Trước hết, tôi đánh giá cao tiêu đề cũng như nội dung dự thảo báo cáo trình bày. Có thể nói, báo cáo đã thể hiện rõ một tinh thần mới, tư duy mới, đặc biệt là việc tiếp thu nghiêm túc nội dung Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng, Kết luận số 230 của Bộ Chính trị cùng các văn bản chỉ đạo, định hướng có liên quan. Công tác chuẩn bị báo cáo được thực hiện công phu, thể hiện rõ sự đầu tư trí tuệ và trách nhiệm cao.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm rất tích cực đó, tôi xin phép được góp thêm một số ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện báo cáo.

Thứ nhất, về tiêu đề của báo cáo. Nội dung báo cáo được thể hiện theo một tinh thần rất mới, cách tiếp cận mới, nhưng tiêu đề hiện nay vẫn còn mang phong cách quen thuộc, truyền thống. Tôi rất mong Ban soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc điều chỉnh tiêu đề theo hướng phản ánh rõ hơn bản chất và tinh thần đổi mới của nội dung bên trong. Nếu tiêu đề thể hiện được “hơi thở mới” thì sẽ tạo được ấn tượng mạnh hơn, phù hợp với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Thứ hai, về phần đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết nhiệm kỳ 2020–2025, cụ thể tại mục “Tồn tại, hạn chế, bất cập” trong đánh giá phát triển kinh tế tập thể, Báo cáo nêu “công tác quản lý nhà nước và thủ tục hành chính còn một số bất cập”. Theo tôi, nội dung này không nên xếp vào phần tồn tại, hạn chế, mà nên được chuyển sang phần nguyên nhân. Đồng thời, trong phần nguyên nhân, tôi đề nghị không tách riêng nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan, mà phân tích theo các nhóm vấn đề lớn để bảo đảm mạch lạc và logic hơn.

Thứ ba, về phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhiệm kỳ 2026–2031, cụ thể là phương hướng thứ tư với cụm từ “tập trung củng cố, giữ gìn bản sắc HTX”. Đúng là HTX có những giá trị cốt lõi như tự nguyện, tự chủ, cùng có lợi… Tuy nhiên, chúng ta cũng cần cân nhắc cách sử dụng cụm từ “bản sắc HTX”. Bởi lẽ, như đồng chí Chủ tịch Liên minh đã nêu trong phát biểu khai mạc, một yêu cầu rất quan trọng hiện nay là thay đổi cách nhìn của xã hội, của người dân và các cơ quan quản lý nhà nước về HTX, theo hướng hiện đại, đổi mới. Nếu không cân nhắc kỹ, việc nhấn mạnh “giữ gìn bản sắc” rất dễ bị hiểu theo hướng quay lại mô hình HTX cũ. Do đó, tôi đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu điều chỉnh cách diễn đạt cho phù hợp hơn với tinh thần đổi mới.

Thứ tư, về các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030. Tôi đánh giá cao tinh thần phấn đấu cao trong các chỉ tiêu mà báo cáo đề ra. Tuy nhiên, một số chỉ tiêu cần cân nhắc kỹ về cách diễn đạt và tính khả thi. Ví dụ, chỉ tiêu “thu hút tối thiểu 10% dân số tham gia thành viên HTX”. Theo tôi, nên cân nhắc sử dụng khái niệm “10% người lao động” thay vì “10% dân số”, bởi dân số bao gồm cả trẻ em, người không tham gia lao động.

Tương tự, chỉ tiêu “60% dân số nông thôn là thành viên HTX” cũng cần xem xét lại. Trên thực tế, để đạt được tỷ lệ này là rất khó, bởi trong một hộ gia đình nông thôn, thông thường chỉ cần một người tham gia HTX là đủ, chứ không phải toàn bộ các thành viên trong hộ.

Đối với chỉ tiêu về ứng dụng công nghệ cao và liên kết chuỗi giá trị, báo cáo đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao. Trong khi hiện nay, theo số liệu năm 2025, chúng ta mới đạt hơn 2.000 HTX. Như vậy, trong 5 năm tới cần phát triển thêm khoảng 3.000 HTX ứng dụng công nghệ cao, đây là mục tiêu rất thách thức, đòi hỏi giải pháp và nguồn lực thực sự mạnh mẽ.

Thứ năm, về nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp chủ yếu. Tôi cơ bản thống nhất với 10 nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu được nêu trong báo cáo. Tuy nhiên, đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc việc sử dụng một số thuật ngữ, chẳng hạn như cụm từ “hình nón ngược”, bởi đây là thuật ngữ còn nhiều cách hiểu khác nhau và dễ gây tranh luận.

Thứ sáu, về ba khâu đột phá. Tôi rất đồng tình với cách tiếp cận này. Tuy nhiên, tôi cho rằng báo cáo chưa làm nổi bật một thay đổi rất quan trọng hiện nay, đó là chủ trương của Đảng và Nhà nước chuyển từ cơ chế cấp ngân sách sang cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng đối với các tổ chức được giao nhiệm vụ, theo tinh thần Kết luận số 230 của Bộ Chính trị ban hành ngày 5/1 vừa qua.

Vấn đề đặt ra là: Đảng, Nhà nước sẽ giao nhiệm vụ gì cho Liên minh HTX Việt Nam? Báo cáo cần mạnh dạn đề xuất một số chương trình, đề án, nhiệm vụ cụ thể mang tính toàn nhiệm kỳ hoặc theo giai đoạn, để khi báo cáo được thông qua tại Đại hội và được các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, Liên minh có cơ sở pháp lý và định hướng rõ ràng để triển khai, đồng thời có căn cứ để Nhà nước đặt hàng, bố trí nguồn lực thực hiện.

Ví dụ, để đạt mục tiêu phát triển thêm 3.000 HTX ứng dụng công nghệ cao, cần có đề án hoặc chương trình cụ thể, từ đó Liên minh có thể chủ động đề xuất Nhà nước giao nhiệm vụ và bố trí kinh phí tương ứng.

Cuối cùng, về Điều lệ Liên minh HTX Việt Nam. Tôi đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ, bảo đảm Điều lệ mang tính nguyên tắc, ổn định, lâu dài. Cụ thể:

Tại Điều 7, quy định “tổ chức và hoạt động theo Điều lệ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt” cần được cân nhắc, bởi theo Nghị định 126, chỉ những hội có Đảng đoàn mới do Thủ tướng phê duyệt Điều lệ; trong khi hiện nay, Liên minh không còn Đảng đoàn, thẩm quyền phê duyệt có thể thuộc Bộ Nội vụ.

Tại Điều 14 về cơ cấu tổ chức, đề nghị rà soát Khoản 5 và Khoản 6, bởi Nghị định 126 (Điều 18) không quy định cơ cấu “thường trực” trong tổ chức hội.

Tại Điều 21 về chức danh Tổng Thư ký, cần làm rõ sự cần thiết của chức danh này, cũng như mối quan hệ giữa Tổng Thư ký với các thiết chế lãnh đạo khác trong hệ thống tổ chức của Liên minh.

Trên đây là một số ý kiến góp ý của tôi, với mong muốn dự thảo Báo cáo chính trị và Điều lệ của Liên minh HTX Việt Nam tiếp tục được hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển trong giai đoạn tới.

Trương Xuân Quý

Phó Trưởng Ban Công tác Hội quần chúng, Ủy ban TƯ MTTQ Việt Nam