Trong kỳ điều hành xăng dầu, chiều ngày 4/1/2017, Liên Bộ Công Thương – Tài chính cho biết, sau khi thực hiện trích lập và chi sử dụng quỹ bình ổn, kể từ 16h, giá xăng RON 92 và giá xăng E5 giữ ổn định ở 17.594 đồng/lít và 17.322 đồng/lít.

Các mặt hàng dầu diesel tăng 324 đồng/lít lên mức tối đa 13.757 đồng/lít và dầu hỏa tăng 310 đồng/lít lên 12.253 đồng/lít. Dầu mazut được điều chỉnh tăng 493 đồng/kg lên 11.127 đồng/kg. Như vậy, giá xăng được giữ nguyên, chỉ tăng giá dầu.

Giá xăng đã được “kìm”?

Điều này cho thấy, dự đoán của một số đại diện doanh nghiệp đầu mối về việc giá xăng dầu có thể tăng mạnh là không đúng. Tuy nhiên, mức điều chỉnh thực tế thấp hơn so với dự báo có thể thấy do thuế bình quân gia quyền được điều chỉnh giảm.

Cụ thể, Liên Bộ đã điều chỉnh mức thuế nhập khẩu bình quân gia quyền áp dụng ở mức 10,56% đối với xăng, 1,98% đối với dầu diesel, 0,08% với dầu hoả, 2,26% với dầu mazut. Theo Liên Bộ, tỷ trọng xăng từ nguồn nhập khẩu và nguồn sản xuất trong nước (Nhà máy Lọc dầu Dung Quất) để tính thuế tiêu thụ đặc biệt trong giá cơ sở 49,35% từ nguồn nhập khẩu và 50,65% từ nguồn sản xuất trong nước.

Như vậy, thuế bình quân gia quyền với mặt hàng xăng giảm so với kỳ trước trong khi dầu tăng nhẹ. Cụ thể, thuế bình quân gia quyền với mặt hàng trong quý trước áp dụng: xăng 16,22%, tăng so với mức 15,74% trong quý trước; với dầu diesel 2,1%, tăng so với 1,84% quý trước, với mặt hàng dầu hoả và dầu mazut ở mức 0%.

Dự báo mặt bằng giá xăng dầu trong nước bình quân cả năm 2017 có thể cao hơn mức bình quân năm 2016

Trước đó, ngày 20/12, giá xăng RON 92 đã tăng 919 đồng/lít lên mức tối đa 17.594 đồng/lít. Giá xăng sinh học (E5) cũng tăng 800 đồng/lít lên mức tối đa 17.322 đồng/lít. Đây là mức tăng giá xăng cao nhất từ đầu năm và cũng là lần tăng giá cuối cùng của năm 2016.

Như vậy, trong năm 2016, giá xăng đã tăng 13 lần với tổng cộng gần 6.500 đồng/lít, trong đó, kỳ điều hành này là một trong số những kỳ có mức điều chỉnh mạnh nhất. Cũng từ đầu năm 2016 đến nay, giá xăng đã 9 lần giảm với tổng cộng cũng gần 5.000 đồng/lít và hai lần giữ nguyên giá.

Ts. Phạm Minh Thuỵ, Viện Kinh tế – Tài chính, cho rằng giá dầu thô năm 2016 giảm mạnh vào đầu năm, sau đó biến động theo xu hướng tăng cho đến cuối năm đã làm cho giá xăng dầu ở Việt Nam năm 2016 biến động theo.

Giá xăng dầu trong nước biến động đã ảnh hưởng tới giá cước vận tải, chi phí sản xuất của nhiều doanh nghiệp… và còn ảnh hưởng tới tình hình thu – chi Ngân sách Nhà nước.

Thời điểm tăng giá xăng cuối năm 2016, Ts. Lê Bá Chí Nhân, Chuyên gia kinh tế, cho rằng cả nước vừa trải qua những khó khăn về thiên tai, lũ lụt, nhiều diện tích nông nghiệp mất trắng khiến sản lượng nông sản cung cấp cho dịp Tết khan hiếm. Bây giờ, thêm xăng dầu tăng chắc chắn sẽ có sẽ ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển, cung ứng, sản xuất… nông sản, hàng hóa.

