“Đầu đã tạm xuôi” nhưng nếu “đuôi không lọt”, rủi ro sẽ ập đến với Hy Lạp về khả năng hồi phục kinh tế, uy tín của chính phủ, cũng như sự bất mãn của người dân.

Tăng thuế, giảm trợ cấp

Với sự ủng hộ của 153 đại biểu là thành viên đảng Syriza cầm quyền và đảng liên minh Người Hy Lạp độc lập trong tổng số 300 ghế Quốc hội, Hy Lạp đã thông qua một loạt quy định mới về thuế và các biện pháp thắt lưng buộc bụng bổ sung. Trong đó, nổi bật là việc tăng thuế doanh thu từ 23% lên 24%, bãi bỏ ưu đãi thuế VAT từng áp dụng cho một số hòn đảo của quốc gia này. Cà phê, thuốc lá điện tử, điện thoại cố định, truyền hình trả tiền và dịch vụ khách sạn sẽ bắt đầu bị đánh thuế, trong khi chính phủ điều chỉnh tăng thuế đối với dầu nóng, xăng, dầu diesel, dịch vụ đăng ký ôtô, đánh bạc, hàng xa xỉ, rượu và các hình thức đầu tư. Ngược lại, phúc lợi xã hội cho người nghỉ hưu có thu nhập thấp thì bị cắt giảm.

Các đảng đối lập đã ngay tức khắc lên tiếng phản đối hầu hết những chính sách mới mà Quốc hội phê chuẩn và cáo buộc Thủ tướng Alexis Tsipras cố tình phá hoại nền kinh tế. Lãnh đạo đảng Dân chủ mới, ông Kyriakos Mitsotakis, cho rằng có cố gắng lắm thì thặng dư ngân sách Hy Lạp cũng chỉ tương đương 2% GDP, chứ không thể nào với tới mục tiêu “hoang đường” 3,5% như trong thỏa thuận cứu trợ. Vì thế, việc vội vàng gật đầu với các chủ nợ một cách thiếu cơ sở như vậy là lợi bất cập hại.

Phê chuẩn của Quốc hội là một trong những bước cuối cùng mà Hy Lạp cần thực hiện, để “mở khóa” phần tiếp theo trong gói cứu trợ khẩn cấp của châu Âu. Theo kế hoạch, 19 bộ trưởng tài chính eurozone sẽ nhóm họp trong ngày 24/5, để đánh giá mức độ tuân thủ của Hy Lạp đối với những cam kết trong thỏa thuận cứu trợ đã ký hồi giữa năm 2015. Nếu kết quả rà soát là tích cực, các nước khu vực đồng tiền chung sẽ có cơ sở để nới lỏng việc trả nợ cho Hy Lạp đối với số tiền trên 200 tỷ euro, mà nước này đã nhận được kể từ năm 2010.

Nhưng đó mới chỉ là một nửa của vấn đề. Nửa còn lại đến từ phía các chủ nợ. Tình hình có vẻ “căng” hơn người ta tưởng, khi IMF và chính phủ các nước eurozone, đặc biệt là Đức, vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về thời điểm và mức độ giãn nợ cho Hy Lạp.

IMF đưa ra phương án kéo dài thời gian Hy Lạp phải trả lãi và gốc của khoản vay cứu trợ đến năm 2040 và nới thời gian đáo hạn của món nợ này đến năm 2080. Bên cạnh đó, IMF cũng ra điều kiện: Đức phải đồng ý giãn nợ, giảm nợ cho Hy Lạp thì IMF mới tham gia cùng.

Khả năng hồi phục kinh tế của Hy Lạp vô cùng bấp bênh

Chủ nợ bất đồng nội bộ

Mặc dù thừa nhận rằng năng lực trả nợ của Hy Lạp hiện nay là không bền vững, nhưng các chủ nợ châu Âu không đồng ý với những đề xuất của IMF. Đức còn muốn trì hoãn việc thảo luận cơ cấu nợ cho Hy Lạp đến khi gói cứu trợ hiện tại kết thúc vào năm 2018, cũng là đợi qua thời điểm bầu cử quốc hội Đức năm 2017. Bên cạnh đó, Đức và các nước còn lại trong eurozone cũng kỳ vọng Hy Lạp đạt được mức thặng dư ngân sách quá cao so với quan điểm của IMF.

Theo ý kiến của một số chuyên gia, trong cuộc tranh cãi giữa các chủ nợ này, chính phủ Hy Lạp đang đứng về phía eurozone. Các biện pháp trình Quốc hội phê chuẩn hôm 22/5 cũng được xây dựng dựa trên ước tính lạc quan, sẽ có thặng dư 3,5% GDP vào năm 2018. Mặc dù trên thực tế IMF liên tục hối thúc châu Âu giãn nợ, giảm nợ cho Hy Lạp, nhưng trong mắt công chúng Hy Lạp, tổ chức này vẫn “đóng vai ác”, suốt ngày đòi hỏi họ phải thắt lưng buộc bụng.

Nếu các bên không đi đến thống nhất và chẳng đạt được thỏa thuận giãn, giảm nợ nào cho Hy Lạp, khả năng hồi phục kinh tế của quốc gia Đông Nam Âu này sẽ càng bấp bênh. Người dân càng bất mãn với chính sách thắt lưng buộc bụng mà Hy Lạp “trót” thông qua, uy tín của chính phủ càng giảm mạnh. Nợ nần của quốc gia chồng chất còn khiến giới doanh nghiệp hoang mang, niềm tin nhà đầu tư lung lay và gây khó khăn trong việc tạo công ăn việc làm, giảm thất nghiệp.

Hải Châu