Ông Lại Xuân Môn, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam cho biết như vậy tại Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam năm 2017 đang diễn ra (ngày 20/4). Theo đó, ông Môn nhận định cùng với giá trị XK và giá cả thì xúc tiến xuất khẩu (XK) thương mại cũng là động lực cho sản xuất và tiêu dùng.  

Nhìn lại quá trình 30 năm đổi mới, ông Môn khẳng định kinh tế nông nghiệp không chỉ là trụ đỡ cho nền kinh tế mà còn cứu cánh cho công nghiệp, dịch vụ. Kinh tế nông nghiệp luôn đạt kim ngạch XK vào khoảng 30 tỷ USD. Các sản phẩm nông nghiệp có mặt ở gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Chúng ta là cường quốc nông nghiệp nhưng chúng ta đang có nguy cơ thua trên chính sân nhà

Tuy nhiên, ông Môn đánh giá XK với khối lượng lớn như thế nhưng giá trị lại rất thấp. Hạt tiêu, hạt điều của Việt Nam đứng thứ 1, thứ 2 thế giới về khối lượng, nhưng giá trị chỉ đứng thứ 6 và 10 thế giới. XK nhiều nhưng giá trị thấp dẫn đến đời sống người nông dân vẫn cực kỳ khó khăn.

Lý giải cho thực trạng trên, ông Môn cho rằng có một số nguyên nhân từ chính sách thiếu đồng bộ, chưa liên thông, quy hoạch sản xuất, khoa học kỹ thuật và công nghệ, hạ tầng khó khăn...

Do vậy, theo ông Môn, phải tìm ra được gốc vấn đề - XK tăng về số lượng nhưng phải đảm bảo chất lượng, hơn nữa nếu tăng về số lượng và đảm bảo chất lượng mà đời sống người dân không được đảm bảo thì cũng không có nghĩa lý gì.

"Đích của nó là phải tập trung cho người chủ thể sản xuất. Dù XK nhiều, giá trị tốt tập trung vào DN, không chăm lo cho 16 triệu hộ nông dân thì không ổn chút nào", ông Môn nhấn mạnh.

Theo đó, phân tích cụ thể về chính sách, ông Môn cho rằng cần rà soát tất cả loại cơ chế chính sách, chứ không bàn mỗi xúc tiến XK, mà phải bàn về chính sách cho đồng bộ, liên thông chứ cần tập trung vào ngọn. Nhà nước cần phải tháo gỡ bất cập đất đai, quy hoạch vùng sản xuất, đồng bộ cả về hạ tầng đường, điện, nước. Giống cũng phải đồng bộ. Gắn với bảo quản và chế biến tiêu thụ như ở Nhật và Hàn Quốc, Úc người ta quy hoạch vùng sản xuất, đường, điện, nước đến tận ruộng. Quy hoạch phải gắn với kho bảo quản chế biến. Và cuối cùng mới đến định hướng XK.

Còn Việt Nam, ông Môn đánh giá, quy định nơi nào trồng lúa, điều... chứ không có quy hoạch một cách đồng bộ. Thái Lan có 5 giống nhưng Việt Nam có rất nhiều giống. Tôi tham gia chợ đấu giá của Hàn Quốc, quả táo thu hoạch từ năm ngoái, giờ đưa ra đấu giá vẫn được. Bên Nhật quy hoạch vùng lúa, chỉ có 900.000 ha nhưng đảm bảo an ninh lương thực cho 52 triệu người và vẫn XK, Nhật Bản có một triệu ha trồng lúa, đảm bảo lương thực cho 127 triệu người.

Tiếp đó về chính sách khoá học công nghệ, Chính phủ phải ký và đặt hợp đồng với các viện khoa học. Như Hàn Quốc, Nhật Bản, chính phủ ký đặt hợp đồng và bố trí 1 tỷ USD cho các Viện nghiên cứu hàng năm. Hàn Quốc sản xuất cà chua trở thành trái cây là nhờ chính phủ ký với viện để đặt hàng.

Đáng chú ý, về chính sách với đầu tư nông nghiệp, ông Môn cho biết, ở Nhật Bản, Hàn Quốc người ta đầu tư cho nông nghiệp rất lớn, Nhật Bản- kinh tế nông nghiệp chỉ đóng góp 1,5%GDP nhưng người ta đầu tư phát triển nông nghiệp tới 10%. Hàn Quốc cũng đang đầu tư 6% cho phát triển nông nghiệp. Trong khi đó ở Việt Nam, nông nghiệp đóng góp 17-18% tăng trưởng GDP nhưng đầu tư trực tiếp cho nông nghiệp chỉ hơn 5%.

"Chợ đầu mối đấu giá nông sản của Hàn Quốc, Thái Lan, Campuchia đều không thấy có sản phẩm nào của Việt Nam. Tại sao không có mặt ở đây, vì Việt Nam không có kho bảo quản. Chúng ta lâu nay vẫn XK thô, thu hoạch một cái là XK trong khi các nước có túi bảo quản và kho bảo quản", ông Môn cho biết.

Ngoài ra, về chính sách tín dụng, nếu như ở các nước, doanh nghiệp công nghệ cao được Chính phủ cho đến 30% vốn, còn 70% vay tín dụng thì Việt Nam các DN nông nghiệp cao vẫn đang phải tự bơi là chính. Như vậy, "Chúng ta là cường quốc nông nghiệp nhưng chúng ta đang có nguy cơ thua trên chính sân nhà", ông Môn cho biết.

                                                                                                                                                                       Lê Thuý