lào, với khoảng 250 triệu người tiêu dùng.

Với lợi thế về dân số, ngành hàng tiêu dùng, thực phẩm, đồ uống Việt Nam đang hấp dẫn giới đầu tư nước ngoài đẩy mạnh M&A

Chi phối thị phần nội

Điểm đáng lưu ý là hồi năm ngoái, cũng chính Masan đã có nhiều thương vụ M&A với Nước khoáng Vĩnh Hảo, Vinacafe Biên Hoà, Proconco, bia Phú Yên…Và đầu năm nay Masan đã mua 32,8% cổ phần của Cholimex Food, giúp Masan giữ thế thượng phong ở phân khúc thị phần gia vị tương ớt. Ngoài ra, Masan còn nhắm vào việc mua lại phần lớn cổ phần của một số đại gia thực phẩm khác.

Cách đây gần hai tháng, giới kinh doanh thực phẩm cũng không hết xôn xao khi Saigon Co.op và Tập đoàn International Limited (Wilmar) của Singapore hợp tác thành lập công ty TNHH Thực phẩm Quốc tế Nam Dương với tỷ lệ sở hữu 49% cho Saigon Co.op và 51% cho Wilmar.

Cả hai công ty trên rót vốn đầu tư xây dựng một nhà máy với tổng vốn đầu tư 577,2 tỷ đồng (25,6 triệu USD) tại Tp.HCM và sẽ sản xuất nước chấm, gia vị của Saigon Co.op để bán ra thị trường với nhãn hiệu Nam Dương vốn đã nổi tiếng ở Việt Nam từ cách đây 50 năm. Mục tiêu của hợp tác này nhằm tạo nên một thương hiệu thực phẩm lớn trên thị trường tiêu dùng Việt Nam và tiến đến thị trường toàn cầu.

Trên thực tế, đây chỉ là những điển hình mới nhất về việc liên doanh, M&A trong ngành hàng tiêu dùng, thực phẩm, đồ uống vốn rất sôi động trong vài năm trở lại đây. Cách đây 2 năm, kết quả khảo sát khu vực của công ty tư vấn giao dịch quốc tế KPMG đã từng dự báo các ngành vẫn được nhà đầu tư quan tâm M&A nhất là ngành thực phẩm đồ uống, hàng tiêu dùng do những hấp dẫn về dân số cũng như mức thu nhập khả dụng ngày càng tăng của người Việt Nam.

Theo ông Carl Gordon, Giám đốc, Trưởng bộ phận tài chính doanh nghiệp của KPMG, đặc điểm về dân số học cùng triển vọng tăng trưởng GDP là những động lực thúc đẩy giao dịch. Các ngành hấp dẫn đầu tư nhất là các lĩnh vực hàng tiêu dùng, chăm sóc sức khoẻ, nông nghiệp và giáo dục.

Các chuyên gia kinh tế lý giải rằng mục đích chính của doanh nghiệp lớn trong nước và các nhà đầu tư nước ngoài cùng liên doanh hoặc mua lại cổ phần là nhằm sáp nhập đối thủ cạnh tranh để chiếm lĩnh thị phần, gia tăng sức mạnh thị trường.

Khối nội còn lại gì?

Thống kê cho thấy trong những năm gần đây, tổng giá trị các thương vụ M&A ở Việt Nam tăng trưởng đều đặn ở mức 65%. Các công ty bảo hiểm, thuế và tư vấn đều tin tưởng nhà đầu tư nước ngoài sẽ đầu tư đa dạng vào các ngành nhưng trong đó đặc biệt chú trọng vào các ngành hàng tiêu dùng vì những lợi thế về dân số và tăng trưởng kinh tế của thị trường Việt Nam.

Cùng với đó, các công ty châu Á coi Việt Nam như một thị trường quan trọng trong tổng thể kế hoạch phát triển sản xuất của họ. Các ngành như ngành hàng tiêu dùng nhanh FMCG (Fast-moving consumer goods), dịch vụ tài chính, bất động sản, bán lẻ và hạ tầng được coi là những ngành triển vọng nhất cho hoạt động M&A.

Trong dự báo trước đây, Ts Nguyễn Việt Khôi (Đại học Quốc gia Hà Nội) có cho rằng các ngành trong FMCG đặc biệt như chăm sóc cá nhân, thực phẩm và đồ uống là những ngành được săn đón nhiều nhất do chúng gắn kết với mức tiêu thụ sản phẩm nhanh và dân số của thị trường.

Theo giới chuyên gia, sự gia tăng của tầng lớp trung lưu giúp thị trường FMCG đi theo xu hướng thế giới. Các nhà phân tích ngành hàng tiêu dùng nhanh đánh giá đây sẽ là ngành hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư.

Hơn thế nữa, các công ty nội địa trong ngành hàng tiêu dùng nhanh luôn là nguồn cung quan trọng trong hoạt động M&A bởi việc thâm nhập và chiếm lĩnh một thị trường đa dạng văn hóa như Việt Nam không thể là một sớm một chiều.

Dự báo của giới chuyên gia M&A cho biết trong năm 2016, khi hội nhập bắt đầu sâu hơn, một số FTA có hiệu lực, thị trường Việt Nam sẽ có làn sóng M&A “nóng” hơn trong ngành thực phẩm, nhất là khi nhiều doanh nghiệp nước ngoài đang tìm cách khai phá thị trường nông thôn Việt Nam, vốn có mức tăng trưởng khá cao.

Sự thâm nhập của các công ty đa quốc gia về sản xuất hàng tiêu dùng cũng được dự đoán gia tăng tại các thành phố nhỏ cấp ba, cấp bốn với dân số mức tương đối và hứa hẹn sẽ trở thành những thị trường tiêu dùng sản phẩm đầy tiềm năng

Theo nhận định mới đây của Vụ Công nghiệp nhẹ (Bộ Công Thương), ngành hàng tiêu dùng nhanh có dấu hiệu bão hoà ở khu vực thành thị và thị trường nông thôn nổi lên như là một nguồn tăng trưởng mới, vốn chiếm 68% của 90 triệu dân cả nước và hiện chỉ có 54% doanh số bán hàng tiêu dùng nhanh đến nông thôn.

Tuy vậy, việc thâm nhập vào thị trường nông thôn không phải đơn giản nếu như giới đầu tư nước ngoài chưa có nhiều kinh nghiệm, thiếu hiểu biết về thị trường. Trong khi các doanh nghiệp thực phẩm, đồ uống nội địa lại nắm rõ hơn về người tiêu dùng nông thôn trong chuyện này. Hơn nữa, có một vấn đề đặt ra hiện nay là “giá trị vô hình” của các thương hiệu thực phẩm, đồ uống, hàng tiêu dùng nội địa liệu có mai một, trôi theo làn sóng M&A. Đây cũng là vấn đề đang gây nhiều tranh cãi.

Thế Vinh