Quyết định trên có thể sẽ khơi mào xung đột mới, giữa vị Tổng thống cá tính, với các nhà hoạt động vì môi trường.

Ngay sau khi nhậm chức, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Bộ Ngoại giao - cơ quan có thẩm quyền cấp phép dự án Keystone XL, phải đưa ra quyết định trong vòng 60 ngày kể từ ngày doanh nghiệp dự án - TransCanada, có đơn đề xuất.

Mới chỉ là bước đầu

Đến ngày thứ 57 thì TransCanada phấn khởi nhận được tin tốt lành từ Bộ Ngoại giao Mỹ và đại diện doanh nghiệp khẳng định đây là “một cột mốc quan trọng”. TransCanada cũng vì thế mà vui vẻ rút đơn đòi chính phủ Mỹ bồi thường 15 tỷ USD theo Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Tuy nhiên, cột mốc này chưa phải là đích, bởi vẫn cần sự đồng thuận của chính quyền địa phương tại những nơi mà đường ống Keystone XL chạy qua. Xem ra nó sẽ vấp phải rào cản pháp lý và sự phản đối từ các cá nhân, tổ chức bảo vệ môi trường.

Dự kiến sớm nhất cũng phải đến 14/9 thì bang Nebraska mới đưa ra quyết định cuối cùng là có chấp thuận hay không. Các tiểu bang Montana và South Dakota dù đã “bật đèn xanh”, nhưng cũng đồng thời cảnh báo về khả năng xảy ra biểu tình và kiện tụng, đặc biệt là có sự tham gia của cả các bộ lạc thổ dân.

TransCanada cho biết, mặc dù kế hoạch xây dựng Keystone XL bị tuýt còi từ thời ông Obama đến nay, nhưng các công ty dầu mỏ vẫn rất quan tâm mọi diễn biến liên quan. Khi hoàn thành, đường ống này sẽ có công suất 830.000 thùng/ngày, hầu hết xuất phát từ Canada và khoảng 100.000 thùng/ngày khai thác từ khu vực Bakken thuộc North Dakota.

Đường ống Keystone XL, với tổng mức đầu tư 8 tỷ USD, được thiết kế để vận chuyển dầu thô nặng qua quãng đường dài xấp xỉ 2.000 km từ bãi cát dầu ở Alberta (Canada) về các nhà máy lọc dầu ở Mỹ.

Năm 2015, ông Obama đã yêu cầu dừng triển khai dự án này, do lo ngại những ảnh hưởng tiêu cực của khí thải nhà kính, bởi việc khai thác và chế biến dầu thô từ cát dầu đòi hỏi nhiều năng lượng hơn so với nhiều loại dầu khác.

Tuy nhiên, trong thông cáo chính thức cuối tuần qua, giải thích về quyết định “bật đèn xanh” cho Keystone XL, Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng dự án “sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ khai thác trong cát dầu và do đó sẽ không làm tăng nhiều lượng phát thải khí nhà kính”, tức là một lần nữa lặp lại quan điểm từng nêu ra trước đó trong báo cáo đánh giá tác động môi trường năm 2014, dưới thời ông Obama.

Tổng thống Donald Trump đã luôn bảo vệ dự án Keystone XL

Lợi bất cập hại

Ông Jack Gerard - Chủ tịch Viện Dầu khí Mỹ, cũng cho rằng Keystone XL đã vượt qua bài “test” của Bộ Ngoại giao, để được kết luận là “an toàn với môi trường và là lựa chọn tối ưu khi vận chuyển dầu thô nội địa và dầu mỏ Canada cho các nhà máy lọc dầu của Mỹ... Chúng tôi đề nghị các bang liên quan hưởng lợi từ đường ống Keystone XL mau chóng phê duyệt dự án quan trọng này”.

Các nhà hoạt động vì môi trường đương nhiên là rất bất bình với quyết định của chính quyền Mỹ đương nhiệm. Đại diện của tổ chức Sierra Club mỉa mai “Đường ống Keystone XL bẩn thỉu và nguy hiểm là một trong những hợp đồng tồi tệ nhất đối với người Mỹ, vì thế nên ông Donald Trump mới ủng hộ. Dự án này từng bị tuýt còi rồi và sớm muộn thì lịch sử cũng sẽ lặp lại”.

Từ khi còn vận động cử tri trong chiến dịch tranh cử, ông Trump đã luôn bảo vệ dự án Keystone XL, với lý do nó trực tiếp và gián tiếp tạo ra hàng chục ngàn việc làm cho người lao động Mỹ trong quá trình xây dựng và vận hành.

Ông Trump cũng tuyên bố Keystone XL sẽ dùng thép “Made in America”, tức là làm lợi cho ngành công nghiệp nội địa. Tuy nhiên, thực tế là phần lớn đường ống đã được nhập khẩu xong xuôi từ nhiều năm trước.

Năm 2012, TransCanada cho biết một nửa đường ống dự án, bao gồm cả phần ống trên đất Mỹ, là mua từ công ty con của Welspun (Ấn Độ) tại Arkansas và phần còn lại thì dự kiến lấy từ Canada, Italia và Ấn Độ.

Hải Châu