Thông tin trên là nhận định nổi bật trong báo cáo tổng quan thị trường tài chính năm 2017 do Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia (NFSC) công bố ngày 26/12. 

Ông Trương Văn Phước, quyền Chủ tịch NFSC, cho biết lợi nhuận trước thuế của các tổ chức tín dụng (TCTD) năm 2017 tăng hơn 40% so với năm 2016; lợi nhuận sau thuế cũng ước tăng 44,5%.

Lợi nhuận tăng

Phân tích lý do giúp lợi nhuận của ngành ngân hàng tăng mạnh, ông Phước cho rằng thu nhập từ hoạt động tín dụng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập thuần từ hoạt động kinh doanh của các TCTD, do tín dụng tăng tương đối đều ngay từ những tháng đầu năm. 

Cụ thể, lãi thuần từ hoạt động tín dụng tăng 33,1% so với năm 2016, chiếm 79% tổng thu nhập thuần từ hoạt động kinh doanh. Các hoạt động kinh doanh khác cũng đạt kết quả tương đối khả quan. 

Chẳng hạn, thu nhập từ hoạt động góp vốn mua cổ phần tăng khoảng 3,4 lần; thu nhập thuần từ hoạt động dịch vụ tăng 34,7%…

Trong năm nay, ngành ngân hàng cũng đã giảm được tỷ lệ chi phí hoạt động so với tổng thu nhập thuần từ hoạt động kinh doanh so với năm 2016, ở mức 44,8% (năm 2016 là 49,4%).

Theo đó, nguồn vốn cung ứng cho nền kinh tế tiếp tục tăng so với năm 2016, trong đó vốn từ thị trường vốn tăng 66,4%. 

Huy động nguồn vốn trung và dài hạn năm 2017 tăng lên giúp giảm áp lực huy động vốn ngắn hạn của khu vực ngân hàng. Điều này được thể hiện khá rõ ở sự khởi sắc của thị trường chứng khoán khi giá trị vốn hóa đạt 66% GDP.

Ông Phước cho biết năm 2017 ghi nhận huy động vốn khu vực ngân hàng tăng chậm, nhưng tín dụng đầu ra vẫn tăng tương đương năm 2016. Điều này đã giúp giảm sự mất cân đối về cơ cấu của thị trường tài chính năm nay. 

Báo cáo cũng dự báo năm 2018, kinh tế tiếp tục duy trì tốc độ ở mức 6,5% nhờ khu vực tư nhân khởi sắc mạnh. Nếu các chính sách từ phía cung phát huy hiệu quả tích cực, tăng trưởng kinh tế năm 2018 có thể đạt mức cao là 6,8%.

Từ những kết quả trên, NFSC nhận định, tín dụng nền kinh tế năm nay tăng trưởng trên 18%. Trong đó, tín dụng tiêu dùng chiếm đến 50 – 60%.

Lợi nhuận trước thuế của các TCTD năm 2017 tăng hơn 40% so với năm 2016; lợi nhuận sau thuế cũng ước tăng 44,5%.
 

Nợ xấu cũng tăng

Theo các chuyên gia kinh tế, đang có hiện tượng ngân hàng “đẩy” tín dụng tiêu dùng, trong đó có tín dụng bất động sản sang công ty tài chính và điều này tiềm ẩn rủi ro rất lớn. 

Ts. Lê Xuân Nghĩa cảnh báo, năm 1997, Trung Quốc và Thái Lan đã đổ bể gần như hàng loạt công ty tài chính, kể cả cho vay tiêu dùng lẫn cho vay bất động sản. 

“Đây là bài học lớn cho Việt Nam trong việc kiểm soát chặt chẽ tín dụng tiêu dùng chảy vào lĩnh vực rủi ro như bất động sản. Nguy cơ có thể sẽ xảy ra cuộc khủng hoảng tín dụng tiêu dùng trong tương lai đang hiển hiện trước mắt”, ông Nghĩa nói.

Bên cạnh con số lợi nhuận được chú ý thì vấn đề nợ xấu của ngành ngân hàng cũng được soi khá kỹ. Có ngân hàng kiểm soát nợ xấu khá tốt, nhưng cũng có những ngân hàng thương mại yếu kém, trong diện tái cơ cấu nợ xấu vẫn còn khá lớn.

NFSC cho biết, tỷ lệ nợ xấu của hệ thống TCTD cuối năm 2017 khoảng 9,5%, giảm mạnh so với mức 11,9% cuối năm 2016, nhưng vẫn cao gấp 3 lần so với báo cáo của ngành ngân hàng (3%).

Dẫu vậy, NFSC cũng ghi nhận nỗ lực của ngành ngân hàng trong quá trình xử lý nợ xấu, đặc biệt từ khi Nghị quyết 42 có hiệu lực, việc xử lý nợ xấu đã được các ngân hàng đẩy mạnh. 

Ngoài những khoản nợ xấu được thu giữ, bán nợ, nhiều ngân hàng đã tích cực cơ cấu lại các khoản nợ xấu tiềm ẩn, các khoản phải thu khó đòi bên ngoài giảm.

Cùng với đó, các chuyên gia cho rằng nợ xấu thời gian qua giảm cũng một phần do ngân hàng tự xử lý bằng dự phòng rủi ro, sự tháo gỡ về mặt cơ chế chưa tác động nhiều đến xử lý nợ xấu.

Theo đánh giá của NFSC, tính cả năm, ngành ngân hàng đã xử lý được 70.000 tỷ đồng nợ xấu. Lượng trích lập dự phòng rủi ro của các ngân hàng năm 2017 tăng 24,7% so với cuối năm 2016. Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng nợ xấu theo các ngân hàng báo cáo là 65,8%.

NFSC dự báo, năm 2018, hoạt động xử lý nợ xấu diễn ra tích cực và thực chất hơn do các yếu tố vĩ mô ổn định, kinh tế tiếp nối đà tăng trưởng, tình hình doanh nghiệp, thị trường chứng khoán và thị trường bất động ản tiếp tục được cải thiện, khuôn khổ pháp lý cho việc xử lý nợ xấu và tài sản đảm bảo dần được cải thiện.

Huyền Anh