Dự thảo Báo cáo chính trị cũng như dự thảo Điều lệ của Liên minh HTX Việt Nam được xây dựng nhằm tạo cơ sở cho Liên minh hoạt động hiệu quả trong bối cảnh mới, phát huy lợi thế sẵn có và tận dụng các điều kiện thuận lợi để phát triển. Theo tôi, đây là cơ hội để tổ chức phát triển bền vững, nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể.

Về Báo cáo chính trị, tôi ghi nhận và đánh giá cao công tác chuẩn bị công phu, đã tổ chức nhiều hội thảo lấy ý kiến, đánh giá đầy đủ thực trạng hoạt động và những thành tựu phát triển của hệ thống Liên minh HTX. Báo cáo cũng chỉ ra các khó khăn, bài học kinh nghiệm, cùng những thách thức cần giải quyết. Trên cơ sở đó, tôi xin đóng góp một số ý kiến nhằm hoàn thiện hơn báo cáo.

Thứ nhất, về hình thức trình bày: Báo cáo cần rà soát kỹ các câu chữ, văn phong, đảm bảo ngắn gọn, súc tích, đúng quy định. Ví dụ, tiêu đề “Xây dựng hệ thống Liên minh HTX Việt Nam vừa mạnh vừa phát triển kinh tế tập thể” cần chỉnh sửa để rõ ràng, tránh các từ dư thừa hoặc chưa chính xác. Ngoài ra, một số câu còn thiếu từ, hoặc trình bày chưa hoàn chỉnh, nên được biên tập kỹ để đảm bảo tính nhất quán, dễ hiểu.

Thứ hai, về nội dung đánh giá thực trạng và các thuận lợi: Báo cáo đã chỉ ra những khó khăn và thách thức, nhưng các thuận lợi nổi bật của Liên minh từ năm 2020 đến nay chưa được làm rõ. Theo tôi, cần bổ sung hai thuận lợi quan trọng: Thứ nhất là tác động tích cực của Nghị quyết về kinh tế tập thể; thứ hai là những cải cách trong cơ chế hoạt động của HTX theo Luật HTX 2023. Bên cạnh đó, mối liên hệ giữa số liệu thực trạng và các chỉ tiêu đến năm 2030 cũng cần được làm rõ, minh bạch để đảm bảo tính chính xác và khả thi.

Thứ ba, về chỉ tiêu thu hút thành viên: Báo cáo đề cập chỉ tiêu thu hút tối thiểu  10% dân số tham gia, nhưng cần rà soát lại định nghĩa thành viên để xác định rõ đối tượng: bao gồm tất cả người lao động trong HTX hay chỉ thành viên chính thức. Việc này giúp xác định mục tiêu thực tiễn, tránh tình trạng chỉ tiêu mang tính hình thức.

Thứ tư, về mục tiêu định hướng nhiệm kỳ 2026–2031:

Cần nêu rõ các chương trình, dự án cụ thể sẽ triển khai trong nhiệm kỳ tới.

Nghiên cứu khoa học là yếu tố quan trọng, đặc biệt đối với HTX, do vậy nên đặt mục tiêu Liên minh triển khai ít nhất một đề tài khoa học cấp nhà nước để ứng dụng vào phát triển kinh tế tập thể.

Bổ sung mục tiêu về xây dựng mô hình HTX đạt chuẩn quốc tế, cùng với các mô hình tiêu biểu theo khu vực, nhằm nâng cao chất lượng và uy tín của Liên minh.

Trong chuyển đổi số, Luật Khoa học Công nghệ và đổi mới sáng tạo cần được cụ thể hóa hơn, áp dụng vào kinh tế tập thể dựa trên nền tảng quy mô thành viên nhỏ, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành HTX.

Cần có cơ chế thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao, chuyên môn cao, kết hợp đào tạo và tạo chính sách đãi ngộ để giữ chân cán bộ trẻ, có năng lực, đóng góp lâu dài cho Liên minh.

Thứ năm, về chức năng của Liên minh HTX: Chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích của thành viên đã được đề cập nhưng còn khá mỏng. Tôi đề nghị bổ sung đánh giá thực trạng và làm rõ trong phần định hướng nhiệm kỳ tới. Đồng thời, cần nhấn mạnh mục tiêu tăng cường chất lượng, đa dạng hoạt động, doanh thu và tiếng nói của Liên minh trong cộng đồng kinh tế tập thể.

Thứ sáu, về dự thảo Điều lệ: Điều lệ đã cơ bản đầy đủ, nhưng cần chỉnh sửa để ngắn gọn, rõ ràng, tách các điểm dài thành các mục riêng biệt. Ví dụ, một số điểm hiện còn quá dài, chia nhỏ sẽ dễ theo dõi hơn. Các vấn đề về tài chính và tài sản nên tập trung vào chương riêng về tài chính – tài sản, tránh phân tán trong nhiều điều khoản.

Đề nghị rà soát các điều liên quan đến cơ chế quản lý cán bộ, tổ chức bộ máy Liên minh, phân quyền giữa Chủ tịch, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành, đảm bảo phù hợp với các quy định hiện hành về quản lý công chức, viên chức. Cần nhấn mạnh rằng quyền quản lý cán bộ và công tác tổ chức của cơ quan Liên minh thuộc về Chủ tịch, trong khi Ban Thường vụ chỉ quyết định cơ cấu tổ chức, thành lập phòng ban, đơn vị trực thuộc.

Về các điều khoản liên quan đến Thường trực Liên minh, đề nghị chỉnh sửa rõ: Thường trực là cơ quan điều hành công việc hàng ngày theo chỉ đạo của Chủ tịch, bao gồm việc phân công nhiệm vụ cho các Phó Chủ tịch, tránh trùng lặp với các quy định hiện hành.

Ngoài ra, cần làm rõ quyền hạn, nhiệm vụ của Phó Chủ tịch không chuyên trách, đảm bảo phù hợp với thực tế và hướng dẫn tổ chức đại hội của Liên minh HTX Việt Nam. Sau đại hội, đề nghị sớm hoàn thiện các chức năng, cơ chế hành động để các Liên minh cấp tỉnh thực hiện hiệu quả.

Trên đây là một số ý kiến của tôi về Dự thảo Báo cáo chính trị và Dự thảo Điều lệ Liên minh HTX Việt Nam. Mong rằng những ý kiến này sẽ góp phần hoàn thiện các văn bản, đảm bảo tính khả thi, minh bạch và nâng cao hiệu quả hoạt động của Liên minh trong nhiệm kỳ tới.

GS.TS Phạm Thị Mỹ Dung

Viện Khoa học Phát triển Nông nghiệp