Từ 2009 tới nay, kho ngoại hối của quốc gia Nam Mỹ cứ đều đặn giảm dần. Năm 2011, Venezuela có khoảng 30 tỷ USD dự trữ ngoại hối. Năm 2015, quỹ này giảm chỉ còn 20 tỷ USD.

Rủi ro vỡ nợ
 
Tình trạng giảm sút quỹ dự trữ ngoại hối đã vẽ nên một bức tranh tài chính đáng sợ cho Venezuela, khi quốc gia Nam Mỹ này đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế, chính trị và nhân đạo tồi tệ nhất trong lịch sử. Các hàng hóa thiết yếu như thực phẩm, thuốc men ngày một cạn kiệt, đẩy người dân vào tình cảnh khốn khó.
 
Chính phủ bội chi lớn, giá trị đồng tiền giảm, tham nhũng khắp nơi và công tác quản lý cơ sở hạ tầng còn kém... là những lý do dẫn tới tình trạng lạm phát kinh hoàng tại Venezuela. Theo IMF, lạm phát nước này dự kiến sẽ tăng tới 1.660% trong năm nay và 2.880% trong năm 2018.
 
Việc dự trữ ngoại hối sụt giảm sâu khiến nhiều người bắt đầu lo lắng, về rủi ro Venezuela có thể sẽ không trả được nợ năm nay. Số nợ cả gốc lẫn lãi mà quốc gia này và tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA phải trả trong quý IV đã là 3,7 tỷ USD.
 
Trong dài hạn, Venezuela còn nợ tiền của Nga, Trung Quốc, Ngân hàng phát triển Mỹ Latinh (CAF) và hàng loạt công ty từng đâm đơn kiện chính phủ nước này vì thất hứa.
 

Quỹ dự trữ của Ngân hàng Trung ương Venezuela đã giảm tới 77%

Theo lời bà Risa Grais - Targow, Giám đốc Mỹ Latinh của Tập đoàn Eurasia, Venezuela sẽ phải tìm cách bảo vệ mình trước cơ quan giải quyết tranh chấp đầu tư của Ngân hàng Thế giới (ICSID) trong những tháng sắp tới.
 
Ngân hàng Trung ương Venezuela gần đây đã phát hành khoảng 1 tỷ USD trái phiếu cho hai ngân hàng lớn là Goldman Sachs và Nomura, nhưng sau đó vấp phải sự phản đối kịch liệt của cộng đồng tài chính quốc tế. Điều đó có nghĩa cách huy động vốn này khó có thể áp dụng thêm những lần sau.
 
Tuy nhiên, ông Francisco Rodríguez - Kinh tế trưởng tại Torino Capital ở New York, lại cho rằng nếu khéo léo một chút, chính phủ Venezuela hoàn toàn có thể huy động được khoảng 14,5 tỷ USD thông qua nhiều kênh khác.
 
Trước tiên là đòi lại những khoản vay đã cấp cho các quốc gia vùng Caribbean và Trung Mỹ dưới thời Tổng thống Hugo Chavez. Trong số này, mắc nợ lớn nhất là Nicaragua, với khoảng 2,9 tỷ USD.
 
Đủ kiểu xoay sở
 
Một lựa chọn khác cho chính phủ Venezuela là yêu cầu các ngân hàng và công ty bảo hiểm trong nước, nhóm đối tượng thuộc diện kiểm soát của nhà nước, chuyển lại phần vốn góp trong khu vực tư nhân.
 
Venezuela còn có thể lấy tiền mặt từ PDVSA và các tổ chức quốc doanh khác và có thể vẫn sót lại có một ít tiền từ các khoản vay Trung Quốc nhiều năm trước. Tất nhiên là tiền vay Trung Quốc không thể dùng để trả nợ, nhưng ít nhất vẫn dùng được để mua hàng nhập khẩu.
 
Một số chuyên gia cũng ước tính, Venezuela có thể huy động khoảng 1,2 tỷ USD bằng cách bán cổ phần trong các liên doanh dầu khí.
 
Trong quá khứ, giá dầu cao từng là chiếc phao cứu sinh cho nền kinh tế và tình hình tài chính của đất nước Nam Mỹ. Nhưng, lịch sử không thể lặp lại trong điều kiện thị trường hiện nay, giá dầu đã giảm 2/3 kể từ khi đạt đỉnh năm 2008, dầu Brent giảm 15,5% trong vòng 6 tháng đầu năm - sự sụt giảm mạnh nhất kể từ năm 1998.
 
Chính phủ của Tổng thống Nicolás Maduro đổ lỗi cho điều này và cho rằng sự khủng hoảng tài chính lan rộng từ Mỹ đã khiến kinh tế Venezuela khốn đốn như hiện tại, mặc dù giá dầu vẫn cao gần gấp đôi so với năm 2002, thời điểm gần nhất mà dự trữ ngoại tệ của Venezuela xuống thấp đến vậy.
 
Số liệu mới cập nhật của OPEC cho thấy, sản lượng dầu của Venezuela giảm 13,6% so với tháng trước, trong khi hầu hết các nhà sản xuất lớn đều tăng lượng đầu ra.
 
Có lẽ bởi thế mà giới chuyên gia nhận định nguồn thu từ dầu mỏ của quốc gia Nam Mỹ giảm đi không chỉ bắt nguồn từ giá cả thị trường biến động bất lợi, mà còn vì suy yếu trong nội bộ hệ thống sản xuất.

Hải Châu