Trong khuôn khổ Hội thảo "Hành trình 30 năm Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) - Tự hào và tiếp nối & Triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - 2026" diễn ra ngày 8/4, ông Lê Minh Hoan - Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc nâng tầm giá trị sản phẩm Việt không thể tách rời tinh thần tự tôn và trách nhiệm với hình ảnh quốc gia.

Theo ông, nếu nhìn lại hành trình 30 năm, điều còn lại không phải là những sản phẩm cụ thể, mà chính là niềm tin của người tiêu dùng - một thứ tài sản được hình thành từ những lựa chọn rất âm thầm, nhưng bền bỉ. Trong giai đoạn tới, doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc làm ra sản phẩm tốt, mà cần hướng đến việc "làm ra niềm tin", bởi đó mới là giá trị có thể tồn tại lâu dài, kể cả khi sản phẩm thay đổi hay thị trường biến động.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội đồng thời nhắc lại kỷ niệm về chuyến công tác tại Malaysia, khiến ông suy nghĩ, khi nhiều sản phẩm quốc tế luôn gắn với biểu tượng quốc gia ngay từ khâu nhận diện. Theo ông, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, sản phẩm không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp, mà còn là cách một quốc gia được nhận diện trên thị trường toàn cầu. Vì vậy, việc nâng tầm giá trị sản phẩm Việt không thể tách rời tinh thần tự tôn và trách nhiệm với hình ảnh quốc gia.

Không dừng lại ở câu chuyện thương hiệu, ông Hoan cũng nhấn mạnh vai trò của “tư duy cộng đồng” trong phát triển doanh nghiệp. Ông dẫn lại kinh nghiệm từ nhiều quốc gia, nơi các doanh nhân hình thành những cộng đồng gắn kết, chia sẻ tri thức và hỗ trợ nhau mở rộng thị trường. “Buôn có bạn, bán có phường” - theo ông không chỉ là kinh nghiệm truyền thống, mà là một nguyên tắc phát triển hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Từ những câu chuyện thực tế, ông đặt vấn đề về việc hình thành một lớp doanh nhân mới - không chỉ giỏi sản xuất mà còn có khả năng thương mại hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu quốc gia. Theo ông, danh hiệu HVNCLC cần được nhìn nhận như một cam kết dài hạn, gắn với chất lượng, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm với người tiêu dùng.

Cũng tại hội thảo, TS Nguyễn Quân, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội đồng chuyên gia chương trình HVNCLC, nhấn mạnh sự thay đổi trong nhận thức đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân qua nhiều thập niên đổi mới. Theo ông, từ chỗ chưa thực sự thừa nhận đầy đủ vai trò của doanh nghiệp tư nhân, đến nay, tư duy quản lý đã có bước chuyển rõ rệt.

Ông nhắc lại quá trình hình thành Luật Công ty, Luật Doanh nghiệp tư nhân rồi hợp nhất thành Luật Doanh nghiệp như một mốc quan trọng, đưa khu vực doanh nghiệp tư nhân về đúng vị trí của mình trong nền kinh tế.

“Gần đây nhất, Bộ Chính trị đã có Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân và nghị quyết này khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế,” ông nói.

Theo TS Nguyễn Quân, cùng với Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đây là hai nghị quyết mang tính trụ cột đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân.

Từ đó, TS Nguyễn Quân cho rằng trong thời đại hiện nay, không có doanh nghiệp nông nghiệp hay công nghiệp nào có thể phát triển nếu không ứng dụng những thành tựu công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh. Công nghệ, theo ông, không còn là lựa chọn bổ sung, mà là điều kiện để tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả và tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.

“Chắc chắn là doanh nghiệp nông nghiệp sẽ khó phát triển nếu như không ứng dụng những sản phẩm công nghệ mới nhất, các công nghệ sản xuất tiên tiến vào sản xuất kinh doanh,” ông nhấn mạnh.

Theo bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hiệp hội DN HVNCLC, một trong những nền tảng quan trọng nhất của HVNCLC là hoạt động khảo sát người tiêu dùng được duy trì liên tục suốt 30 năm. “Mỗi năm, chúng tôi đều thực hiện điều tra người tiêu dùng, không bỏ một năm nào, để giữ được một chuẩn mực độc lập và khách quan cho danh hiệu HVNCLC”, bà nói.

Từ nền tảng đó, chương trình đã mở rộng sang hướng “Chuẩn hội nhập”, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế và tham gia thị trường toàn cầu, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đồng thời, qua quá trình triển khai, một hệ sinh thái HVNCLC cũng dần hình thành với ba lớp: Hiệp hội - lực lượng doanh nghiệp dẫn đầu (LBC) - và cộng đồng doanh nông khởi nghiệp xanh.

“Ban đầu không đặt mục tiêu xây hệ sinh thái, nhưng từ nhu cầu thực tế, nó dần hình thành và hoàn chỉnh,” bà Hạnh chia sẻ, cho thấy cách tiếp cận linh hoạt, dựa trên thực tiễn của chương trình.

Tại Hội thảo, ban tổ chức cũng đã công bố kết quả khảo sát tiêu dùng xanh năm 2025 - nghiên cứu xã hội học lần thứ hai được thực hiện tại bốn đô thị lớn gồm Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ.

Kết quả khảo sát cho thấy một chuyển động rõ ràng: tiêu dùng xanh đang dần rời khỏi vị trí của một lựa chọn mang tính bổ sung để trở thành một tiêu chuẩn ngày càng rõ hơn trong quyết định mua sắm. Người tiêu dùng không còn chỉ dừng lại ở câu hỏi sản phẩm có tốt hay không, mà ngày càng quan tâm đến mức độ an toàn, khả năng truy xuất, tác động đối với sức khỏe lâu dài và ảnh hưởng đến môi trường. Khoảng hai phần ba số người được khảo sát cho biết họ dự kiến sẽ tăng sử dụng các sản phẩm xanh trong thời gian tới, trong khi 86% sẵn sàng chi thêm từ 5% đến 10% cho các sản phẩm đáp ứng tiêu chí này.

Hàng Việt trước ‘phép thử’: tăng giá trị, giữ niềm tin

Hoàn thiện truy xuất nguồn gốc: Tăng sức mạnh cho 'tấm khiên' của hàng Việt

Điều đáng chú ý là xu hướng này không còn giới hạn ở nhóm người tiêu dùng có thu nhập cao, mà đang lan rộng sang nhóm trung lưu, thậm chí cả những người có xu hướng chi tiêu thận trọng, miễn là sản phẩm tạo được cảm giác "đáng tiền" và có thông tin rõ ràng.

Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra một khoảng cách vẫn còn tồn tại giữa nhận thức và hành vi mua sắm thực tế. Những rào cản phổ biến hiện nay bao gồm giá thành sản phẩm còn cao, độ phủ thị trường chưa đủ rộng và thiếu thông tin minh bạch để người tiêu dùng có thể nhận diện và so sánh. Điều này cho thấy tiêu dùng xanh không chỉ là vấn đề thay đổi thói quen của người mua, mà là bài toán tổng thể liên quan đến tổ chức sản xuất, hệ thống phân phối và cách doanh nghiệp truyền thông về sản phẩm của mình. Dữ liệu từ khảo sát được xem là một căn cứ quan trọng để doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược sản phẩm, đồng thời cung cấp thêm cơ sở cho các cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ trong việc xây dựng các chương trình thúc đẩy tiêu dùng bền vững.

Hồng Hương