Một số hợp tác xã ngành sữa của Mỹ thậm chí còn phải đổ đi hàng chục nghìn tấn, vì không biết bán cho ai.

Người ăn không hết, kẻ lần chẳng ra

Theo thông báo hôm 23/8 của USDA, cơ quan này sẽ mua lại khoảng 5.000 tấn phô mai hàng tồn kho của các doanh nghiệp sản xuất tư nhân, để cấp phát hỗ trợ cho hệ thống kho trữ thực phẩm trên toàn quốc, đồng thời giúp giảm lượng phô mai dư thừa chưa từng có trong vòng 30 năm qua.

Trước đó, USDA đã nhận được yêu cầu từ phía Quốc hội Mỹ, Hội Nông dân Quốc gia, Cục Nông nghiệp Mỹ và Liên đoàn Các nhà sản xuất sản phẩm từ sữa về việc mua hỗ trợ khẩn cấp. Theo Luật Nông nghiệp Mỹ 1935, USDA được sử dụng ngân sách 2016 để hỗ trợ phân phối phần thực phẩm dư thừa tới các ngân hàng thực phẩm và đến tay những gia đình khó khăn thông qua một số chương trình hỗ trợ dinh dưỡng.

USDA cũng thông báo gia hạn đăng ký tham gia Chương trình Bảo vệ lợi nhuận biên (MPP) cho các nhà sản xuất sản phẩm làm từ sữa đến hết ngày 16/12/2016, tức là thêm hơn 2 tháng so với thông báo ban đầu (30/9/2016). Đây là chương trình tự nguyện nhằm hỗ trợ tài chính cho các nhà sản xuất ngành sữa, trong trường hợp mức chênh lệch giữa giá sản phẩm và chi phí thức ăn đầu vào thấp hơn ngưỡng an toàn của nhà sản xuất.

Trước đó, vào ngày 4/8, USDA tuyên bố sẽ hỗ trợ 11,2 triệu USD cho những doanh nghiệp sản xuất sản phẩm từ sữa đã đăng ký tham gia MPP. Đây là khoản hỗ trợ lớn nhất kể từ khi chương trình này được khởi xướng, năm 2014.

Thị trường phô mai Mỹ đang xảy ra tình trạng dư cung, khi các đối tác nước ngoài lần lượt chuyển hướng sang các nguồn cung cấp khác do áp lực từ sự lên giá của đồng USD và sản lượng sữa tăng vọt ở khu vực châu Âu. Theo tính toán của USDA, doanh thu của doanh nghiệp chăn nuôi trong ngành sữa ở Mỹ đã sụt giảm tới 35% trong vòng 2 năm trở lại đây.

Trước khi kim ngạch xuất khẩu sữa và sản phẩm từ sữa bị sụt giảm, nhiều doanh nghiệp Mỹ vì thấy giá thị trường lên cao kỷ lục đã trót tăng năng suất.

Thị trường phô mai Mỹ đang xảy ra tình trạng dư cung

“Chúng tôi hiểu rằng các nhà sản xuất sản phẩm sữa trong nước đang gặp khó khăn do điều kiện thị trường và nhu cầu hỗ trợ các ngân hàng thực phẩm ngày càng cấp thiết”, Bộ trưởng USDA - ông Tom Vilsack, cho biết.

USDA cũng nhận định có nhiều nguyên nhân khiến giá cả thị trường phô mai thấp như hiện nay. Điển hình là giá cả thị trường thế giới nói chung ở mức thấp, nguồn cung và hàng tồn kho sữa tăng nhanh hơn so với nhu cầu.

Dường như chưa thấm vào đâu

Cơ quan này khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến thị trường trong các tháng tiếp theo và nếu cần thiết sẽ triển khai thêm các giải pháp bổ trợ.

Theo nhận định của giới chuyên gia, động thái của USDA có ý nghĩa rất quan trọng và kịp thời trước những biến động của thị trường. Mùa hè vừa qua, giá phô mai bất ngờ tăng khoảng 30%, cho dù lượng lớn hàng tồn kho vẫn chưa được giải phóng. Tại thời điểm đó, giới doanh nghiệp kinh doanh phô mai đều kỳ vọng chính phủ sẽ can thiệp để tìm cách bình ổn.

USDA cuối cùng cũng vào cuộc, nhưng xem ra con số 5.000 tấn chưa thấm vào đâu, vì cũng chỉ tương đương có 1% lượng hàng đang chất đống trong kho. Vì vậy, tâm lý thất vọng có thể tạo áp lực xả hàng cho doanh nghiệp, đẩy giá giảm xuống trong những ngày tới.

Không chỉ Mỹ mà nhiều nơi khác trên thế giới cũng đang gặp cơn đau đầu tương tự với ngành sữa. Trong năm 2015, Liên minh châu Âu đã phải sử dụng hai gói hỗ trợ với tổng trị giá 1 tỷ euro, bao gồm cả chính sách khuyến khích cắt giảm sản lượng. Tại New Zealand, người nông dân phải giảm dần số lượng bò nuôi lấy sữa và dự báo sản lượng sẽ giảm 2% trong năm 2016. Thực trạng này buộc ngân hàng trung ương New Zealand phải tiến hành một đợt rà soát các tổ chức tín dụng trong nước, bởi ngành công nghiệp sữa chiếm đến 10% tín dụng của hệ thống ngân hàng.

Hải Châu