Năm 2015 sẽ là năm thứ 4 được dự báo tình hình thu ngân sách nhà nước (NSNN) vẫn tiếp tục căng thẳng. Vì chỉ tiêu dự toán thu NSNN được giao lên tới 911.100 tỷ đồng, tăng gần 6,2% so với năm 2014. Trong tình thế "dự toán số thu năm sau luôn cao hơn năm trước", hiện cả ngành tài chính đã phải "lên giây cót" ngay từ đầu năm để lo thu đúng, thu đủ và tìm các nguồn thu mới…

Khó trăm bề vẫn phải co kéo

Nhiệm vụ thu NSNN năm 2015 càng nặng nề hơn, khi nguồn thu từ dầu thô và xuất nhập khẩu xăng dầu có nguy cơ bị sụt giảm. Như Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đã chia sẻ với báo chí rằng do giá dầu đã giảm còn một nửa so với giá tính trong dự toán thu ngân sách của Quốc hội nên việc giảm thu ngân sách là chắc chắn.
Ứng phó với tình huống này, Bộ trưởng Dũng cho biết Bộ Tài chính đã báo cáo với Thủ tướng về ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp ứng phó khi giá dầu thế giới giảm. Tính đến ngày 19/1, ngân sách ước chừng bị giảm thu khoảng 7.000 tỷ đồng. Cùng với những khó khăn chung của nền kinh tế, năm nay, Bộ Tài chính sẽ có rất nhiều giải pháp để đảm bảo số thu NSNN.
Có thể thấy, năm 2014 vừa qua, "túi tiền quốc gia" vốn đã eo hẹp, lại phải co kéo để đảm bảo nhiều nhiệm vụ chi tiêu cấp bách, như: chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, trả nợ công, chi tăng lương, an ninh quốc phòng…
Thực tế, kết quả thu NSNN ước đạt khoảng 858.053 tỷ đồng, chỉ vượt 9,6% dự toán và tăng 1,4% so với báo cáo Quốc hội (tăng thêm 11.653 tỷ đồng). Trong đó, nguồn vượt thu này sẽ phải dành 10.000 tỷ đồng để chi tăng lương, còn lại dùng thanh toán nợ, tăng trả nợ của NSNN.

Cục thuế Tp. Hà Nội mới đây đã làm việc với 6-7 nhà đầu tư nước ngoài và họ cam kết sẽ tiếp tục đầu tư vào Thành phố.

Trong cuộc họp triển khai kế hoạch năm 2015, lãnh đạo các cơ quan thuế, hải quan đều có chung nỗi niềm về cái khó "đạt chỉ tiêu thu NSNN". Với ngành hải quan, số thu ngân sách đạt 253.728 tỷ đồng năm vừa qua (vượt 13,3% dự toán) là kết quả không dễ dàng. Theo ông Nguyễn Dương Thái, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan, năm 2015, Quốc hội giao ngành Hải quan phải đạt chỉ tiêu số thu 260.000 tỷ đồng. Nhưng Bộ Tài chính còn giao chỉ tiêu cao hơn, phải đạt 275.000 tỷ đồng, tăng thêm gần 8,4%.
"Chúng ta đều biết, vấn đề nợ công, chi an sinh xã hội, tăng lương… từ nguồn NSNN đang đặt ra rất gay gắt. Do đó, nguồn thu từ hải quan sẽ giúp cân đối NSNN"- ông Thái nói và nhấn mạnh, chỉ tiêu số thu lên tới 275.000 tỷ đồng đặt trong bối cảnh giá dầu bị giảm mạnh là nhiệm vụ rất khó khăn.
Không riêng hải quan, cơ quan thuế cũng chịu áp lực phải đảm bảo số thu nội địa năm 2015 tăng 8-10%. Trong khi năm 2014 ước đạt 681.100 tỷ đồng (vượt 9,1% dự toán), bao gồm: 101.000 tỷ đồng thu từ dầu thô và 580.100 tỷ đồng thu thuế nội địa.
Ảnh hưởng của giảm thu từ dầu thô hiện đang là thách thức rất lớn với cơ quan thuế, khi phải tìm nguồn thu mới bù đắp, vừa phải đảm bảo tăng thu nội địa hiện có.

Không bỏ lọt nguồn thu

Cục thuế Tp. Hà Nội là một trong hai địa phương đóng góp số thu thuế lớn nhất cho NSNN hàng năm. Ở vai trò "đầu tàu" kinh tế, việc đảm bảo nguồn thu ngân sách là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.
Năm 2014, Cục này đạt số thu ấn tượng là 150.622 tỷ đồng, vượt 5% dự toán nhưng chỉ tiêu năm 2015 được giao ở mức "khiêm tốn", chỉ 129.010 tỷ đồng (4.000 tỷ đồng thu từ dầu và 124.000 tỷ đồng thu thuế).
Tân Cục trưởng Cục thuế Tp.Hà Nội - ông Hà Minh Hải - chia sẻ, ngoài nguồn thu từ thuế nội địa, tiền dầu, cổ tức và lợi nhuận doanh nghiệp,… cơ quan thuế đã phải tăng cường tạo ra các nguồn thu mới.
Đơn cử, 4 tháng cuối năm đã xử lý hết việc cấp 80.000 sổ đỏ cho các chung cư, nhờ đó có thêm nguồn thu thuế trước bạ đáng kể. Cũng trong thời điểm này, khoản chênh lệch thu chi ngân hàng 1.000 tỷ đồng trong dự toán cũng được xử lý bằng 0. Hay xử lý rất nhanh việc giãn, hoãn, giảm thuế cho các nhóm doanh nghiệp trong năm qua, giảm thủ tục hành chính…
Theo ông Hải, tình hình thu NSNN trong tháng 1/2015 của Cục thuế Tp. Hà Nội khá suôn sẻ, hiện đã đạt khoảng 18.000 tỷ đồng, bằng 14,5% dự toán cả năm. Trước áp lực hoàn thành chỉ tiêu thu NSNN năm 2015, ông Hải cho biết:"Chúng tôi sẽ có nhiều giải pháp để cải thiện nguồn thu, trong đó, sẽ rà soát, đảm bảo thu đúng, thu đủ, không bỏ sót nguồn thu. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ, tháo gỡ cho các đối tượng nộp thuế, giúp doanh nghiệp hoạt động tốt hơn chính là cách để nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài".
Để tạo nguồn thu mới, vị tân cục trưởng này cũng tiết lộ, Cục thuế Tp. Hà Nội mới đây đã làm việc với 6-7 nhà đầu tư nước ngoài và họ cam kết sẽ tiếp tục đầu tư vào Thành phố.
Bên cạnh đó, các hoạt động tăng cường quản lý thuế, chống thất thu, thanh kiểm tra thuế, xử lý nợ đọng, chống buôn lậu, chuyển giá… sẽ được đẩy mạnh hơn ở lĩnh vực thuế, hải quan.

Thu Hằng