Kỳ điều hành xăng dầu ngày 4/1, giá xăng đã được kìm đà tăng, tuy nhiên việc giá xăng tăng mạnh từ lần trước có thể ảnh hưởng không nhỏ tới việc giá hàng hoá và dịch vụ tăng theo. Chưa kể trong kỳ điều hành sắp tới, giá xăng sẽ khó giảm.

2017: giá xăng dầu sẽ tăng mạnh?

Theo dự đoán về giá xăng năm 2017, ông Nguyễn Lộc An, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho biết việc Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cắt giảm sản lượng khai thác dầu thô sẽ ảnh hưởng lớn đến giá các mặt hàng nhiên liệu, năng lượng và theo đó ảnh hưởng đến giá hàng hóa khác trong nước.

Vì vậy, mặt bằng giá xăng dầu trong nước bình quân cả năm 2017 có thể cao hơn mức bình quân năm 2016 nhưng mức tăng không quá lớn (dưới 10%).

Theo PGs.Ts. Nguyễn Thường Lạng, Đại học Kinh tế quốc dân, với khả năng giá dầu tăng mạnh kể từ thời điểm quan trọng – ngày 21/1/2017 – có thể đạt đến mức giá trên 100 USD/thùng vì không chỉ các tác động về cung-cầu, đặc biệt là quyết định cắt giảm sản lượng của OPEC và các nước ngoài OPEC, mà còn yếu tố đầu cơ nhằm tìm mọi cách tăng giá để trục lợi.

“Thời gian quá độ tiếp cận với thời điểm đã xác định đó còn rất ngắn. Cho nên, để tránh tính trạng phải nhập khẩu khối lượng lớn dầu từ thị trường thế giới chủ yếu từ Singapore với giá cao vào thời điểm giá cao, cần có giải pháp nhất định”, PGs.Ts. Nguyễn Thường Lạng khuyến cáo.

Theo Ts. Lạng, các doanh nghiệp hay các đầu mối kinh doanh xăng dầu Việt Nam cần có chiến lược nhập khẩu dầu với khối lượng lớn với giá thấp để tránh tình trạng phải chi nhiều tiền hơn để nhập khẩu một khối lượng dầu tương tự nhưng với giá nhập khẩu cao gấp hai hoặc ba lần so với mức giá trong năm 2016.

Ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, cho rằng chúng ta cần có những giải pháp cơ bản để hạn chế bớt những tác động vào chỉ số giá như tiếp tục kiểm soát một số mặt hàng độc quyền như xăng dầu, điện nước, trên nguyên tắc kiểm soát được giá thành của những mặt hàng đó.

Riêng mặt hàng xăng dầu, theo ông Phú, cần nghiên cứu xem có thể bỏ lợi nhuận định mức của kinh doanh xăng dầu, xem xét việc điều hành quỹ bình ổn xăng dầu, đặc biệt là các yếu tố hình thành giá các mặt hàng độc quyền phải được công khai minh bạch cho mọi người được biết một cách rộng rãi để giám sát.

Theo TSKH. Nguyễn Thị Hiền, Chuyên gia Kinh tế, trong nhóm hàng tiêu dùng không phải lương thực, thực phẩm, vẫn nhức nhối câu chuyện giá bán lẻ xăng dầu. Mặc dù có một vài điều chỉnh trong qui chế quản lý kinh doanh xăng dầu (nghị định 83/2014/NĐ – CP về kinh doanh xăng dầu), nhưng vẫn còn đó những bất cập trong sự “lệch pha” giữa biến động giá trong nước với biến động giá trên thị trường thế giới, giữa lãi “khủng” của các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu với mức giá bán lẻ cao (chậm được điều chỉnh) cho người tiêu dùng và băn khoăn về sự cần thiết tồn tại Quĩ Bình ổn giá thường xuyên có số dư hàng ngàn tỷ đồng.

Cụ thể, mới đây, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) vừa có báo cáo định kỳ về Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Theo đó, số dư cuối kỳ của Quỹ bình ổn xăng dầu tính đến hết tháng 11 là 1.835 tỷ đồng.

Lê Thúy